Przepisów dotyczących stosowania zasad korekty podatku należnego w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności nie stosuje się, jeżeli pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem istnieją powiązania rodzinno-kapitałowe. Związek taki istnieje, gdy między kontrahentami lub osobami pełniącymi u kontrahentów funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne zachodzą powiązania o charakterze rodzinnym lub z tytułu przysposobienia, kapitałowym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy. Związek ten istnieje także, gdy którakolwiek z wymienionych osób łączy funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne u kontrahentów. Przez powiązania rodzinne rozumie się małżeństwo oraz pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia. Przez powiązania kapitałowe natomiast rozumie się sytuację, w której jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada prawo głosu wynoszące co najmniej 5 proc. wszystkich praw głosu lub dysponuje bezpośrednio lub pośrednio takim prawem. W takich przypadkach nie będzie można skorzystać z dobrodziejstwa ulgi, o której stanowią przepisy ustawy o podatku od towarów i usług.
Odpisy wierzytelności
Odpisu wierzytelności można dokonać w przypadku, gdy wierzytelność została uprzednio zaliczona do przychodów należnych, a podatek ma dokument świadczący o jej nieściągalności. Takim dokumentem może być tylko zgodnie z ustawami o podatku dochodowym (art. 16 ust. 2 ustawy o CIT, art. 23 ust. 2 ustawy o PIT):
- postanowienie o nieściągalności, uznanym przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo
- postanowienie sądu o:
- oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, gdy majątek masy nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, lub
- umorzeniu postępowania upadłościowego (w tej samej sytuacji), lub
- ukończeniu postępowania upadłościowego, albo
- protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty.
Korekta VAT
Przepisy zawarte w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT dają podatnikowi możliwość skorygowania podatku należnego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności odpisanych jako nieściągalne. Chodzi o wierzytelności stanowiące koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Korekta podatku dotyczy również kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna.
Korekta podatku należnego może nastąpić w rozliczeniu za okres rozliczeniowy następujący po miesiącu, w którym dłużnik otrzymał zawiadomienie o odpisaniu wierzytelności jako nieściągalnych.
Co ważne w przypadku gdy po dokonaniu korekty podatku należnego należność została uregulowana w jakiejkolwiek formie, podatnik który dokonał tej korekty jest obowiązany zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części.
