Jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2007 r., sygn. akt I FSK 94/06 (publ. Mk nr 20/2007 r.):
Osiągnięcie przez nabywcę towarów określonej umownie wielkości obrotów (zakupów) z danym sprzedawcą nie jest usługą w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, a zatem wypłacana temu nabywcy towarów przez sprzedawcę premia (bonus) za uzyskanie tego pułapu obrotów nie stanowi odpłatności (wynagrodzenia za świadczenie usług).
Zdaniem NSA wypłacana nabywcy towarów przez sprzedawcę premia (bonus) za uzyskanie określonego pułapu obrotów nie stanowi odpłatności (wynagrodzenia za świadczenie usług). Sąd argumentował, że dokonywanie zakupów i terminowych płatności jest czynnością związaną z dostawą towarów, a nie osobną usługą. Tej samej czynności nie można jednocześnie traktować jako dostawy towarów i świadczenia usług, bo wyklucza to art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi bowiem, że usługą jest świadczenie, które nie jest dostawą towarów. Skoro dokonywanie zakupów i terminowych płatności mieści się w ramach czynności, jaką jest dostawa towarów, to nie może jednocześnie stanowić odrębnej czynności opodatkowanej VAT, czyli usługi. Sąd podkreślił, że taką konkluzję można też wywieść z brzmienia przepisów VI Dyrektywy, co potwierdza wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 2 maja 1996 r. (C-231/94).
Niestety, orzeczenie to nie zmieniło praktyki organów podatkowych. Nadal obowiązuje i jest stosowana niekorzystna dla podatników wykładnia wiążąca Ministra Finansów. Wykładnię MF zawiera interpretacja w sprawie stosowania przepisów art. 8 i art. 29 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - pismo z 30 grudnia 2004 r., sygn. PP3-812-1222/2004/AP/4026. Przykładem niekorzystnej praktyki organów podatkowych jest m.in. interpretacja opublikowana w Mk nr 5/2008 nakazująca podatnikowi opodatkowanie premii pieniężnych VAT.
Dla podatnika bezpieczniejsze podatkowo jest więc dokumentowanie otrzymanych premii pieniężnych fakturą VAT. Konsekwencją stosowania wykładni organów podatkowych nakazującej opodatkowanie premii pieniężnych jest możliwość odliczenia VAT przez wypłacającego premię pieniężną.
Warto wspomnieć, że od 1 stycznia 2008 r. problem z premiami powstaje również u otrzymującego fakturę dokumentującą premię pieniężną, czyli u wypłacającego premię. Jeżeli uznamy, że premia pieniężna jest należnością za usługę i jest opodatkowana VAT (jak w większości przypadków twierdzą urzędy), to można odliczyć VAT z faktury dokumentującej otrzymanie premii pieniężnej. Jeżeli jednak premia pieniężna jest czynnością niepodlegającą VAT (jak twierdzą sądy), to nie można odliczyć VAT z faktury dokumentującej otrzymanie premii (art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT). Sytuację tę można zilustrować schematem.
Skutki podatkowe rozbieżnego stanowiska Ministerstwa Finansów i sądów
