Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej może zatrudnić pomoc domową w dwojaki sposób: na podstawie umowy o pracę bądź na podstawie umowy aktywizacyjnej (opiekunka musi być osobą bezrobotną). Zasady rozliczania tych umów zostały omówione w uzasadnieniu.

UZASADNIENIE

Każdy, kto chce zatrudnić opiekunkę, musi się liczyć z koniecznością dopełnienia licznych obowiązków z tym związanych. Należy przede wszystkim:

- zawrzeć z opiekunką stosowną umowę,

- poinformować ją na piśmie o warunkach zatrudnienia,

- zgłosić opiekunkę do ZUS,

- co miesiąc naliczać i odprowadzać do ZUS składki społeczne oraz składać deklarację rozliczeniową,

- również co miesiąc naliczać i pobierać zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych,

do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym złożyć do urzędu skarbowego według swojego miejsca zamieszkania roczną deklarację PIT-4R,

- po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do końca lutego, przekazać opiekunce oraz urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na jej miejsce zamieszkania informację roczną o wysokości osiągniętego w danym roku przychodu.

Formalności te przedstawiają się odmiennie w zależności od wybranego przez strony rodzaju umowy.

Umowa o pracę

Jeżeli osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej zdecydowała się na zawarcie z opiekunką umowy o pracę, to zgłasza ją do ZUS jako pracownika (zgłoszenie ZUS ZUA). Osoba zatrudniająca występuje wówczas w roli płatnika składek będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej.

Umowę o pracę z opiekunką należy zawrzeć na piśmie, ze wskazaniem wszystkich istotnych cech umowy, czyli z oznaczeniem stron umowy, daty jej zawarcia, wskazaniem rodzaju umowy, określeniem rodzaju pracy i wymiaru etatu oraz oznaczeniem warunków pracy i płacy.

Opiekunkę należy również poinformować na piśmie o obowiązującej ją dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, długości wypowiedzenia umowy, wymiarze urlopu wypoczynkowego, częstotliwości, miejscu, czasie i terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę, porze nocnej oraz terminie i sposobie usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Na skutek zawarcia umowy o pracę osoba fizyczna zatrudniająca opiekunkę staje się płatnikiem podatku dochodowego i składek na ubezpieczenia. W konsekwencji spoczywa na niej obowiązek w zakresie naliczania i poboru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, a także miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy.

Opiekunka zatrudniona na umowę o pracę podlega obowiązkowo wszystkim rodzajom ubezpieczeń. Finansuje ona następujące składki:

- emerytalną - w wysokości 9,76%,

- rentową - w wysokości 3,5%,

- chorobową - w wysokości 2,45%.