| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Zmiany prawa > Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania – lekarstwo czy pejcz?

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania – lekarstwo czy pejcz?

Do krytycznych opinii dotyczących tzw. klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w Ordynacji podatkowej, płynących z wielu środowisk, w tym biznesowych i prawniczych, dołączyła Rada Legislacyjna przy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Business Centre Club wielokrotnie wypowiadał się krytycznie nt. proponowanych przez resort finansów zmian w Ordynacji podatkowej.

stanowiących dochód budżetu państwa (VAT, akcyza, podatki dochodowe od osób prawnych i fizycznych, podatek od gier, tonażowy, od wydobycia niektórych kopalin) oraz i niektórych podatków będących dochodami jednostek samorządu terytorialnego (PCC, od spadków i darowizn)6.

4. Jaki jest zatem cel szerokiej co do zakresu ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania proponowanej w Ordynacji podatkowej? Oficjalna odpowiedź Ministerstwa Finansów, wynikająca z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej Ordynację podatkową, to konieczność przeciwdziałania agresywnemu planowaniu podatkowemu naruszającemu zasadę równego traktowania podatników zarówno na płaszczyźnie stanowienia, jak i stosowania prawa. Niezbędne jest także wykonanie Zaleceń KE.

Moja odpowiedź jest, niestety, mniej optymistyczna – obok wypełnienia Zaleceń KE z wielką nawiązką (KE zaleca znacznie mniejszy zakres zastosowania klauzuli niż planuje się w Polsce), w aktualnych polskich realiach ogólna klauzula ma przede wszystkim umożliwić „załatanie” licznych luk w prawie podatkowym wręcz zachęcających podatników do zwyczajnego, a nie agresywnego, planowania podatkowego i uzyskiwania zgodnie z prawem korzyści podatkowych7. Po wyeliminowaniu z życia gospodarczego spółki komandytowo-akcyjnej, wprowadzeniu opodatkowania w Polsce pasywnych dochodów zależnych spółek zagranicznych (CFC), ograniczeniu finansowania spółek przez ich właścicieli, ogólna klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania ma stać się w pierwszym rzędzie remedium na inne, jeszcze dostatecznie niezidentyfikowane przez fiskusa lub na nowo tworzone luki w polskim prawie podatkowym, dziurawym jak przysłowiowy szwajcarski ser. Ze szkodą dla polskich przedsiębiorców, którzy muszą zmierzyć się z konkurencją na rynku wewnętrznym i zewnętrznym, zarówno w sferze operacyjnej, jak i inwestycyjnej. Zważywszy na niski poziom kultury podatkowej organów fiskalnych, mający swoje źródło w marnej jakości prawa podatkowego, słabej infrastrukturze technologicznej służby podatkowo-celnej i nienowoczesnym metodom zarządzania wykwalifikowaną kadrą, w tym zasadami oceny jej pracy przez ministerstwo finansów, w praktycznym stosowaniu klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania widzę poważne zagrożenie dla przedsiębiorców. Tym bardziej, że z uwagi na dość długi okres przedawnienia zobowiązania podatkowego, klauzulę de facto będzie można wykorzystywać wstecz mimo, że przepisy w tym zakresie wejdą w życie dopiero od 2016 r. W projekcie brakuje bowiem wyraźnego przepisu przejściowego wskazującego, iż klauzula będzie obejmować czynności wykonane od dnia wejścia nowych przepisów w życie.

Nowa Ordynacja podatkowa - rekomendacje Ministerstwa Gospodarki

_____________________
6 Warto zauważyć, że już wcześniej do polskiego prawa podatkowego wprowadzono, podobne w skutkach do klauzuli obejścia ustawy (choć w węższym zakresie), różne przepisy mające przeciwdziałać unikaniu opodatkowania czy też uzyskiwaniu korzyści podatkowych przez obniżanie zobowiązania podatkowego, przesunięcie w czasie obowiązku podatkowego lub doprowadzenie do powstania nadpłaty albo zwrotu podatku. I tak w Ordynacji podatkowej funkcjonuje przepis pozwalający organowi podatkowemu wywodzić odmienne niż podatnik skutki podatkowe z danej czynności, jeżeli pod pozorem dokonania tej czynności prawnej podatnik dokonał – zdaniem organu – innej czynności i dzięki temu osiągnął korzyść podatkową. W praktyce organy podatkowe niezwykle rzadko powołują się na ten przepis, choć w uzasadnieniach wielu decyzji podatkowych, w szczególności dotyczących zwrotu podatku VAT, podnoszone są kwestie rzeczywistej treści czynności prawnych. Uzyskiwaniu nieuzasadnionych (zdaniem fiskusa) korzyści podatkowych w związku z tzw. optymalizacja podatkową (planowaniem podatkowym) mają zapobiegać np. specjalnie w tym celu wprowadzone niektóre przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) dotyczące różnych form restrukturyzacji majątkowej spółek (np. art. 10 ust. 4). Także te przepisy w praktyce są z daleka omijane przez organy podatkowe stosujące różne wybiegi, aby przy użyciu prostszych środków dowodowych i dużej dawce uznania administracyjnego uzyskać pożądany efekt fiskalny kontroli (a nie: w sposób wymagający głębokiej analizy ekonomicznej i prawniczej, koniecznej przy zastosowaniu przepisów antyabuzywnych).
7 Przykładem takiej luki jest kwestia opodatkowania zysków spółki kapitałowej po przekształceniu jej w handlową spółkę osobową (najczęściej jawną) i wypłaty tych zysków wspólnikom spółki już osobowej (art. 10 pkt 8 ustawy CIT); źle zaprojektowany przepis był źródłem licznych sporów sądowych i mimo ukształtowanego, korzystnego dla podatników orzecznictwa sądowego fiskus usiłował pobierać podatek interpretując ten przepis odmiennie niż sądy. Ustawodawca zmieniał wskazany przepis ustawy CIT aby zalegalizować tę praktykę, ale robił to nieprofesjonalnie i przychody wspólników nadal są nieopodatkowane (kolejny raz przepis ma się zmienić od 2015 r.); odrębną sprawą jest celowość podwójnego opodatkowania ekonomicznego tego samego zysku, co bez wątpienia zmusza podatników do optymalizacji daniny.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Mateusz Rudaś

Doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »