| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Obrót gospodarczy > Działalność gospodarcza > W jaki sposób pozyskiwać informacje gospodarcze?

W jaki sposób pozyskiwać informacje gospodarcze?

Dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa niezbędne jest pozyskiwanie wielu informacji z otoczenia gospodarczego i odpowiednie ich przetwarzanie na potrzeby prowadzonej działalności. Konieczne jest m.in. monitorowanie kontrahentów pod kątem zasadności nawiązania z nim współpracy, jej kontynuacji lub zaprzestania. Jakie są główne źródła informacji gospodarczych i metody ich pozyskiwania?

Otwarte źródła informacji

Wiele osób uważa, że całość użytecznej informacji o charakterze wywiadowczym jest uzyskiwana z tajnych źródeł informacji. Oczywiście nie jest to prawdą. W ocenie admirała Zachariasa (zastępca szefa wywiadu sił morskich USA) w czasie drugiej wojny światowej 95% informacji wywiad sił morskich USA uzyskiwał ze źródeł otwartych, 4% ze źródeł półoficjalnych i tylko 1% ze źródeł tajnych (niejawnych). W zasadzie można przyjąć, że takie same proporcje dotyczą obecnie informacji zdobywanych przez wywiad gospodarczy. Analitycy specjalizujący się w dziedzinie wywiadu twierdzą, że z gazet periodyków, wykładów zagranicznych uczonych, materiałów konferencji naukowych, targów czy wystaw można uzyskać wszystkie dane niezbędne do dokonania koniecznych uogólnień i stworzenia pełnego obrazu wydarzeń mających miejsce w określonych państwach oraz w różnych sferach ludzkiej aktywności, począwszy od polityki, a na gospodarce skończywszy. Dla wywiadu gospodarczego, który w jego profesjonalnym rozumieniu jest procesem gromadzenia, przetwarzania, analizowania i dystrybucji informacji wywiadowczych w przedsiębiorstwie lub dla przedsiębiorstwa, prowadzonym legalnymi metodami i z wykorzystaniem legalnych środków (patrz: vismagna.pl), wykorzystywanie ogólnie dostępnych źródeł informacji jest sprawą absolutnie kluczową.

„Kopalnią wiedzy” dla wywiadu gospodarczego stał się Internet i tzw. wywiad analityczny[1]. Mówiąc o możliwościach wywiadu analitycznego, warto zauważyć, że pojawienie się nowych technologii informacyjnych w sieci praktycznie wyrównało możliwości konkurentów w pozyskiwaniu niezbędnych informacji wyjściowych. W związku z tym coraz ważniejsza staje się szybkość wyszukiwania i poprawna analiza. Dlatego na znaczeniu zyskują procesory gromadzenia danych, które pomagają „wyodrębnić" i przeanalizować niezbędne informacje z dużych zbiorów informacyjnych. Specjaliści zdają sobie sprawę z tego, iż wywiad gospodarczy może być teraz prowadzony bez konieczności hakowania komputerów, a po prostu za pomocą przetwarzania ogromnej ilości informacji z wykorzystaniem specjalnych algorytmów, które są dostępne dla każdego użytkownika Internetu.

Warto jeszcze wspomnieć o innym mechanizmie w znacznym stopniu ułatwiającym nie tylko obróbkę informacji gospodarczych (również tych ze źródeł otwartych), ale również całościowe zarządzanie przedsiębiorstwem, z ogromną ilością niezbędnych do przetworzenia danych. W USA i Europie Zachodniej w biznesie od lat funkcjonuje tzw. Business Intelligence (znany również jako BI). Pojęcie to nie oznacza jednak wywiadu biznesowego, a jest po prostu zestawem narzędzi IT (architektura systemu, aplikacje analityczne oraz bazy danych) umożliwiających dokonywanie analiz danych w czasie rzeczywistym w celu uzyskania informacji biznesowej (wywiadowczej).

Pośrednie atrybuty wywiadowcze

Atrybut (cecha) wywiadowczy jest przejawem aktywności badanego podmiotu, według której można sądzić o charakterze jego działalności. Żadne zdarzenie nie zachodzi samo z siebie, w oderwaniu od otaczającego go środowiska. Praktycznie każdemu zjawisku towarzyszą pewne niezależne procesy, których istnienie może być i powinno zostać wykryte. Można powiedzieć, że pozostaje aktualne stare przysłowie „nie ma dymu bez ognia".

Jedną z metod pośrednich atrybutów wywiadowczych jest analiza przyczynowo-skutkowa. Jeśli z A wynika B, a z B wynika C, to obserwując C, można wyciągnąć określone wnioski na temat A. Znajomość związków przyczynowo-skutkowych może spowodować, że obserwując zewnętrzne oznaki, możemy drogą analityczną dojść do zrozumienia istotnych przyczyn obserwowanych zjawisk, nie widząc i nie doświadczając ich bezpośrednio.

Jednak przy całej swojej atrakcyjności metody pośrednich atrybutów wywiadowczych mają istotne niedostatki:

związek pomiędzy badanymi zjawiskami jest określony zawsze z pewnym prawdopodobieństwem;

związki pomiędzy zjawiskami mogą być wielokrotne, a wtedy obserwacje można interpretować niejednoznacznie i jednocześnie na rzecz często sprzecznych hipotez;

ze względu na brak zweryfikowanych danych, obszarem analizy mogą być nie tylko zawiłości nieustanowionych związków, ale także nieść z sobą swego rodzaju „czarne dziury", w których prawidłowości mogą nie istnieć.

Przykład 1. Aktywność polskiego prezydenta można z dużym prawdopodobieństwem prześledzić, obserwując przemieszczanie się grupy reporterskiej TVP1.

Przykład 2. Pomimo tego, że amerykański program jądrowy, „Projekt Manhattan", był ściśle tajny, Amerykanie nie byli w stanie całkowicie ukryć pracy nad stworzeniem bomby atomowej. W szczególności Erich Gimpel[2] przypomina, że był w stanie bardzo dokładnie określić miejsce produkcji broni atomowej i stopień zaawansowania prac nad bronią jądrową, śledząc następujące pośrednie atrybuty aktywności wywiadowczej w USA:

a. Zidentyfikowane dostawy uranu do USA. Uran przybywał do Stanów Zjednoczonych z północy Kanady, a także w mniejszych ilościach z Konga Belgijskiego. Transport tego strategicznego i bardzo specyficznego surowca można prześledzić dość łatwo dzięki podjętym przez Amerykanów podwyższonym środkom bezpieczeństwa.

b. Na rzece Columbia bez wyraźnej potrzeby na rzecz przemysłu i rolnictwa została zbudowana specjalna odnoga. Wiadomo, że do chłodzenia reaktora jądrowego potrzebna jest znaczna ilość wody.

c. W Oak Ridge w Tennessee w ciągu kilku miesięcy zbudowano ogromny sześciopiętrowy budynek fabryki.

d. Do bazy wojskowej w Arizonie z wybrzeża Pacyfiku oddelegowano w tym czasie dwóch doświadczonych pilotów B 29, największego amerykańskiego bombowca strategicznego. Na poligonie w Arizonie piloci ci zajmowali się na pierwszy rzut oka bezsensownymi działaniami, od czasu do czasu wznosząc się w powietrze z makietą super ciężkiej bomby. Przy tym sami piloci nie mieli pojęcia, dlaczego to robią.

Przykład 3. W latach 70. XX w. analiza pierwotnej informacji o szczególnym zachowaniu pracownika MSZ ZSRR A. Ogorodnika dała podstawy do jego identyfikacji, jako agenta CIA. Jednym z pośrednich dowodów kontaktów Ogorodnika z amerykańskim wywiadem stała się pełna zgodność dat i godzin jego spacerów w parkowo-leśnym regionie Moskwy z grafikiem podwyższonej aktywności[3] wywiadowczej pracowników rezydentury CIA w Moskwie.

Informacja operacyjna

Informacja operacyjna jest to informacja docierająca do komórki wywiadu drogą operacyjną tj. w rezultacie prowadzenia przedsięwzięć operacyjnych i realizacji działań wywiadowczych. Należy przy tym zaznaczyć, że uzyskiwanie informacji gospodarczych metodami operacyjnymi przez państwowy wywiad ekonomiczny wchodzi w zakres tzw. działań operacyjno-rozpoznawczych, do których wywiad ten jest upoważniony ustawowo.

Natomiast w przypadku komórki wywiadu gospodarczego w przedsiębiorstwie tego typu działania mogą „ocierać się” o zabronione w wywiadzie gospodarczym przedsięwzięcia, z arsenału szpiegostwa przemysłowego.

Informacje o charakterze operacyjnym uzyskiwane są głównie przez pozyskane do współpracy osobowe źródła informacji (OZI), a do działań operacyjnych służących zdobywaniu informacji gospodarczych należą między innymi:

- wykorzystanie własnej pozycji OZI wewnątrz korporacji do uzyskiwania informacji i dokumentów;

- prowadzenie tzw. pracy typowniczej tj. wskazywanie osób z dostępem do informacji i z tzw. motywem werbunkowym (np. charakterystyka osób z działu ryzyka danej firmy);

- włamania do biur własnej instytucji z wykorzystaniem znajomości systemów zabezpieczeń, czego efektem są: kradzieże dokumentów, laptopów, dysków i innych nośników (niekiedy zgłaszane jako przepadek mienia, a nie informacji);

- pozyskanie danych niezbędnych do cyberataków przeciwko elementom systemu informacyjnego;

- przygotowanie danych dla przeprowadzenia operacji skierowanych przeciwko „mobilnym” menadżerom, którzy pracują na służbowych komputerach w podróżach, hotelach itp.;

- wykorzystywanie bezmyślności i ignorancji pracowników i menadżerów z uwzględnieniem:

- przypadkowych lub towarzyskich pogawędek na temat interesów,

- studiowania dokumentów firmy w podróżach: pociągach, samolotach i innych miejscach publicznych,

- prowadzenia rozmów na tematy służbowe w biurach innych instytucji, środkach transportu publicznego, restauracjach,

- pozostawiania dokumentów bez nadzoru i zabezpieczenia na biurkach, ale również w miejscach publicznych,

- pozostawiania elektronicznych nośników z nieskasowanymi informacjami poufnymi,

- włamania do biur konkurencji, w których przechowywana jest wartościowa informacja,

- włamania komputerowe, przechwytywanie rozmów i informacji przesyłanych drogami telekomunikacyjnymi. Dotyczy to faksów i telefonów, ale także poczty elektronicznej,

- wykorzystanie metod hakerskich w celu przejęcia informacji przechowywanych i przetwarzanych w sieciach i systemach teleinformatycznych,

- podsłuchiwanie rozmów telefonicznych,

- tropienie, inwigilacja i lokalizacja kierowniczej kadry konkurenta z wykorzystaniem obserwacji fizycznej, GPS, kamer, a także zdjęć satelitarnych,

- wręczanie łapówek w celu kompromitacji i szantażu,

- przeszukiwanie śmietników w celu odszukania porzuconych materiałów informacyjnych.

Informacja ekspercka

Szczególną grupę źródeł informacji stanowią eksperci w określonej specjalizacji zawodowej. Praca z tego typu źródłami jest stosunkowo złożona ze względu na możliwość uzyskania wykluczających się rezultatów. Dlatego właściwy wybór eksperta jest kluczem do jakości otrzymywanych informacji.

Ekspert to specjalista w interesującej nas dziedzinie, którego fachowa wiedza i kontakty (zarówno praca, jak i hobby) zapewniają pierwszorzędną orientację w rozpracowywanym temacie. Ekspertyza pozwala na nowe spojrzenie na istniejący problem, zdobycie podstawowych materiałów, przejście do nieznanych dotąd źródeł informacji. Ogólna wiarygodność danych uzyskanych jest najczęściej bardzo wysoka.

Polecamy: Wiosenne rabaty do – 50%
Bestsellery – podatki, rachunkowość, prawo pracy

Dowiedz się więcej>>

Informacja „pracownicza”

Na etapie identyfikacji możliwych źródeł informacji gospodarczej dla firmy konieczne jest przeprowadzenie dogłębnej analizy relacji informacyjnych występujących pomiędzy pracownikami danego przedsiębiorstwa i jego zarządu a członkami organów władzy państwowej, organów porządku publicznego, kręgów bankowych i mediów. Analiza ta przeprowadzana jest w celu oceny możliwości ich efektywnego wykorzystania i uwzględnienia tych powiązań w interesie przedsiębiorstwa. Po dogłębnym zbadaniu dostępnych możliwości informacyjnych pracowników kierownictwo przedsiębiorstwa i grupa wywiadu gospodarczego muszą wspólnie ustalić, kto konkretnie z pracowników powinien utrzymywać kontakty z tym czy innym urzędnikiem, dziennikarzem itp.

Obowiązkowe uczestnictwo kierownictwa firmy w systemie wywiadu gospodarczego wynika stąd, że w niektórych przypadkach jedynie kierownictwo wyższego szczebla może mieć dostęp do konkurencyjnych przedsiębiorstw, instytucji państwowych i innych organizacji, celem uzyskania wiarygodnych informacji przydatnych przedsiębiorstwu. Amerykańskie doświadczenia wskazują, że najwyżsi menadżerowie 70-80% swoich godzin pracy spędzają w zewnętrznych organizacjach. Co oni tam robią? Odpowiedź jest bardzo prosta: pracują tam z informacjami.

Do rozwiązywania problemów informacyjnych należy zatem obowiązkowo zaangażować nie tylko pracowników komórki wywiadu gospodarczego, ale także pracowników innych działów funkcjonalnych przedsiębiorstwa. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę indywidualną zdolność i chęć danego pracownika do udziału w tym „specjalnym zadaniu marketingowym". W przypadku niechęci pracownika do współpracy z grupą wywiadu gospodarczego możliwe jest jego wykorzystanie „w ciemno” tj. poprzez uzyskanie niezbędnych informacji np. za sprawą zakamuflowanej ankiety lub w formie pisemnego sprawozdania z wykonanej pracy. Natomiast, jeżeli pracownik przedsiębiorstwa zgadza się wykonywać zadania jednostki wywiadu gospodarczego, musi mieć zapewnione wszelkiego rodzaju doradztwo i wsparcie informacyjne.

Należy zauważyć, że pisemne raporty pracowników przedsiębiorstwa dotyczące otrzymanych informacji są ważne nie tylko z punktu widzenia ich natychmiastowego wykorzystania. Zasadą powinno być obowiązkowe zapisywanie wszystkich dokumentów informacyjnych na nośnikach elektronicznych i przechowywanie ich w zintegrowanym banku danych.

Ogromne znaczenie dla gromadzenia informacji ma wykorzystanie filii, oddziałów, biur sprzedaży i centrów usługowych przedsiębiorstwa, które mogą w znacznym stopniu przyczynić się do rozwiązania różnych zadań informacyjnych centrali.

Powszechnie wiadomo, że duże zachodnie firmy i korporacje aktywnie wykorzystują swoje oddziały w różnych krajach do gromadzenia informacji politycznych i gospodarczych o kraju, w którym są rozmieszczone.

Przykład. W wykorzystaniu własnych pracowników w celu uzyskiwania istotnych dla firmy informacji biznesowych przoduje korporacja Mitsui, w której otwarcie propagowana jest teza: „Informacja – źródłem siły życiowej firmy". Pracownicy tej firmy, pracujący w 200 oddziałach, przedstawicielstwach i biurach w różnych krajach świata, wysyłają do centrali korporacji około 80 tysięcy wiadomości w ciągu tygodnia za pośrednictwem łączności satelitarnej. Zbieranie różnych użytecznych informacji stanowi integralną część obowiązków każdego pracownika korporacji.

Zobacz także: Moja firma

_________________________

[1] patrz art. „Wywiad analityczny w Internecie” https://www.wywiad-gospodarczy.pl/wywiad-analityczny-w-internecie.html

[2] Niemiecki szpieg, pracownik wywiadu wojskowego Abwehry. W czasie drugiej wojny światowej wspólnie z Williamem Colepaughem został przerzucony z tajną misją wywiadowczą do USA (operacja Elster). Zatrzymany przez FBI w Nowym Yorku w 1944 r., został skazany na karę śmierci, zamienioną następnie na dożywocie. Po wyjściu z więzienia Alcatraz w 1955 r. wrócił do RFN. Autor książki Spy For Germany.

[3] W żargonie operacyjnym służb specjalnych, „podwyższona aktywność pracowników zagranicznych służb specjalnych” oznacza jednoczesny wyjazd z ambasady w diametralnie różnych kierunkach wszystkich rozpoznanych pracowników służb, z dalszym bezcelowym przemieszczaniem się po mieście. Amerykanie praktykowali takie przedsięwzięcia celem rozproszenia sił i środków obserwacji zewnętrznej kontrwywiadu, odwrócenia uwagi od operacji prowadzonych na schowkach ze szczególnie cenną agenturą.

Czytaj także

Data publikacji:

Ekspert:

Kancelaria Prawna Skarbiec

Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizuje się w kompleksowej obsłudze prawnej podmiotów gospodarczych.

Zdjęcia

W jaki sposób pozyskiwać informacje gospodarcze /Fotolia
W jaki sposób pozyskiwać informacje gospodarcze /Fotolia

Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych79.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

opti.pl

Księgowość online

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »