Obowiązek podatkowy - co do zasady - powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Przewiduje to art. 19 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).
Przepisy tej ustawy przewidują również szczególne sytuacje związane z powstaniem obowiązku podatkowego. Otóż przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi podatnik może otrzymywać zaliczkę. A z jej otrzymaniem związane jest powstanie obowiązku podatkowego w VAT.
Otrzymanie zapłaty
Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części. Unormowanie to zawarte jest w art. 19 ust. 11 ustawy o podatku od towarów i usług. Warto pamiętać o tym, że ten przepis ustawy stosuje się odpowiednio w przypadku eksportu towarów, jeżeli wywóz towarów nastąpi w ciągu sześciu miesięcy, licząc od dnia otrzymania części należności. Wynika to bowiem z art. 19 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług.
Przedsiębiorca może również otrzymać zaliczki z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze. To również ma wpływ na powstanie obowiązku podatkowego. Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług, obowiązek podatkowy z tytułu należnych na podstawie odrębnych przepisów dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze powstaje z chwilą uznania rachunku bankowego podatnika. W przypadku uznania rachunku bankowego podatnika zaliczką z tytułu dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze obowiązek podatkowy powstaje w tej części. Unormowania te zawarte są w art. 19 ust. 21 ustawy o podatku od towarów i usług.
Wystawianie faktur
Rozliczania zaliczek dotyczą również unormowania rozporządzenia ministra finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798 z późn. zm.).
Z przepisów tych wynika, że jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część lub całość należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, fakturę wystawia się nie później niż siódmego dnia od dnia, w którym otrzymano część lub całość należności od nabywcy. Fakturę wystawia się również nie później niż siódmego dnia od dnia, w którym pobrano przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi każdą kolejną część należności (zaliczkę, przedpłatę, zadatek lub ratę). Takie regulacje przewiduje par. 14 wspomnianego rozporządzenia ministra finansów.
Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, faktura stwierdzająca pobranie części lub całości należności przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi powinna zawierać co najmniej:
- imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy;
