Skutki podatkowe decyzji PIP oraz wyroków „przekształcających” umowy B2B w stosunek pracy. Czy dojdzie do „uwstecznienia” opodatkowania?

• Nowe uprawnienia i obowiązki PIP od 8 lipca
• Doniosłe skutki podatkowe przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę
• Czy dojdzie do „uwstecznienia” opodatkowania?

Nowe uprawnienia i obowiązki PIP od 8 lipca

Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy będzie miał obowiązek poinformować właściwe organy podatkowe (art. 18 ust. 1a ustawy o PIP) o:
1) przekazaniu do sądu powszechnego (rejonowego sądu pracy) odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 7a ustawy o PIP,
2) uprawomocnienia się orzeczenia sądu w sprawie decyzji wymienionej w pkt. 1),
3) wniesienie powództwa, o którym mowa w art. 33a ust. 3 tej ustawy oraz o uprawomocnieniu orzeczenia sądu wydanego w wyniku wniesienia tego powództwa.

Przypomnę, że decyzja, o której mowa w pkt. 1), dotyczy stwierdzenia istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy zawarta została umowa cywilnoprawna lub kiedy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzenie na warunkach, o których mowa w art. 22 § 1 Kodeksu pracy, a powinna być zawarta umowa o pracę. W przypadku pkt. 3) okręgowy inspektor pracy może w miejsce decyzji wymienionej w pkt. 1) wnieść powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, gdy stwierdzi, że praca jest wykonywana na warunkach określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Powództwa te wnoszone będą w szczególności gdy „zachodzi konieczność ustalenia istnienia lub treści stosunku pracy za okres wcześniejszy” niż ten, który może być objęty decyzją wymienioną w pkt. 1).

Autopromocja

Doniosłe skutki podatkowe przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę

Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 2j ustawy o PIP decyzja wydana na podstawie art. 11 ust. 1 pkt. 7a wywołuje skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz obowiązujących wpłat na fundusze, o których mowa w odrębnych przepisach.

Jakie praktyczne znaczenie mają te przepisy? Odpowiedź jest prosta: organy podatkowe na tej podstawie mogą wszcząć kontrolę podatkową lub postępowanie podatkowe w stosunku do obu stron umowy, których dotyczyły te decyzje: idzie o okres obowiązywania umowy cywilnoprawnej, który poprzedzał dzień, od którego nastąpiło na jej podstawie zawarcie umowy o pracę.
W przypadku wyroków, o których mowa w pkt. 3), idzie o cały okres obowiązywania zawartej na jego podstawie umowy o pracę.

Mogą tu być również zastosowane czynności sprawdzające, czyli wezwanie do złożenia zaległych deklaracji lub ich korekt. Dotyczy to zwłaszcza PIT 4R, JPK_V7M albo JPK_V7K. Przypomnę, że czynności te będą dotyczyć obu stron umowy, w tym zwłaszcza usługodawcy, który staje się pracownikiem.

Czy dojdzie do „uwstecznienia” opodatkowania?

Najważniejsze pytanie dotyczy możliwości „uwstecznienia” opodatkowania jako stosunku pracy umów cywilnoprawnych, które na podstawie decyzji wymienionej w pkt 1) faktycznie zostaną „przekształcone” w umowy o pracę - na mocy decyzji organów podatkowych. Odpowiedź na to pytanie jest pozytywna: skoro umowa cywilnoprawna od pewnego momentu jest już na siłę przekształcona w umowę o pracę, to organ podatkowy może uznać, że usługobiorca był już wcześniej płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z uznaniem go za „faktycznego” pracodawcę.

Czy to będzie najważniejszy skutek zmian w ustawie o PIP? Prawdopodobnie tak.

Prof. dr hab. Witold Modzelewski