Terminowe wywiązywanie się ze zobowiązań podatkowych to jeden z podstawowych obowiązków każdego obywatela. Niezapłacony podatek staje się zaległością podatkową, którą fiskus może wyegzekwować wraz z odsetkami. Ciążące na podatniku zobowiązanie z czasem ulega jednak przedawnieniu, co oznacza, że organ podatkowy nie może skutecznie domagać się jego realizacji.
Długość terminów przedawnienia
Długość terminu przedawnienia zależy przede wszystkim od tego, w jaki sposób powstaje zobowiązanie podatkowe: czy z mocy prawa, czy z chwilą doręczenia podatnikowi decyzji określającej wysokość podatku. Pierwszy przypadek dotyczy m.in. podatku dochodowego od osób fizycznych, który podatnik zgodnie z przepisami ma obowiązek samodzielnie obliczyć i wpłacić do urzędu skarbowego w ustawowym terminie. Z chwilą doręczenia decyzji wymiarowej zobowiązanie podatkowe powstaje natomiast przykładowo w podatku od spadków i darowizn, gdzie organ podatkowy na podstawie danych zawartych w złożonej przez podatnika deklaracji ustala, jaki podatek należy zapłacić. Na uregulowanie należności wobec fiskusa podatnik ma 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z dniem doręczenia decyzji występują dwa terminy przedawnienia: termin do wydania decyzji wymiarowej oraz termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, które powstało po doręczeniu decyzji. Zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych regulują przepisy Ordynacji podatkowej.
Przedawnienie wymiaru podatku
Przedawnienie to jeden ze sposobów wygasania zobowiązań podatkowych, obok m.in. zapłaty podatku, zaniechania poboru czy pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta. Przedawnienie oznacza, że zobowiązanie podatkowe wygasa po upływie określonego czasu od momentu jego powstania i organ podatkowy nie ma możliwości wyegzekwowania świadczenia należnego fiskusowi. Generalnie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego wynosi pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Niekiedy jednak zobowiązanie podatkowe na skutek upływu terminu przedawnienia w ogóle nie powstanie. Dotyczy to podatków powstających po doręczeniu decyzji, gdzie zastosowanie ma termin przedawnienia wymiaru podatku. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej w przypadku, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej jego wysokość, zobowiązanie to nie powstaje, jeżeli decyzja została doręczona po upływie trzech lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Trzyletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość podatku wydłuży się do pięciu lat, jeżeli podatnik nie złożył w terminie deklaracji bądź w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Dłuższy, pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ma zastosowanie także w przypadku VAT. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w tym podatku nie powstanie, jeżeli decyzja ustalająca zostanie doręczona po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Podobnie będzie w przypadku zobowiązania z tytułu opodatkowania dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych. Zobowiązanie to nie powstanie, jeżeli decyzja ustalająca zostanie doręczona po upływie pięciu lat od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia rocznego zeznania PIT.
Podatnicy korzystający z preferencji podatkowych w postaci ulg i zwolnień powinni natomiast pamiętać o tym, że w razie niedopełnienia wymogów warunkujących skorzystanie z ulgi, prawo organu podatkowego do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe powstaje w dniu, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące utratę prawa do ulgi. Na wydanie decyzji urząd skarbowy ma trzy lata licząc od końca roku, w którym to zdarzenie nastąpiło, a jeżeli podatnik nie zgłosił utraty prawa do ulgi co najmniej na dwa miesiące przed upływem tego terminu, termin na wydanie decyzji wydłuża się do pięciu lat.
Zawieszenie i przerwanie biegu
