| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Ordynacja podatkowa > Objaśnienia podatkowe – jaką ochronę dają podatnikom

Objaśnienia podatkowe – jaką ochronę dają podatnikom

Podatnicy skarżą się, że organy podatkowe różnie interpretują przepisy dot. objaśnień podatkowych przez co ochrona, jaką miały dawać te objaśnienia podatnikom jest wątpliwa. Minister Finansów wyjaśnia, że objaśnienia podatkowe dają podatnikowi - na zasadzie nieszkodzenia (artykuły 14k-14n Ordynacji podatkowej) - taką samą ochronę jak interpretacja ogólna. Objaśnienia podatkowe chronią podatnika jeżeli podatnik zastosował się do nich w stanie faktycznym określonym w objaśnieniach i w zgodzie z poglądem wyrażonym przez Ministra Finansów.

W interpelacji nr 29534 z 29 stycznia 2019 r. skierowanej do Ministra Finansów jedna z posłanek zwróciła uwagę na obserwowaną praktykę niejednolitego stosowania przez organy podatkowe przepisów Ordynacji podatkowej dot. objaśnień podatkowych. Urzędnicy skarbowi różnie rozumieją te przepisy przez co zakładana funkcja ochronna  (dla podatników) objaśnień podatkowych w niektórych przypadkach bywa fikcją przynajmniej na etapie przedsądowym.

Odpowiadając na pytania zawarte w tej interpelacji poselskiej Minister Finansów udzielił 20 marca 2019 r. (w imieniu Ministra odpowiadał Filip Świtała, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów) obszernych wyjaśnień co do tego jaką ochronę dają podatnikom objaśnienia podatkowe i kiedy z tej ochrony można realnie skorzystać.

Warto na wstępie przypomnieć treść art. 14a § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym Minister właściwy do spraw finansów publicznych dąży do zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe, w szczególności:
(…) 2) wydając z urzędu ogólne wyjaśnienia przepisów prawa podatkowego dotyczące stosowania tych przepisów (objaśnienia podatkowe)
– przy uwzględnieniu orzecznictwa sądów, Trybunału Konstytucyjnego lub Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej
.

A zgodnie z art. 14n § 4 pkt 1) Ordynacji podatkowej: W przypadku zastosowania się przez podatnika w danym okresie rozliczeniowym do objaśnień podatkowych,
(…) – stosuje się odpowiednio przepisy art. 14k–14m
.

Polecamy: Biuletyn VAT

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Objaśnienia podatkowe wydane do 20 lutego 2019 r. o publikowane są na stronie Ministerstwa Finansów https://mf-arch2.mf.gov.pl/ministerstwo-finansow/wiadomosci/ostrzezenia-i-wyjasnienia-podatkowe

Niestety po 20 lutego 2019 r. na nowej stronie Ministerstwa Finansów  https://www.gov.pl/web/finanse  ani na portalu  https://www.podatki.gov.pl/ nie ma póki co jednego miejsca, w którym są publikowane objaśnienia podatkowe. Dlatego też szukając objaśnień trzeba korzystać z wyszukiwarki na stronie https://www.podatki.gov.pl/szukaj?query=obja%C5%9Bnienia.

Zasada nieszkodzenia interpretacji i objaśnień podatkowych

Minister stwierdził, że zasada nieszkodzenia określona w art. 14k-14n Ordynacji podatkowej jest wspólnym elementem konstrukcyjnym interpretacji ogólnej i objaśnień podatkowych.

W myśl tej zasady podatnikowi nie może szkodzić zastosowanie się do interpretacji lub objaśnień zarówno:
- w zakresie skutków podatkowych mających miejsce od dnia opublikowania interpretacji (objaśnień), jak też

- (tu jednak tylko częściowo) w zakresie skutków podatkowych mających miejsce przed dniem opublikowania interpretacji (objaśnień).

Zdaniem Ministra, co do zasady, objaśnienia podatkowe dają podatnikowi - na zasadzie nieszkodzenia - taką samą ochronę jak interpretacja ogólna.

Jednak aby skorzystać z ochrony wynikającej z zasady nieszkodzenia trzeba spełnić dwa warunki.

Podatnik musi się zastosować …

Pierwszym i najważniejszym (zdaniem Ministra Finansów) warunkiem działania zasady nieszkodzenia z tytułu objaśnień podatkowych jest zastosowanie się podatnika do tych objaśnień.

Oznacza to, że objaśnienia podatkowe Ministra Finansów nie dają żadnej ochrony same przez się, a zatem jeżeli podatnik nie zastosował się do nich, to nie może powoływać się na zasadę nieszkodzenia i korzystać z niej tylko z powodu wydania i opublikowania objaśnień podatkowych. W tym sensie objaśnienia podatkowe nie są wiążące ani dla podatników, ani dla organów podatkowych, ani dla sądów administracyjnych.

Zatem wg Ministra to od  podatnika zależy „aktywacja” zasady nieszkodzenia i wynikającego z niej skutku wiążącego względem organów podatkowych i sądów administracyjnych. Na tej zasadzie i w tym sensie objaśnienia podatkowe mają pośrednio wiążący charakter.

Zasada nieszkodzenia jest bowiem adresowana pierwotnie i przede wszystkim do podatnika jako jej beneficjenta, uzależniając jej działanie od decyzji i zachowania samego podatnika. Dopiero wtórnym adresatem zasady nieszkodzenia są organy podatkowe i sądy administracyjne jako strażnicy jej właściwego stosowania. Żaden z tych uczestników obrotu podatkowego nie jest związany wykładnią przepisów prawa podatkowego zawartą w objaśnieniach i nie ma obowiązku ich stosowania tylko z przyczyny ich opublikowania.

… w tym samym stanie faktycznym

Drugim - ściśle powiązanym z pierwszym - warunkiem działania zasady nieszkodzenia jest tożsamość stanu faktycznego w konkretnej sprawie podatkowej i stanu faktycznego (zagadnienia) określonego w objaśnieniach podatkowych. W tej tożsamości okoliczności faktycznych zawiera się istotny sens zastosowania się podatnika do objaśnień.

Jak tłumaczy Minister: nie chodzi o jakieś ogólne zastosowanie się do objaśnień, ale o zachowanie się podatnika w tym samym stanie faktycznym i w zgodzie z poglądem wyrażonym przez Ministra Finansów.

Z warunku tożsamości stanu faktycznego logicznie wynika względność ochrony podatnika z tytułu zastosowania się do objaśnień podatkowych. Chodzi o to, że ochrona nie może wynikać tylko z subiektywnego przekonania podatnika, iż zastosował się do objaśnień w tożsamym stanie faktycznym.

Zdaniem Ministra, działanie zasady nieszkodzenia nie może opierać się tylko na deklaracji podatnika o spełnieniu warunków działania tej zasady. Tutaj potrzebna jest obiektywna ocena, a ta może ziścić się tylko w drodze działania organu podatkowego we właściwej procedurze (czynności sprawdzające, kontrola podatkowa lub postępowanie podatkowe) i gwarantowanej w tej procedurze obronie interesu podatnika.

Na końcu tej drogi jest postępowanie przed sądem administracyjnym, który - tak jak organ podatkowy - ma obowiązek niezależnej (samodzielnej) oceny i ustalenia, czy w konkretnej sprawie podatkowej istnieją przesłanki działania zasady nieszkodzenia.

Podsumowując rozważania dot. zakresu ochrony i obowiązywania objaśnień podatkowych Minister Finansów stwierdził, że: objaśnienia podatkowe są pośrednio i względnie wiążące w stosunku do organów podatkowych i sądów administracyjnych. Ich wiążący charakter wynika z przepisów o zasadzie nieszkodzenia (artykuły 14k-14n Ordynacji podatkowej), natomiast pośredniość polega na tym, że związanie organu podatkowego zależy od decyzji i faktycznego zachowania podatnika. Z kolei względność polega na tym, że organ podatkowy i sąd administracyjny mają obowiązek samodzielnie ocenić i ustalić istnienie albo nieistnienie przesłanek uwzględnienia w konkretnej sprawie podatkowej zasady nieszkodzenia.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Igor Klimkowski

Prawnik

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »