Zarówno dotychczasowe, jak i znowelizowane przepisy ustawy o rachunkowości w pewnych okolicznościach pozwalają na niesporządzanie dodatkowego sprawozdania finansowego. Taka sytuacja może wystąpić, gdy sporządzając jednostkowe sprawozdanie finansowe, inwestor wykaże w informacji dodatkowej wpływ metody praw własności na wartość bilansową wykazywanych udziałów w jednostkach podporządkowanych oraz kapitały własne, w tym wynik finansowy. Również wtedy, gdy sporządzając już jednostkowe sprawozdanie finansowe, zastosuje do wyceny udziałów we wszystkich podporządkowanych sobie jednostkach metodę praw własności.

Kiedy można mówić o sprawowaniu kontroli

O sprawowaniu kontroli można mówić wtedy, gdy jednostka dominująca posiada więcej niż połowę praw głosu lub gdy:

• dysponuje więcej niż połową praw głosu na mocy umowy z innymi inwestorami,

• posiada zdolność kierowania polityką finansową i operacyjną jednostki gospodarczej na mocy statutu lub umowy,

• posiada zdolność mianowania lub odwoływania większości członków zarządu lub odpowiadającego mu organu, gdzie taki zarząd lub organ sprawuje kontrolę nad jednostką, lub

• dysponuje większością głosów na posiedzeniach zarządu lub odpowiadającego mu organu, gdzie taki zarząd lub organ sprawuje kontrolę nad jednostką.

UWAGA

Nie można zastosować zwolnienia w stosunku do spółki publicznej.

Tabela. Przypadki stosowania metody praw własności

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Trzeba jednak wskazać, że przy sporządzaniu sprawozdania finansowego zgodnie z uor lub zgodnie z MSSF zastosowanie metody praw własności ma miejsce w stosunku do wyceny wcześniej nabytych udziałów w jednostkach podporządkowanych (zależnych, współzależnych/współkontrolowanych lub stowarzyszonych), które obejmowane są skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym. Chodzi o uaktualnienie wartości tych udziałów w celu zapewnienia ciągłości bilansowej sporządzanych sprawozdań finansowych. Ciągłość bilansową zapewnia się poprzez uzgodnienie stanu kapitałów własnych z końca poprzedniego roku obrotowego ze stanem kapitałów własnych na pierwszy dzień aktualnego roku obrotowego.

dr Radosław Ignatowski

Katedra Rachunkowości, Uniwersytet Łódzki