| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > TEMAT DNIA > Jakie są skutki postępowania upadłościowego w VAT

Jakie są skutki postępowania upadłościowego w VAT

Prawo upadłościowe i naprawcze reguluje zasady prowadzenia tzw. postępowania upadłościowego. Przepisy te mają na celu ochronę wierzycieli przedsiębiorców, którzy stali się niewypłacalni. Postępowanie upadłościowe ma skutki dla rozliczeń VAT.

Postępowanie upadłościowe dzieli się na dwie części. W trakcie pierwszej z nich sąd bada, czy istnieją przesłanki ogłoszenia upadłości. Następnie dokonuje wyboru trybu (sposobu), w którym cele postępowania mają być osiągnięte w najbardziej optymalny sposób. Natomiast w ramach drugiej części postępowania następuje zawarcie układu upadłego z wierzycielami lub likwidacja majątku upadłego i zaspokojenie wierzycieli z uzyskanych w ten sposób środków.

Stosunkowo często pojawiają się wątpliwości co do skutków postępowania upadłościowego w VAT. Wątpliwości te dotyczą w szczególności:

1) statusu podatkowego upadłych przedsiębiorców,

2) opodatkowania czynności wykonywanych przez syndyka w imieniu upadłego oraz

3) statusu podatkowego syndyków masy upadłości (a także nadzorców sądowych oraz zarządców).

1. Upadli przedsiębiorcy jako podatnicy VAT

Ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy nie wpływa na jego status podatkowy. W szczególności na skutek ogłoszenia upadłości przedsiębiorca nie przestaje być podatnikiem podatku od towarów i usług.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 lipca 2002 r., który jest nadal aktualny (sygn. akt III SA 84/01, publ. Monitor Podatkowy 2003/3/44), w przypadku ogłoszenia upadłości: Podatnikiem podatku od towarów i usług pozostaje jednakże nadal upadły, a nie syndyk zarządzający majątkiem. Na skutek upadłości upadły nie traci bowiem ani osobowości prawnej, ani prawa własności majątku. Orzecznictwo to przyjmuje też, że syndyk tylko reprezentuje upadłego (zob. wyrok NSA z 2.01.1995 r., SA/Kr 198/95), działając w jego imieniu i na rachunek upadłego (zob. wyrok NSA z 6.7.1995 r., SA/Bk 214/94).

Ogłoszenie upadłości podatnika VAT nie wiąże się również, co do zasady, z obowiązkiem złożenia przez niego zgłoszenia zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu (formularz VAT-Z). Obowiązek taki nie wystąpi również po stronie organu podatkowego. Organ podatkowy w takim przypadku nie wykreśla z urzędu takiego podatnika z rejestru podatników.

Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 1999 r. (sygn. akt I SA/Gd 1180/97, niepubl.) wskazując, że: Nie ma podstaw do wykreślenia z rejestru podatnika pozostającego w upadłości i unieważnienia nadanego temu podatnikowi numeru identyfikacyjnego dopóty, dopóki działający w jego imieniu i na jego rachunek syndyk masy upadłości dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

A zatem przedsiębiorcy, w stosunku do których sąd ogłosił upadłość, pozostają podatnikami VAT. Zmiana polega na tym, że w związku z wprowadzeniem zarządu syndyka to syndyk staje się uprawniony do działania w imieniu upadłego przedsiębiorcy (w zakresie określonym przepisami prawa upadłościowego i naprawczego). Dotyczy to również reprezentowania podatnika na gruncie VAT. Z chwilą wprowadzenia zarządu syndyka staje się on podmiotem:

1) obowiązanym do wypełniania określonych przepisami VAT obowiązków upadłego przedsiębiorcy; a zatem to syndyk jest, między innymi, obowiązany do:

  - wystawiania faktur w imieniu upadłego przedsiębiorcy,

  - prowadzenia ewidencji VAT upadłego przedsiębiorcy,

  - składania deklaracji VAT za upadłego przedsiębiorcę,

  - wpłacania na rachunek urzędu skarbowego kwot podatku,

2) może w imieniu upadłego przedsiębiorcy korzystać z praw przysługujących temu przedsiębiorcy jako podatnikowi VAT, a więc, między innymi, do:

  - korzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego,

  - wykazywania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu (zob. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 9 października 2008 r. - nr IPPP2/443-1143/08-2/AS),

  - korygowania deklaracji upadłego przedsiębiorcy, w tym - deklaracji za okresy rozliczeniowe przed ogłoszeniem upadłości; dotyczy to również korygowania deklaracji w celu odliczenia nieodliczonego podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 13 ustawy o VAT.

1.1. Zgłoszenie VAT-Z składane w imieniu upadłego podatnika

Do obowiązków syndyka należy również dokonanie w imieniu upadłego zgłoszenia zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu (art. 96 ust. 6 ustawy o VAT). Zgłoszenia takiego dokonuje się na formularzu VAT-Z. W konsekwencji, jeśli w toku postępowania upadłościowego dojdzie do zaprzestania wykonywania przez podatnika czynności podlegających opodatkowaniu (np. w związku z likwidacją majątku dłużnika), syndyk obowiązany jest zgłosić ten fakt naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu dla podatnika, składając zgłoszenie VAT-Z.

Jednak należy jeszcze raz podkreślić, że samo tylko ogłoszenie upadłości nie może być automatycznie traktowane jako zaprzestanie wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu. Dopóki w toku postępowania upadłościowego wykonywane będą czynności podlegające opodatkowaniu, na upadłym jako na podatniku VAT ciążyć będzie obowiązek podatkowy w VAT. Syndyk nie powinien zatem zgłaszać zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT (zob. pismo Ministerstwa Finansów z 23 marca 1994 r., nr PP1-7205-39/94/OP, publ. Biul.Skarb. 1995/4/24). Dopiero faktyczne zaprzestanie wykonywania tych czynności powinno zostać zgłoszone przez syndyka na podstawie art. 96 ust. 6 ustawy o VAT.

WAŻNE!

Dopóki w toku postępowania upadłościowego wykonywane będą czynności podlegające opodatkowaniu, syndyk nie powinien zgłaszać zaprzestania wykonywania przez upadłego czynności podlegających opodatkowaniu VAT.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Buszan Augustyniak Suchecka Adwokat Radcowie Prawni Spółka partnerska

Ekspert w zakresie nieruchomości, własności intelektualnej, podatków oraz praw przedsiębiorców

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »