| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Ordynacja podatkowa > Objaśnienia podatkowe – jaką ochronę dają podatnikom

Objaśnienia podatkowe – jaką ochronę dają podatnikom

Podatnicy skarżą się, że organy podatkowe różnie interpretują przepisy dot. objaśnień podatkowych przez co ochrona, jaką miały dawać te objaśnienia podatnikom jest wątpliwa. Minister Finansów wyjaśnia, że objaśnienia podatkowe dają podatnikowi - na zasadzie nieszkodzenia (artykuły 14k-14n Ordynacji podatkowej) - taką samą ochronę jak interpretacja ogólna. Objaśnienia podatkowe chronią podatnika jeżeli podatnik zastosował się do nich w stanie faktycznym określonym w objaśnieniach i w zgodzie z poglądem wyrażonym przez Ministra Finansów.

Odpowiadając na pytanie zadane w interpelacji Minister podkreślił, że wg jego oceny objaśnienia podatkowe nie są fikcyjne ani pozorne. Jego zdaniem objaśnienia podatkowe realnie działają i skutecznie wpływają na stosunki między organami podatkowymi i podatnikami, na dowód czego Minister zacytował fragment uzasadnienia jednego z wyroków NSA:

„Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Obowiązkiem Sądu będzie także wzięcie pod uwagę Objaśnień podatkowych z dnia 11 grudnia 2018 r. wydanych przez Ministra Finansów, które prezentują oficjalną wykładnię przepisów regulujących opodatkowanie zbycia nieruchomości komercyjnych. Przedstawiają one okoliczności, na jakie powinien zwracać uwagę podatnik podatku od towarów i usług dokonując dostawy nieruchomości komercyjnych w celu ustalenia prawidłowego sposobu opodatkowania dokonywanych transakcji. Ponadto należy uwzględnić zaprezentowaną w niniejszym wyroku wykładnię art. 14k § 1 [OP] oraz wpływ wnikającej z niego zasady nieszkodzenia na wydaną decyzję wymiarową w kontekście realizacji funkcji gwarancyjnej interpretacji podatkowych” - z uzasadnienia wyroku NSA z 28 stycznia 2019 roku (sygn. I FSK 293/17).

Wobec powyższego Minister końcowo stwierdził, że jego zdaniem nie ma potrzeby zmiany przepisów o zasadzie nieszkodzenia w kierunku jakiegoś dalej idącego związania organów podatkowych interpretacjami ogólnymi i objaśnieniami podatkowymi. Dlatego Minister nie podejmuje ani nie zamierza podejmować żadnych działań legislacyjnych w tym zakresie.

Minister powtórzył, że w aktualnym stanie prawnym objaśnienia podatkowe są wiążące względem organów podatkowych, chociaż w sposób pośredni i względny. Organ podatkowy ma obowiązek „na etapie wydawania decyzji” uwzględnić działanie tej zasady, ale ma także obowiązek samodzielnie ocenić i ustalić, czy istnieją przesłanki takiego uwzględnienia. Dopiero jeżeli organ ustali, że nie ma takich przesłanek, może nie uwzględnić działania zasady nieszkodzenia - co oczywiście może być skarżone przez podatnika w skardze do sądu administracyjnego.

Zdaniem Ministra nie jest możliwa taka zmiana przepisów o objaśnieniach podatkowych, aby wiązały one organy podatkowe wprost i bezwarunkowo, czyli w sposób bezpośredni i bezwzględny. Wynika to jasno i wyraźnie z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (w skrócie: TK) z 11 maja 2004 roku (sygn. K 4/03). W tym wyroku TK orzekł, iż ówczesny art. 14 § 2 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z art. 78 oraz art. 93 ust. 2 zdanie 2 Konstytucji „w części stanowiącej, że interpretacje ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiążą organy podatkowe i organy kontroli skarbowej”.

Obecna konstrukcja zasady nieszkodzenia została wprowadzona do Ordynacji podatkowej w 2007 roku i stanowi de facto wykonanie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Problematyczna tożsamość stanu faktycznego

Zgadzając się co do zasady z argumentacją zaprezentowaną przez Ministra Finansów warto zauważyć, że kluczowym elementem w temacie funkcjonowania objaśnień podatkowych jest praktyka organów podatkowych (a także sądów administracyjnych) co do oceny stanu faktycznego. Jak bowiem, skądinąd słusznie, zauważył Minister "(...)warunkiem działania zasady nieszkodzenia jest tożsamość stanu faktycznego w konkretnej sprawie podatkowej i stanu faktycznego (zagadnienia) określonego w objaśnieniach podatkowych. W tej tożsamości okoliczności faktycznych zawiera się istotny sens zastosowania się podatnika do objaśnień. "

Stawiam tezę, że w większości przypadków trudno będzie (obiektywnie) o 100% tożsamość tych stanów faktycznych. Stany faktyczne opisywane w objaśnieniach podatkowych są kreślone raczej ogólnie, a stany faktyczne istniejące obiektywnie w działalności podatników pełne są konkretnych szczegółów. Zawsze jakiś drobny element stanu faktycznego może nie pasować. I wtedy od organu podatkowego lub sądu administracyjnego zależeć będzie, czy weźmie pod uwagę istotność (danego elementu, który nie pasuje) dla rozstrzyganej materii normatywnej. Czy też podejdzie czysto formalnie i powie, że ten właśnie element nie pozwala na stwierdzenie 100% tożsamości stanów faktycznych i dlatego dane objaśnienia nie ochronią podatnika.

Minister Finansów nie widzi potrzeby zmian przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie objaśnień. Jednak zasadny wydaje się postulat de lege ferenda, by zapisać w tych przepisach, że ewentualne rozbieżności ocenianych stanów faktycznych powinny być oceniane właśnie przez pryzmat istotności tych rozbieżności dla interpretowanych norm prawnych.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Arkadiusz Zuzmak

Radca prawny, ekspert w dziedzinie prawa cywilnego, handlowego i administracyjnego.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »