| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ZUS i kadry > Zatrudnianie i zwalnianie > Jak rozwiązywać spory zbiorowe w zakładzie pracy?

Jak rozwiązywać spory zbiorowe w zakładzie pracy?

Rozwiązywanie sporów zbiorowych stanowi wyzwanie dla pracodawców, którzy w sytuacji zaistnienia sporu muszą porozumieć się z pracownikami w celu załagodzenia zaistniałych konfliktów. Spór zbiorowy przebiega w kilku etapach, zaś każdy z etapów charakteryzuje się zupełnie innymi cechami, o których należy pamiętać podejmując się jakichkolwiek działań.

Rozważając zagadnienie sposobów rozwiązania sporu zbiorowego w zakładzie pracy należy pamiętać przede wszystkim o tym, że prowadzenie sporu zbiorowego nie jest dopuszczalne w celu dochodzenia przez pracowników spraw indywidualnych. Spory zbiorowe nie są bowiem sporami o roszczenia, a więc o dopełnienie obowiązków pracodawcy wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Przedmiotem sporu zbiorowego mogą być natomiast zagadnienia dotyczące zbiorowości pracowników, tj.: (1) warunki pracy, (2) warunki płacy lub świadczeń socjalnych, (3) prawa i wolności związkowe pracowników lub innych grup, które mają prawo zrzeszania się w związki zawodowe.

Należy pamiętać, że w razie zamiaru zainicjowania sporu zbiorowego w zakładzie pracy, w którym obowiązuje układ zbiorowy pracy lub inne porozumienie, którego stroną jest organizacja związkowa, konieczne jest uprzednie wypowiedzenie tegoż układu lub porozumienia, zaś ewentualne wszczęcie lub prowadzenie sporu zbiorowego możliwe jest nie wcześniej niż z dniem wypowiedzenia. Jest to tzw. „zasada zachowania pokoju społecznego”.

Spór zbiorowy – od czego zacząć?

Zgodnie z ustawą z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 295 z późn. zm.) formalnie spór zbiorowy istnieje od dnia wystąpienia przez związek zawodowy z żądaniami. W doktrynie wskazuje się jednak, że najbardziej uzasadnione jest przyjęcie, iż faktyczne rozpoczęcie sporu zbiorowego następuje z dniem odrzucenia przez pracodawcę całości lub części żądań pracowniczych. Wydaje się, że stanowisko to jest uzasadnione, ponieważ ciężko jest mówić o istnieniu sporu zbiorowego w momencie, gdy pracodawca jeszcze nie wie czy spełni albo też w całości spełni żądania pracowników.

Wystąpienie związku zawodowego może zostać dokonane praktycznie w dowolnej formie. Względy celowości przemawiają jednak za tym, aby zostało ono sporządzone w formie pisemnej, bądź mailowej. Należy również pamiętać, że żądania stawiane przez pracowników muszą być na tyle skonkretyzowane, aby pracodawca mógł się do nich odnieść. W wystąpieniu powinien być również zawarty wyraźnie wskazany termin, do którego pracodawca powinien przedstawić swoje stanowisko w sprawie, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 3 dni. Przyjmuje się jednak, że w przypadku bezskutecznego upływu tego terminu i braku reakcji ze strony pracodawcy, nie następuje automatyczne wyrażenie przez niego zgody lub dokonanie odmowy.

Rokowania

Wszczęcie sporu zbiorowego przez związek zawodowy jest równoznaczne z powstaniem po stronie pracodawcy obowiązku podjęcia rokowań z przedstawicielami pracowników. Pracodawca nie ma jednak wyraźne wyznaczonego terminu na podjęcie tychże działań. Niemniej jednak użyty w ustawie termin „niezwłocznie” oznacza, że powinno to zostać dokonane najszybciej, jak tylko jest to możliwe w konkretnych okolicznościach, bez jakiejkolwiek nieuzasadnionej zwłoki.

Poza samym obowiązkiem podjęcia rokowań ze związkami zawodowymi, pracodawca ma również obowiązek zawiadomienia okręgowego inspektora pracy o zaistniałej sytuacji. Należy jednak zauważyć, że niedopełnienie tego obowiązku nie jest obwarowane żadną sankcją, zaś ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 786 z późn. zm.) nie przewiduje szczególnych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie prowadzonego sporu zbiorowego.

Efektem rokowań prowadzonych ze związkiem zawodowym powinno być zawarcie porozumienia w przedmiocie przyjętych żądań albo sporządzenie protokołu rozbieżności.

Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą porozumienie ze związkami zawodowymi może zostać zawarte praktycznie na każdym etapie sporu zbiorowego, a więc również w czasie lub po zakończeniu strajku lub akcji protestacyjnej. W związku z tym początkowy brak porozumienia między stronami nie stoi na przeszkodzie późniejszemu ustaleniu zgodnego stanowiska.

Zanim dojdzie do strajku…

Jeżeli po podpisaniu protokołu rozbieżności związki zawodowe podtrzymują swoje żądania, strony powinny przeprowadzić mediacje z udziałem osoby zapewniającej bezstronność. Strony ustalają wspólnie mediatora, jeżeli dokonają tego w ciągu 5 dni – po upływie tego terminu, na wniosek jednej ze stron, mediatora ustala minister właściwy ds. pracy.

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Mediacje to drugi po rokowaniach pokojowy sposób zakończenia sporu zbiorowego. Niemniej jednak jeżeli już w ich trakcie dostrzegalne jest, że przeprowadzenie mediacji nie doprowadzi do pozytywnego zakończenia sporu, organizacja związkowa może zorganizować maksymalnie jeden dwugodzinny strajk ostrzegawczy, bez możliwości dzielenia tego czasu na części. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy pracodawca swą obstrukcyjną postawą uniemożliwia racjonalne rozwiązanie sporu zbiorowego na drodze porozumienia.

Arbitraż jako alternatywa dla strajku

Zakończenie mediacji bez zawarcia przez strony porozumienia nie oznacza, iż jedyną alternatywą, jaka pozostaje związkom zawodowym w celu dochodzenia swoich żądań jest strajk. Strony mogą bowiem skorzystać z arbitrażu. Forma ta jest jednak dobrowolna i nie musi zaistnieć, jak ma to miejsce w przypadku rokowań i mediacji.

Arbitraż prowadzony jest przez kolegium arbitrażu społecznego, który nie jest wprawdzie organem wymiaru sprawiedliwości, jednak personalnie związany jest z sądem. W skład kolegium, jako przewodniczący wchodzi zawodowy sędzia, zaś pozostałych członków w liczbie po trzech z każdej strony wyznaczają pracodawca oraz związki zawodowe.

Zobacz także: Kadry

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

ELPIGAZ

ELPIGAZ jest czołowym producentem i dostawcą nowoczesnych rozwiązań dla motoryzacji w zakresie gazowych układów zasilania pojazdów, zbiorników LPG i ciśnieniowych zbiorników powietrza.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
Notyfikacje
Czy chcesz otrzymywać informacje o najnowszych zmianach? Zaakceptuj powiadomienia od ksiegowosc.Infor.pl
Powiadomienia można wyłączyć w preferencjach systemowych
NIE
TAK