RADA

Depozyt gwarancyjny stanowi zabezpieczenie na poczet przyszłych płatności. Jest ewidencjonowany na koncie w zespole 2 "Pozostałe rozrachunki" i w bilansie korzystającego wykazywany jest w pozycji "Należności" w aktywach trwałych lub obrotowych, w zależności od czasu trwania umowy.

UZASADNIENIE

Umowa leasingu jest to forma finansowania zakupu trwałych dóbr, w której jedna ze stron, zwana finansującym, dokonuje zakupu tych dóbr i oddaje je drugiej stronie umowy, zwanej korzystającym, do odpłatnego korzystania. W zależności od zapisów umowy można ją kwalifikować jako leasing finansowy lub operacyjny. Różnica sprowadza się do ustalenia, która ze stron wykazuje przedmiot umowy w swoich aktywach. Podstawowym kryterium jest ryzyko i pożytki płynące z posiadania przedmiotu leasingu. W przypadku leasingu finansowego przedmiot umowy będzie występował w księgach korzystającego, a finansujący wykaże wyłącznie należności w wysokości rat leasingowych oraz odsetek. W leasingu operacyjnym przedmiot umowy nadal pozostaje w aktywach finansującego, a korzystający ponosi opłaty za korzystanie z cudzego majątku. Jest to zatem umowa zbliżona do umowy dzierżawy lub najmu.

Przy klasyfikowaniu umowy do określonej kategorii należy kierować się zapisami art. 3 ust. 4 ustawy o rachunkowości. Przepis ten zawiera siedem kryteriów, z których spełnienie co najmniej jednego warunkuje zakwalifikowanie umowy do leasingu finansowego, czyli zaliczenie przedmiotu umowy do aktywów korzystającego. Jeżeli natomiast żaden z wymienionych parametrów nie występuje, to umowa nosi cechy leasingu operacyjnego i w księgach korzystającego traktowana jest jako umowa najmu.

Należy przy tym zaznaczyć, że wymienione warunki dotyczą wyłącznie bilansowej klasyfikacji umów. W tej materii prawo bilansowe nie jest tożsame z prawem podatkowym. W praktyce najczęściej występują sytuacje, że w świetle prawa bilansowego umowa jest sklasyfikowana jako leasing finansowy, a podatkowo musi być traktowana jak umowa leasingu operacyjnego.

Ustawa, poza wyszczególnieniem przytoczonych warunków, nie podaje rozwiązań ewidencyjnych, które należy stosować przy umowach leasingowych. Dlatego w myśl art. 10 uor, jeżeli przepisy ustawy nie regulują jakiegoś zagadnienia, jednostki mogą stosować Krajowe Standardy Rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości, a w razie braku krajowego standardu mogą stosować MSR.

Krajowy Standard Rachunkowości (KSR) na temat leasingu został uchwalony przez Komitet Standardów Rachunkowości 11 marca 2008 r. i nosi nazwę "Leasing, dzierżawa i najem". Standard reguluje niewyjaśnione przez ustawę kwestie, takie jak zasady wyceny i ujęcia umów w księgach rachunkowych oraz kryteria prezentacji i ujawnień w sprawozdaniu finansowym aktywów i zobowiązań, przychodów i kosztów wynikających z tych umów.

Spółka podaje, że użytkuje środek trwały na podstawie umowy leasingu operacyjnego, należy więc uznać, że umowa ta nie spełnia żadnego z siedmiu warunków. Jeżeli jest to umowa leasingu operacyjnego, kosztem korzystającego będzie całość zapłaconych kwot. Opłaty leasingowe korzystający ujmie w rachunku zysków i strat jako koszty działalności. Jeżeli opłata wstępna jest znacząca, powinna być rozliczona w czasie trwania umowy leasingowej.

Przepisy KSR nr 5 oraz MSR nr 17 zgodnie twierdzą, że w leasingu operacyjnym całość opłat ponoszonych z tytułu umowy dla korzystającego jest kosztem, a dla finansującego przychodem.

Jak podano w pytaniu, dodatkowe opłaty, nazwane "depozytem gwarancyjnym", są zawarte w umowie, lecz nie są fakturowane. Depozyt, w znaczeniu słownikowym¹, to pieniądze oddane na przechowanie, m.in. jako kaucja.

Depozyt nie stanowi kosztu ani w świetle uor, ani w świetle updop. Nie jest też obrotem w myśl przepisów o VAT. Stanowi zabezpieczenie na poczet przyszłych płatności, jest ewidencjonowany na koncie w zespole 2 "Pozostałe rozrachunki" i w bilansie korzystającego jest wykazywany w pozycji "Należności" w aktywach trwałych lub obrotowych, w zależności od czasu trwania umowy.

Co do zasady depozyt podlega zwrotowi. Może być jednak zaliczony na poczet świadczeń (w razie braku zapłaty rat leasingowych) lub zatrzymany na pokrycie szkód powstałych w przedmiocie leasingu.

Przykład

Spółka z o.o. użytkuje na podstawie umowy leasingu operacyjnego środek trwały. Harmonogram załączony do umowy przewiduje opłatę wstępną (tzw. czynsz inicjalny) w wysokości 10 000 zł netto, VAT 22% i 36 rat miesięcznych po 1000 zł netto każda. Ponadto spółka jest zobowiązana do wpłaty 3600 zł jako depozytu gwarancyjnego. Zgodnie z umową depozyt podlega zwrotowi po zakończeniu umowy.

1. Otrzymano fakturę za opłatę wstępną:

• wartość netto - 10 000 zł