| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ZUS i kadry > Wynagrodzenia > Jak przyznawać nagrody i premie dla pracowników

Jak przyznawać nagrody i premie dla pracowników

Przyznawanie pracownikom premii i nagród nie jest dla pracodawcy obowiązujące, tak jak w przypadku dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych czy za pracę w porze nocnej. Jeśli pracodawca decyduje się na przyznawanie takich świadczeń, powinien dokładnie określić, czy będą to nagrody, czy premie, a w przypadku tych ostatnich – jaki będą miały charakter: uznaniowy czy regulaminowy. Od tego zależy bowiem, czy i kiedy pracownik ma prawo domagać się wypłaty.

Sporo kłopotów sprawiają w praktyce premie uznaniowe. Powszechnie są uznawane za rodzaj nagrody, bo o jej przyznaniu decyduje pracodawca, a pracownikowi - choćby najlepszemu - nie przysługuje roszczenie o jej wypłatę. I tak, jak w przypadku nagrody, może się on domagać wypłaty premii dopiero, kiedy zostanie mu ona przyznana. Sąd Najwyższy orzekł, że premia, którą pracownik może otrzymać jedynie w zależności od oceny jego pracy przez dyrektora, nie zaś od skonkretyzowanego i zobiektywizowanego wskaźnika premiowego, jest w gruncie rzeczy nagrodą, a podjęta w tym przedmiocie decyzja nie podlega kontroli organów orzekających w sprawach pracowniczych. Prawo podmiotowe do żądania takiej premii powstaje dopiero w dacie decyzji przyznającej pracownikowi premię (wyrok z 30 marca 1977 r., sygn. akt I PRN 26/77, OSNC 1977/11/225). Sąd Najwyższy poddał też analizie zróżnicowanie premii. Stwierdził, że stosowany ich podział na regulaminowe i uznaniowe nie jest jednoznaczny (wyrok z 7 grudnia 1963 r., sygn. akt II PR 846/63, OSNCP z 1965 r. nr 2, poz. 25). Istnienie regulaminu premiowania samo przez się nie stanowi jeszcze wystarczającego kryterium do uznania określonych w nich premii za regulaminowe. Sąd Najwyższy podkreślił, że o tym, czy dana premia ma charakter regulaminowy czy uznaniowy, decyduje treść poszczególnych układów zbiorowych pracy i właściwych regulaminów premiowania.

Ponadto nie zawsze wypłata premii może zależeć tylko od zaangażowania pracowników w swoją pracę. Jeśli pracodawca w regulaminie premiowania zawrze zapis, że prawo do premii przysługuje po wykonaniu określonych zadań, wówczas pracownikowi nie przysługuje prawo do premii nawet wtedy, gdy do wykonania tych zadań nie doszło z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 21 listopada 1985 r. (sygn. akt I PRN 90/85, OSNCP 1996 nr 9, poz. 149; przykład 3).

Wprowadzanie zmian w regulaminie

Zasady przyznawania nagród i premii można zmienić. Pracodawca, który chce to zrobić, musi jednak stosować określone procedury. Nie może jednostronnie zmieniać regulaminu wynagradzania, w którym zapisano reguły nagradzania czy premiowania pracowników. Musi on albo zawrzeć z pracownikami porozumienie stron, albo w przypadku braku ich zgody wręczyć im wypowiedzenia zmieniające. Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli prawo pracownika do premii wynika z umowy o pracę, to niekorzystna zmiana regulaminu premiowania może nastąpić tylko za jego zgodą wyrażoną w porozumieniu zmieniającym umowę lub w drodze wypowiedzenia warunków płacy. W przypadku niedokonania zamian w takiej formie, pracownik będzie mógł się domagać wypłaty premii na dotychczasowych zasadach (wyrok z 19 grudnia 1996 r., sygn. akt I PKN 23/96, OSNP z 1997 r. nr 15, poz. 270).

PRZYKŁAD 1: Brak wypłaty po zawiadomieniu o przyznaniu nagrody

Pracodawca 15 kwietnia 2011 r. zawiadomił pracownika o przyznaniu mu nagrody pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejawianie inicjatywy w pracy oraz duże zaangażowanie w wypełnianie swoich obowiązków pracowniczych i osiągnięcie ponadprzeciętnych efektów. Do tej pory jej jednak nie wypłacił. Pracownik może się jednak domagać nagrody, ponieważ została mu ona przyznana, o czym został powiadomiony przez pracodawcę. Przekazanie takiej informacji oznacza, że nagroda ma charakter roszczeniowy - pracownik ma prawo domagać się jej wypłaty, a nawet wystąpić o to do sądu pracy, jeśli pracodawca będzie się od tego uchylał. Natomiast do momentu przyznania pracownikowi nagrody miała ona charakter uznaniowy i pracownik nie miał prawa domagać się jej przyznania.

PRZYKŁAD 2: Błędne zapisy o przyznawaniu premii

Pracodawca określił w regulaminie wynagradzania, że pracownikom przysługuje prawo do premii uznaniowej przyznawanej na podstawie indywidualnego uznania pracodawcy. Dodano również zapis, że pracownik, który wykona plan sprzedaży w 100%, ma prawo do premii uznaniowej w wysokości 50% wynagrodzenia zasadniczego.

W maju 2011 r. pracownik Marian L. wykonał w 100% plan sprzedaży. Został poinformowany przez pracodawcę, że przyznano mu premię uznaniową w wysokości 50% wynagrodzenia zasadniczego. Tydzień po zawiadomieniu o przyznaniu premii pracodawca poinformował pracownika, że premia jest przyznana w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego, uzasadniając to tym, że premia ma charakter uznaniowy i pracodawca może sobie dowolnie kształtować jej wysokość.

Takie postępowanie pracodawcy jest nieprawidłowe, bowiem mimo że pracodawca nazwał premię premią uznaniową, zapis dokonany w regulaminie wynagradzania powoduje, że ma ona charakter roszczeniowy, bowiem zostały określone przesłanki, które uprawniają pracownika do nabycia prawa do premii.

PRZYKŁAD 3: Niewykonanie norm z powodu spóźnionej dostawy surowców

Pracodawca wprowadził w zakładzie regulamin premiowania, zgodnie z którym pracownicy mają prawo do premii po wytworzeniu określonej liczby produktów. Pracownicy w marcu 2011 r. z powodu opóźnienia dostawy surowca do zakładu nie wykonali norm, w związku z czym pracodawca nie wypłacił im premii. Pracownicy wystąpili w tej sprawie z protestem - argumentując, że niektórzy zrezygnowali z urlopów, aby wypracować normy, ale nie pozwoliły na to opóźnione dostawy, do których oni się nie przyczynili. Pracodawca premii jednak nie wypłacił, ponieważ zadań nie wykonano. Takie postępowanie pracodawcy jest uzasadnione. Warunek konieczny nabycia prawa do premii nie został spełniony.

 

Katarzyna Smulczyk

specjalista w zakresie wynagrodzeń

źródło: Informator Prawno-Podatkowy

Podstawa prawna:

- Art. 105 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 63, poz. 322.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Soneta sp. z o.o.

Firma Soneta sp. z o.o. jest polskim producentem oprogramowania do zarządzania i księgowości – enova365.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »