| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > TEMAT DNIA > Które wydatki procesowe można zaliczyć do kosztów

Które wydatki procesowe można zaliczyć do kosztów

Organy podatkowe nie pozwalają zaliczyć wszystkich wydatków procesowych do kosztów. Problem dotyczy m.in. odszkodowań przyznawanych podatnikom przez sądy.

 

Proces cywilny może być powodem problemów nie tylko prawnych, lecz także podatkowych i to zarówno u pozwanego, jak i powoda, czyli wierzyciela. Organy podatkowe nie przyznają bowiem pozwanym prawa do zaliczenia wydatków procesowych do kosztów uzyskania przychodów. Orzecznictwo dotyczące kosztów poniesionych przez powoda jest w większości korzystne, ale jeśli wierzyciel przegra proces sądowy, organy podatkowe mogą zakwestionować zaliczenie wydatków sądowych do kosztów podatkowych.

Zasady etyczne

Marek Kolibski, doradca podatkowy w Kancelarii Podatkowej Ożóg i Wspólnicy, zwraca uwagę, że działania podejmowane przez podatnika w procesie cywilnym mogą być ocenione przez organy podatkowe w aspekcie zasad etycznych. Odnosi się to do podatników, którzy zostali pozwani do sądu przez swoich kontrahentów.

- Jeśli, zdaniem organów podatkowych, podatnik został pozwany za nieetyczne zachowanie, to nie przysługuje prawo zaliczenia kosztów udziału w procesie do kosztów uzyskania przychodów. Taki charakter mogą mieć np. procesy o odszkodowanie - przyznaje Marek Kolibski.

Przedmiotem powództwa w procesie cywilnym może być żądanie spełnienia świadczenia wskazanego w umowie, odszkodowanie lub żądanie ukształtowania prawa lub stosunku prawnego.

Wyłączenie z kosztów

W opinii organów podatkowych w procesach o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości podatnik jako pozwany dopuszcza się czynów nagannych z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Naruszenie tych zasad powoduje brak możliwości zaliczenia kosztów obrony w procesie do kosztów uzyskania przychodów.

Na takim stanowisku stanął ostatnio dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, który w interpretacji z grudnia 2007 r. (nr ITPB 3/423-44/07/DK) stwierdził, że koszty związane z działalnością gospodarczą jednostki poza tym, że muszą być wynikiem racjonalnego i celowego działania, nie mogą obciążać budżetu skutkami zaniedbań czy działań sprzecznych z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Korzystanie z cudzej nieruchomości bez właściwego uregulowania stosunku prawnego organ podatkowy uznał za zaniedbanie i działanie sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego.

W takiej sytuacji podatnik, który wszedł w spór z organami podatkowymi, powinien wykazać, że jego działania, mimo że doprowadziły do wniesienia przeciwko niemu powództwa, nie były naganne etycznie, gdyż np. stan prawny i faktyczny w danej sprawie nie był jasny i na tym tle doszło do sporu sądowego.

- Brak jednoznacznej oceny etycznej działań pozwanego będzie tym bardziej utrudniony w przypadku powództw o ukształtowanie prawa lub powództw o ustalenie istnienia prawa lub stosunku prawnego - zwraca uwagę ekspert w Ożóg i Wspólnicy.

Wydatki wierzyciela

Po drugiej stronie sali sądowej staje wierzyciel, którego sytuacja podatkowa wydaje się jaśniejsza, co potwierdza Piotr Chmieliński, doradca podatkowy w Ożóg i Wspólnicy.

- Możliwość zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków poniesionych przez wierzyciela na ochronę prawną w zakresie toczącego się postępowania sądowego nie powinna budzić większych wątpliwości - stwierdza.

Ekspert dodaje, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organów podatkowych punkt odniesienia dla podatnika w zakresie kwalifikacji takich wydatków do kosztów podatkowych stanowi reguła ogólna określona w art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych i art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

- W tym zakresie należałoby uznać, że kosztami podatkowym są wszelkie racjonalne i celowe wydatki poniesione na ochronę swoich roszczeń wynikających z prowadzonej działalności gospodarczej, poniesione w celu osiągnięcia przychodu lub zabezpieczenia albo zachowania źródła przychodu - wyjaśnia Piotr Chmieliński.

W typowej sytuacji procesowej, w której np. wierzyciel wnioskuje o wydanie nakazu zapłaty i dochodzi należności związanych ze swoją działalnością gospodarczą, koszty sądowe oraz koszty zastępstwa procesowego powinny stanowić u niego koszt uzyskania przychodu i być potrącane w chwili poniesienia.

Przegrana w sądzie

Michał Dec, doradca podatkowy w Ożóg i Wspólnicy, zwraca jednak uwagę, że w trakcie procesu cywilnego występują sytuacje, w których kwalifikacja określonych wydatków ponoszonych przez powoda nie jest aż tak jednoznaczna. Dzieje się tak, gdy powód przegrywa sprawę w sądzie. W przypadku przegranej wierzyciela poza wydatkami przez niego poniesionymi powstaje również obowiązek zwrotu kosztów procesowych pozwanemu.

- W wielu sytuacjach zatem kwalifikacji wydatków poniesionych w trakcie procesu należałoby dokonywać w aspekcie motywacji moralnej powoda - stwierdza Michał Dec.

Ekspert podkreśla również, że w wielu sytuacjach organy podatkowe mogą uznać za nieuzasadnione poniesione przez powoda koszty procesu w razie uznania przez sąd, że dochodzone roszczenie stanowiło nadużycie prawa bądź też roszczenie powodowi nie przysługiwało.

W opinii ekspertów, zbadać należy również celowość i racjonalność poniesionych przez powoda kosztów procesowych. Zdaniem Michała Deca, na uwagę zasługuje sytuacja, w której powód dochodzi roszczenia przedawnionego, mając świadomość, że w trakcie procesu pozwany może podnieść zarzut przedawnienia.

- W takiej sytuacji kwalifikacja podatkowa wydatków również mogłaby być kwestionowana przez organy podatkowe, chociaż, jak wskazuje praktyka, w takich sytuacjach często zarzut przedawnienia nie jest przez pozwanego podnoszony i dochodzi do zasądzenia świadczenia na rzecz powoda (wierzyciela) - podsumowuje nasz rozmówca.

5 lat od końca roku, w którym złożono zeznanie, organ podatkowy może zweryfikować koszty


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.
Wydatki procesowe


ŁUKASZ ZALEWSKI

lukasz.zalewski@infor.pl

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Systim

Księgowość przez Internet – online

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »