| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ZUS i kadry > Umowy zlecenia > Umowa zlecenia 2018 – podatki i składki ZUS

Umowa zlecenia 2018 – podatki i składki ZUS

Większość osób pracujących zna prawa i przywileje wynikające z umowy o pracę i umowy zlecenia. Jednak często te dwie umowy są mylone, a podstawy ich funkcjonowania nie są znane. Również problematyczne w praktyce, okazuje się odróżnienie umowy zlecenia od umowy o dzieło. Należy tymczasem jasno wytyczyć granicę w rodzajach współpracy, ponieważ wpływają one bezpośrednio na obowiązki przedsiębiorstwa – zarówno w zakresie podatkowym jak i składkowym. Z pomocą przychodzi więc znajomość uregulowań prawnych, interpretacji podatkowo – prawnych, doktryny i orzecznictwa.

Umowa zlecenia, a umowa o pracę

Najważniejszą zasadą odróżniającą umowę zlecenia od umowy o pracę, jest podstawa prawna tych dwóch rodzajów współpracy. Jest to podstawa prawna nawiązanego stosunku prawnego pomiędzy podmiotami – dla umowy o pracy regulacje znajdziemy przede wszystkim w Ustawie Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 roku (dalej „Kodeks pracy”) z późniejszymi zmianami, umowa zlecenia zaś oparta jest o regulacje Ustawy Kodeks Cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 roku (dalej „Kodeks Cywilny”).

Cechy charakterystyczne

Kluczowe uregulowania umowy zlecenie zawarte są w Tytule XXI Kodeksu Cywilnego (Zlecenie), gdzie umowę zdefiniowano w art. 734 następująco: Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowa o pracę została natomiast określona zgodnie art. 22 Kodeksu pracy gdzie: Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Już z tej krótkiej informacji należy wnioskować prawidłowe nazwanie stron umowy gdzie:

  • Strony umowy zlecenie to:
    • przyjmujący zlecenie (potocznie zleceniobiorca),
    • dający zlecenie (potocznie zleceniodawca).
  • Strony umowy o pracę:
    • pracownik,
    • pracodawca.

Podobieństwa

W ramach umowy zlecenie oraz umowy o pracę nawiązywany jest swoistego rodzaju stały stosunek współpracy, odróżniający je od umowy o dzieło. W tym miejscu należy spostrzec, iż zgodnie z uregulowaniami przepisów ogólnych Kodeksu pracy, każde zatrudnienie w warunkach określonych w art. 22 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na to, jak umowę nazwą strony. Praktyka zastępowania umowy o pracę umową zlecenia może więc być w dość prosty sposób podważona przed odpowiednim sądem pracy. Należy uznawać bowiem, że rodzaj umowy kształtuje faktyczny charakter współpracy stron, nie zaś nazwanie jej „na papierze”. Obydwie umowy z założenia są odpłatne.

Różnice

Zgodnie z powyższym, różnica pomiędzy umową zlecenia, a umową o pracę wynika ze szczególnej ochrony, którą kształtują przepisy Kodeksu pracy. Korzystać z niej mogą jednak tylko pracownicy – dlatego osoby współpracujące w ramach umowy zlecenia nie mogą powoływać się na prawa i obowiązki pracodawcy w nim uregulowane. W ramach umowy o pracę zatrudniony wykonuje obowiązki pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie określonym przez pracodawcę. A contrario należy więc uznać, że biorący zlecenie jest w swojej działalności bardziej autonomiczny. Powinien on wykonywać zlecenie samodzielnie, określając własny zakres i czas wykonywania zlecenia biorąc pod uwagę wskazówki dającego zlecenie.

Umowa zlecenia, a umowa o dzieło

Większość przedsiębiorców doskonale zdaje sobie sprawę, że umowa o dzieło pozwala na ponoszenie relatywnie najmniejszych zobowiązań wobec organów państwowych – w szczególności chodzi o regulacje dotyczące ZUS. Dlatego niejednokrotnie umowy zlecenia zastępowane są umowami o dzieło. W trakcie kontroli może dojść jednak do zakwestionowania rodzaju łączącego strony stosunku prawnego, co znów łączyć się będzie dla przedsiębiorcy z negatywnymi konsekwencjami, należy więc zawsze przeanalizować prawidłowość podpisanej i wykonywanej umowy.

Cechy charakterystyczne

Umowa o dzieło została zdefiniowana w ramach Tytułu XV Kodeksu Cywilnego. Zgodnie z art. 627 Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Zgodnie z powyższym:

  • Strony umowy o dzieło:
    • przyjmujący zamówienie (potocznie Wykonawca);
    • zamawiający (potocznie Zamawiający).

Podobieństwa

Obie umowy – zlecenie oraz dzieło – zostały uregulowane w ramach Kodeksu Cywilnego. Są więc stosunkami cywilnoprawnymi i przyjmujący zamówienie / przyjmujący zlecenie nie korzystają z ochrony gwarantowanej przez Kodeks pracy dla pracowników.

Różnice

Podstawową odrębnością jest tutaj rodzaj rezultatu, czy inaczej wyniku danej umowy. Umowa o dzieło jest stosunkiem prawnym wymagającym rezultatu – powstania dzieła, zarówno w rozumieniu materialnym jak i niematerialnym. Natomiast umowa zlecenie polega na dokonywaniu czynności. Analizując więc rodzaj łączącego strony stosunku prawnego należy w każdym wypadku dokonać oceny, jaki ma być sposób współpracy pomiędzy podmiotami oraz skutek ich działań.

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata        

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Serwis Kadry

Zlecenie - podatki i składki ubezpieczeniowe

Wszystkie trzy rodzaje umów są legalnym sposobem współpracy, które należy odpowiednio zakwalifikować. W zależności od sklasyfikowania kooperacji w ramach umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło powstaną różne obowiązki prawne, ale również finansowe – w zakresie ubezpieczeń i składek.

W przypadku zawarcia umowy cywilnoprawnej z osobą niebędącą pracownikiem, zasady ogólne wskazują wysokość opodatkowania zależną od kwoty należności określonej w danej umowie. W przypadku zaś podpisania umowy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą - z zasady wynagrodzenie z umowy uznawane będzie jako przychód z działalności.

Rodzaje

Przedsiębiorcy zatrudniający pracowników lub współpracujący z usługodawcami oraz wykonawcami dzieł, z pewnością znają podstawy oraz rodzaje składek, które zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat. Dla podmiotów rozpoczynających działalność lub pierwszy raz korzystający ze wsparcia osób trzecich, warto przypomnieć klasyfikację podstawową ubezpieczeń i składek w Polsce. Są to:

  • Ubezpieczenie społeczne:
    • emerytalne,
    • rentowe,
    • chorobowe,
    • wypadkowe.
  • Ubezpieczenie zdrowotne;
  • Fundusz Pracy;
  • Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;
  • Fundusz Emerytur Pomostowych.

Zasady

Podstawą określania zasad oraz wysokości podstawowych zobowiązań wobec organów (w tym ZUS) są akty prawne, w których to należy szukać odpowiedzi na pojawiające się pytania. Są to:

  1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
  2.  Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych;
  3. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków;
  4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
  5. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 stycznia 2018 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale 2017 r.;
  6. Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy;
  7. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.

W dużym uproszczeniu: największym zobowiązaniom - nawet wszystkim składkom i ubezpieczeniom - podlegają pracownicy (w ramach umowy o pracę), w ramach umowy zlecenia zobowiązania zostały zmniejszone, by od umowy i dzieło nie odprowadzać żadnych. Należy jednak pamiętać, że są to wskazania bardzo ogólne, przewidujące wiele wyjątków oraz reguł - wskazanych m.in. w aktach prawnych wskazanych powyżej. W ramach wątpliwości kto i na jakich zasadach podlega konkretnym stawkom ubezpieczenia, pomocne mogą okazać się informacje zawarte w  Poradnikach dostępnych na oficjalnych stronach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wysokość w 2018 roku

Wysokość składek określana jest w formie procentu od podstawy jej wymiaru, wynika od różnych czynników, zgodnie z zasadami ogólnymi stanowi jednak obecnie:

  • Ubezpieczenie emerytalne - 19,52%,
  • Ubezpieczenia rentowe - 8,00%,
  • Ubezpieczenie chorobowe - 2,45%,
  • Ubezpieczenie wypadkowe - od 0,40% do 3,60%,
  • Ubezpieczenie zdrowotne – 9%,
  • Fundusz Pracy - 2,45 %,
  • Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - 0,10%,
  • Fundusz Emerytur Pomostowych - 1,5%.

Podleganie ubezpieczeniom w ramach umowy zlecenia

Obowiązek ubezpieczeniowy w ramach umowy zlecenia został ograniczony w stosunku do umowy o pracę. Rodzaj oraz wysokość tych zobowiązań kreuje między innymi sytuacja indywidualna danego zleceniobiorcy. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę przede wszystkim na to czy osoba jest poza umową zlecenie zatrudniona w ramach umowy o pracę, czy jest to jedyna umowa zlecenie, czy nie jest emerytem lub studentem lub czy nie prowadzi działalności gospodarczej. W praktyce, zdarzają się sytuacje gdy umowa zlecenia nie jest jedynym tytułem danej osoby do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Poniższe rozważania dotyczące zbiegów tytułów do ubezpieczeń zostały opracowane na bazie kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 roku, które wynosiło 2 000 zł.

Jedyny tytuł prawny

Zgodnie z zasadą określoną w art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkiem ubezpieczeniowym (emerytalne, rentowe oraz wypadkowe) podlegają między innymi osoby wykonujące pracę na postawie umowy zlecenia lub innej umowy świadczenia usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem (pod warunkiem zgłoszenia w terminie do obowiązkowych ubezpieczeń - tutaj 7 dni od rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenia). Z tego wynika, że dla osoby, której umowa zlecenie jest jedynym stosunkiem prawnym i tytułem do podlegania ubezpieczeniom – podlega im. Generalnie umowa zlecenie jest również podstawą do obowiązku opłacania składek zdrowotnych. Wyjątki to w określonych okolicznościach przede wszystkim umowa: zlecenie z osobą posiadającą status studenta, oraz umowa z osobą prowadzącą działalność gospodarczą.

Zbieg z umową o pracę

W przypadku zbiegu umowy zlecenia z umową o pracę należy najpierw określić czy stosunek pracy jest zawarty z tym samym czy z innym podmiotem co zlecenie.

Z zasady zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika uznaje się osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W przypadku wykonywania dodatkowego zlecenia z własnym pracodawcą, zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym na takich samych zasadach jak w przypadku umowy o pracę (obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe). Podstawa wymiaru składek zostaje obliczona na podstawie łącznego przychodu uzyskiwanego z wszystkich tytułów współpracy. Nie ma obowiązku dokonywania dodatkowego zgłoszenia, a przychód z umowy wskazuje się łącznie z przychodem ze stosunku pracy.

W sytuacji wykonywania pracy w ramach umowy cywilnoprawnej z innym podmiotem, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 roku, sygn. akt II UZP 6/09, pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z innym podmiotem, jest również płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne za tę osobę. W uproszczeniu więc, osobę która wykonuje pracę w ramach umowy zlecenia zawartej z innym podmiotem, ale na rzecz swojego pracodawcy należy traktować analogicznie do osoby, która miałaby zawarte obie umowy z tym samym podmiotem. Przychód wykazuje się łącznie przez pracodawcę. Zleceniodawca nie zgłasza zleceniobiorcy do ubezpieczeń.

W kwestii umowy zlecenia osoby z innym podmiotem niż własny pracodawca i wykonywanej na rzecz innego podmiotu, jest ona obejmowana ubezpieczeniami wyłącznie ze stosunku pracy, pod warunkami, że:

  • w umowie o prace ma zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie,
  • w razie braku minimalnego wynagrodzenia (np. niepełny etat) podstawa wymiaru składek z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na miesiąc wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Zbieg z emeryturą

Generalnie, posiadanie statusu emeryta lub rencisty nie zwalnia z obowiązku podlegania ubezpieczeniom. W wypadku zawarcia przez emeryta umowy zlecenia, osoba ta podlega z jej tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu. W przypadku zbiegu kilku umów zasady sumowania podstaw wymiaru będą analogiczne jak w przypadku kilku umów zlecenia.

Student

Sytuacja przedsiębiorcy rozpoczynającego współpracę z biorącym zlecenie posiadającym odpowiedni status studenta jest relatywnie najlepsza. Zgodnie z polityką wspierania młodych na rynku pracy, studenci, którzy nie ukończyli 26 roku życia nie podlegają obowiązkowi składkowemu wobec ZUS. Wyjątkiem od powyższej zasady może być zatrudnienie ucznia lub studenta w ramach umowy o pracę z tym samym podmiotem co umowa zlecenia. Ponad powyższe należy pamiętać, że w przypadku uznania, iż student pozostaje w stosunku pracy - przedsiębiorca ma obowiązek odprowadzania składek.

Przykład wzór oświadczenia:

miejscowość, data

Imię, Nazwisko

Adres

Data urodzenia

Numer PESEL

Oświadczenie

Niniejszym oświadczam, że w roku akademickim _________ uczęszczam na studia __________ w ____________________________, a tym samym na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie podlegam ubezpieczeniom z tytułu zawartej ze mną w dniu dzisiejszym umowy zlecenia.

podpis

załączniki:

- kopia legitymacji studenckiej

- zaświadczenie z dziekanatu

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Jacek Andziak

Księgowy / Biuro rachunkowe

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK