| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rezerwy aktuarialne ????? > Rezerwy na świadczenia pracownicze jako element rezerw tworzonych zgodnie z MSSF

Rezerwy na świadczenia pracownicze jako element rezerw tworzonych zgodnie z MSSF

Rezerwy tworzone w rachunkowości są przedmiotem uregulowań Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej (MSSF). Problematyka rezerw poruszona jest w kilku standardach, a rezerwom wykazywanym jako zobowiązania poświęcony jest odrębny MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe.

Istotnym elementem omawianego wzoru jest S/(S + n), nazywany często współczynnikiem zarobienia. Oznacza on, że pracownik nabył prawo do wypłaty świadczenia w części „narosłej” do dnia bilansowego, a więc bez jeszcze niewypracowanego prawa do świadczenia. Elementem niezbędnym do wyliczenia tego współczynnika jest okres dotychczasowej pracy w spółce. Na przykład pracownik, który przepracował do tej pory w jednostce 10 lat i zgodnie z jej wewnętrznymi uregulowaniami nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej za pięć lat, „wypracował” 10/15 tej nagrody (współczynnik 10/15 jest właśnie współczynnikiem zarobienia).

Kolejnym składnikiem mającym wpływ na wysokość rezerwy na przyszłe świadczenia pracownicze jest prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia (P), uwzględniające ruchy kadrowe i demograficzne. Ustala się je z uwzględnieniem wielu czynników, między innymi współczynnika rotacji pracowników, prawdopodobieństwa śmierci pracownika czy prawdopodobieństwa przejścia na rentę. Rotacja, w kontekście wyceny rezerw na świadczenia pracownicze, oznacza współczynnik prawdopodobieństwa odejścia pracownika z jednostki w ciągu jednorocznego okresu, przy czym rotacja powinna być określona od dnia bilansowego do dnia wypłaty świadczenia. Przy jej wyliczaniu nie uwzględnia się odejść związanych ze zmiennymi demograficznymi modelowanymi odrębnie (tj. całkowita niezdolność do pracy, śmierć pracownika czy odejście na emeryturę). Nie ma natomiast znaczenia, czy odejście z pracy nastąpiło z winy pracodawcy, pracownika czy za porozumieniem stron. Ponieważ wskaźnik rotacji bywa odmienny dla różnych jednostek, powszechnie przyjęło się, że dla każdej jednostki tabele rotacji tworzy są indywidualnie.

Do wiarygodnego oszacowania wartości rotacji niezbędne są rzeczywiste dane dotyczące odejść z pracy w danej jednostce oraz łącznej liczby pracowników zatrudnionych na początek i koniec badanego okresu. Im dłuższy przedział czasowy, z jakiego pochodzą wykorzystywane informacje, tym bardziej wiarygodne wyniki dokonanych szacunków.

Rotację określa się na podstawie informacji przynajmniej z kilku lat. Najczęściej wymagane są dane co najmniej za ostatnie trzy lata od dnia bilansowego. Ponadto gdy powyższe dane zawierają bardziej szczegółowe informacje, takie jak wiek pracownika i staż pracy w jednostce, możliwe jest dokonanie wielowymiarowej analizy rotacji.

W praktyce bowiem często stosuje się uzależnienie rotacji od wieku i stażu pracy w jednostce. Badania rotacji wskazują, że rotacja jest malejącą funkcją wieku. Osoby starsze są mniej mobilne, dlatego najwyższe współczynniki rotacji odnotowuje się wśród najmłodszych pracowników. Różnice między rotacją osób w różnym wieku mogą być nawet kilkunastokrotne.

Ostatnim czynnikiem mającym wpływ na wysokość rezerwy w omawianym wzorze jest współczynnik dyskontujący (v). Pozwala on oszacować wartość bieżącą świadczeń na podstawie przyszłej ich wartości. W ogólności wysokość rezerw na przyszłe świadczenia powinna uwzględniać zmiany wartości pieniądza w czasie, co oznacza uwzględnienie dyskontowania przyszłych świadczeń na dzień bilansowy (realizowane poprzez współczynnik dyskontujący).

OD CZEGO ZALEŻY PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYPŁATY ŚWIADCZENIA PRACOWNICZEGO

Prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia pracowniczego zależne jest od śmiertelności pracowników, która jest różna dla mężczyzn i kobiet, oraz zależy od wieku pracownika. Ogólny obraz śmiertelności pracowników przedstawiają wykorzystywane w wycenie aktuarialnej tablice trwania życia. W praktyce polskiej najczęściej wykorzystuje się polskie tablice trwania życia publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. W wycenie zakłada się, że populacja zatrudnionych w jednostce odpowiada tym tablicom, względnie ustalonemu procentowi tych tablic. Czasem modyfikuje się współczynniki prawdopodobieństwa śmierci na potrzeby konkretnej analizy. Wyznaczając prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia pracowniczego, uwzględnia się również prawdopodobieństwo przejścia na rentę oraz prawdopodobieństwo przejścia na wcześniejszą emeryturę.

Z kolei do wyznaczenia wartości współczynnika niezbędne jest przyjęcie założenia co do wysokości stopy dyskontowej i takiej, że:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zgodnie z MSR 19 Świadczenia pracownicze:

1) stopa stosowana do dyskontowania zobowiązań z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia powinna być ustalona na podstawie występujących na dzień bilansowy rynkowych stóp zwrotu z wysoko ocenianych obligacji przedsiębiorstw. W krajach, w których nie ma rozwiniętego rynku takich obligacji (w tym w Polsce), należy zastosować występujące na dzień bilansowy rynkowe stopy zwrotu z obligacji skarbowych. Waluta i termin wykupu obligacji przedsiębiorstw i obligacji skarbowych powinny być zgodne z walutą i szacunkowym terminem realizacji zobowiązań z tytułu świadczeń po okresie zatrudnienia;

2) stopa dyskontowa odzwierciedla wartość pieniądza w czasie, ale nie ryzyko aktuarialne lub inwestycyjne. Ponadto stopa dyskontowa nie odzwierciedla konkretnie związanego z daną jednostką ryzyka kredytowego, jakie ponoszą wierzyciele jednostki, ani ryzyka tego, że przyszłość może się różnić od założeń aktuarialnych;

3) stopa dyskontowa odzwierciedla przewidywane rozłożenie w czasie płatności świadczenia. W praktyce jednostka często osiąga ten cel poprzez stosowanie tylko jednej średniej ważonej stopy dyskontowej, która odzwierciedla przewidywane rozłożenie w czasie i poziom płatności świadczeń oraz walutę, w jakiej będzie należało wypłacić świadczenia.

UWAGA

W chwili obecnej, ze względu na ograniczony rynek obligacji przedsiębiorstw dokonujący wyceny rezerw na świadczenia pracownicze, stopa dyskontowa wyznaczana jest na podstawie obserwacji rentowności obligacji skarbowych. Ograniczeniem przy wyznaczaniu stopy dyskontowej jest słabo rozwinięty rynek obligacji o odpowiednio odległym terminie wykupu, który odpowiadałby szacowanemu terminowi płatności wszystkich świadczeń.

W takich wypadkach, zgodnie z MSR 19, w celu zdyskontowania płatności o krótszym terminie wymagalności stosuje się bieżące stopy rynkowe dotyczące odpowiedniego terminu wykupu, a w celu zdyskontowania płatności o dłuższym terminie wymagalności szacuje się stopę dyskontową poprzez ekstrapolację bieżących stóp rynkowych wzdłuż krzywej rentowności.

Przykład ten określa jedynie zarys metody wyceny rezerwy na świadczenia pracownicze. Należy pamiętać, aby w przypadku świadczeń płatnych wielokrotnie (w szczególności nagród jubileuszowych, które w praktyce najczęściej wypłacane są raz na pięć lat) tworzyć rezerwę nie tylko na potrzeby najbliższego przewidywanego świadczenia, ale także na wszystkie prawdopodobne wypłaty.

Attuario - biuro aktuarialne

www.attuario.pl

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Adwokat Marta Kawecka Właściciel portalu LegalnaBudowa.pl

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »