| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Ordynacja podatkowa > Nowa Ordynacja podatkowa - czynności sprawdzające

Nowa Ordynacja podatkowa - czynności sprawdzające

Projekt nowej Ordynacji podatkowej, znajdujący się obecnie na etapie opiniowania, określany jest jako innowacyjny. Nie wszystkie jednak propozycje są rewolucyjne. Część z nich jest jedynie drobną korektą obowiązujących przepisów, dotyczy to m.in. czynności sprawdzających.

Czynności sprawdzające w zakresie podatków

W pierwszej kolejności warto przypomnieć, czym są właściwie czynności sprawdzające. Według obowiązującej Ordynacji podatkowej zgodnie z art. 272 są to czynności podjęte przez organy podatkowe pierwszej instancji, których celem jest:

- sprawdzenie terminowości składania deklaracji oraz wpłacania podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów;

- sprawdzenie formalnej poprawności ww. dokumentów;

- ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami;

- weryfikacja poniesionych przez podatnika wydatków i uzyskanych przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych – w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych;

- weryfikacja danych i dokumentów przedstawionych przez podatników dokonujących rejestracji podatkowej.

Duże wątpliwości budzą uprawnienia, jakie daje organowi podatkowemu punkt 3 ww. artykułu. Czynności, których zadaniem jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami, stanowią tak naprawdę niemal próbę kontroli działań podatnika.

Ponadto, jeżeli w ramach prowadzonych czynności sprawdzających stwierdzono, że deklaracja zawiera błędy rachunkowe, inne oczywiste omyłki bądź została wypełniona niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, organ albo samodzielnie koryguje deklarację (jeśli kwota w wyniku korekty nie przekracza 5000 zł), albo też wzywa podatnika do dokonania jej korekty i złożenia wyjaśnień dotyczących popełnionych błędów (art. 274 § 1). Jeśli w grę wchodzi pierwszy przypadek, organ podatkowy dostarcza podatnikowi uwierzytelnioną kopię skorygowanej deklaracji. Podatnik ma prawo w ciągu 14 dni od jej otrzymania wnieść sprzeciw na dokonaną przez organ korektę.

Organ podatkowy zgodnie z art. 274a może zażądać złożenia wyjaśnień również w przypadku niezłożenia deklaracji lub sprawozdania finansowego lub wezwać do złożenia tych dokumentów, jeżeli nie zostały one złożone mimo istniejącego obowiązku. Jeśli pojawią się wątpliwości dotyczące poprawności złożonej deklaracji, organ ma prawo wezwać do udzielenia niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji przy jednoczesnym wskazaniu przyczyn poddania w wątpliwość rzetelności przedstawionych w deklaracji danych.

Ważną kwestią w kontekście czynności sprawdzających są uprawnienia organu podatkowego do wezwania również kontrahentów podatnika, którzy prowadzą działalność gospodarczą, do przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym postępowaniem lub kontrolą, aby ocenić ich prawidłowość i rzetelność, jak też do przekazania w wersji elektronicznej wyciągu z ksiąg podatkowych i dowodów księgowych. Wymienione uprawnienia organu dotyczą również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, które uczestniczyły w dostawie tego samego towaru bądź świadczyły tę samą usługę, będąc zarówno dostawcami, jak i nabywcami biorącymi udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie towaru lub świadczeniu usługi. Tym samym organ podatkowy zyskuje prawo swoistej kontroli całego łańcucha dostaw kontrolowanego podatnika, bez oficjalnego jej wszczynania.

Poszerzenie katalogu celów

Projekt nowej Ordynacji podatkowej poszerza nieco katalog celów czynności sprawdzających prowadzonych przez organ podatkowy. Zgodnie z art. 594 § 1 pkt 6 i 7 organy podatkowe dokonujące czynności sprawdzających mogą mieć na celu „weryfikację wartości rzeczy lub praw majątkowych” oraz „weryfikację prawidłowości sporządzenia remanentu zarządzonego przez naczelnika urzędu skarbowego w trakcie roku podatkowego”. Poza tym pkt 3 ww. paragrafu pozwala organowi podatkowemu podjąć czynności sprawdzające, których celem będzie weryfikacja podstawy opodatkowania. Powyższe zapisy są tak naprawdę uzupełnieniem obowiązującego już art. 272 Ordynacji podatkowej i dają organowi podatkowemu prawo do prowadzenia de facto ukrytej kontroli podatnika.

Wyjaśnienia w razie potrzeby

Projekt nowej Ordynacji podatkowej nadaje nieco inne brzmienie obecnie obowiązującemu art. 274 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z zaproponowanym art. 595 § 1 pkt 2 w razie stwierdzenia błędów rachunkowych bądź innych omyłek organ podatkowy „zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie, a w razie potrzeby również o złożenie niezbędnych wyjaśnień, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość”. Obecnie podatnik jest zobowiązany do składania niezbędnych wyjaśnień dotyczących powstałych błędów. Wprowadzenie zasady składania wyjaśnień jedynie w sytuacjach koniecznych sprawi, że prowadzone przez organ czynności sprawdzające nie będą wymagały od podatników tłumaczenia się z błahych błędów w deklaracjach podatkowych, jak ma to miejsce obecnie. Tym samym prowadzone czynności będą mniej uciążliwe dla zobowiązanych.

Podatnik jedynie informowany

Projekt nowej Ordynacji podatkowej został uzupełniony również o zapis dotyczący spraw, których kwota nie przekracza 50 zł. Według art. 595 § 3 „(…) gdy zmiana dokonana w wyniku korekty deklaracji, o której mowa w § 1 pkt 1, nie przekracza kwoty 50 zł (…) organ podatkowy koryguje deklarację i informuje podatnika o zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku albo kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych lub wysokości straty”. Zapis ten wynika pośrednio z próby wprowadzenia przez autorów projektu zasady niewszczynania postępowań podatkowych w przypadku, kiedy wysokość daniny nie przekroczy 50 zł. Trzeba przyznać, że to rozwiązanie zaoszczędziłoby podatnikom wiele czasu, który muszą obecnie poświęcać na korekty deklaracji, w których błędy dotyczą niewielkich kwot.

Polecamy: Przewodnik po zmianach przepisów

Szybciej obowiązujące poprawki

Autorzy projektu, których celem jest również usprawnienie współpracy na linii organ podatkowy – podatnik, proponują możliwość przyspieszenia terminu zaakceptowania skorygowanej przez organ podatkowy deklaracji. Zgodnie z art. 595 § 6 podatnik może poinformować organ podatkowy o prawidłowości skorygowanej deklaracji przed upływem 14-dniowego terminu na wniesienie ewentualnego sprzeciwu. Obecnie dopiero po upływie ww. terminu uważa się skorygowaną deklarację za obowiązującą. Możliwość skrócenia tego okresu przez akceptację podatnika pozwala na przyspieszenie naprawienia powstałych omyłek.

Dowody = ukryta kontrola

W zapisach projektu nowej Ordynacji podatkowej pojawia się również uprawnienie organu podatkowego do wezwania do przedłożenia przez podatnika dowodów w razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji (art. 596 § 2). Wezwanie do przedstawienia dowodów może dotyczyć również przypadków weryfikacji poniesionych przez podatnika wydatków i uzyskanych przychodów (dochodów) opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Przytoczone przepisy sprawią, że organ podatkowy zyska możliwość przeprowadzania tak naprawdę quasi kontroli, skoro wezwania będą mogły dotyczyć konieczności przedstawienia przez podatnika dowodów.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Artykuł Partnerski

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Sergiusz Felbur

Prawnik, specjalista ds. produktów prawnych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »