Z jakiego źródła uzyskuje przychód twórca, gdy umowa nie została zawarta na piśmie? Poprawna kwalifikacja ma kluczowe znaczenie

• Przychód trzeba zakwalifikować do odpowiedniego źródła
• Czy twórca zarabia na zbyciu praw majątkowych?
• Umowa ustna i na piśmie
• Działalność zarobkowa związana z korzystaniem z praw autorskich

Przychód trzeba zakwalifikować do odpowiedniego źródła

Kwalifikacja przychodu do odpowiedniego źródła, o którym mowa w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych bywa w praktyce kłopotliwa. Tymczasem właściwe wywiązanie się z tego obowiązku może mieć kluczowe znaczenie dla prawidłowego opodatkowania uzyskanych dochodów. Szczególnie istotne jest to w przypadku młodych podatników, którzy ze względu na wiek mają możliwość skorzystania z przewidzianej w grupie zwolnień PIT-0 ulgi dla młodych. W zależności od tego, do jakiego źródła zakwalifikują osiągnięty przez siebie dochód mogą być zobowiązani do uiszczenia podatku albo będą mogli skorzystać ze zwolnienia od niego. Jak bowiem wynika z obowiązujących przepisów, przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnienie obejmuje jedynie przychody:
1) ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,
2) umów zlecenia,
3) tytułu odbywania praktyki absolwenckiej,
4) tytułu odbywania stażu uczniowskiego,
5) zasiłku macierzyńskiego
- otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł.

Ulga ta nie dotyczy więc na przykład przychodów z tytułu zbycia praw majątkowych.

Czy twórca zarabia na zbyciu praw majątkowych?

W sprawie poprawnej kwalifikacji przychodu do odpowiedniego źródła wypowiedział się Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 8 stycznia 2026 r. (nr 0112-KDIL2-2.4011.776.2025.2.MC). Wniosek o jej wydanie złożył podatnik, który planował świadczyć usługi polegające na pisaniu tekstów o charakterze twórczym. Miały one być wytworem jego oryginalnej twórczości, a przedmiot pracy miał mieć charakter indywidualny i oryginalny. Tym samym wnioskujący będzie twórcą w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a tworzone przez niego teksty będą utworami. Bezpośrednim źródłem przychodu będzie w tej sytuacji zbycie bądź przeniesienie autorskich praw majątkowych.

To osoba zlecająca wyznacza tematykę, termin i objętość tekstu - czyli będzie sprawowała kierownictwo. W niektórych przypadkach wnioskodawca planuje zawierać na piśmie umowy z przeniesieniem praw autorskich, zaś w innych będzie zawierał ustne umowy o dzieło, które zgodnie z obowiązującymi przepisami nie wymagają formy pisemnej. Na tle takiego stanu faktycznego podatnik nabrał wątpliwości co do tego, czy uzyskane przez niego przychody należy zakwalifikować do przychodów z praw majątkowych?

Polecamy: Komplet: VAT 2026 + PIT, CIT i Ryczałt ewidencjonowany 2026 + Ordynacja podatkowa, NIP 2026

Umowa ustna i na piśmie

Zdaniem podatnika, uzyskane przez niego przychody ze sprzedaży tekstów stanowią przychody z praw majątkowych. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zgodził się z tym poglądem, a wydanej w tym zakresie interpretacji wskazał, że o kwalifikacji do danego źródła przychodów przesądza dana umowa, nie natomiast forma zawiązania stosunku prawnego (umowa o dzieło czy umowa zlecenia). Gdy przedmiotem umowy są prawa autorskie, to przychody z tego tytułu zalicza się do praw majątkowych, bez względu na podmiot, z którym zawarta została umowa, jak i na moment jej zawarcia (przed stworzeniem utworu - dzieła, czy też po jego powstaniu). Przychody z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich lub artystów wykonawców z praw pokrewnych albo rozporządzania tymi prawami występują wówczas, gdy spełnione są dwie przesłanki:
1) konieczne jest wystąpienie przedmiotu praw majątkowych w postaci utworu lub artystycznego wykonania,
2) osiągnięty przychód musi być bezpośrednio związany z korzystaniem z określonych praw autorskich lub pokrewnych albo rozporządzaniem nimi, stanowić skutek takiego korzystania lub rozporządzenia w postaci odpowiedniego wynagrodzenia autorskiego lub wykonawczego.

Działalność zarobkowa związana z korzystaniem z praw autorskich

Zgodnie z art. 73 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności. Jednocześnie w art. 53 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazano, że umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Jak z tego wynika, każda umowa, która ma przenosić majątkowe prawa autorskie powinna zostać zawarta w formie pisemnej, a ustne umowy mogą być podważane co do skuteczności przekazania autorskich praw majątkowych. Jednak jak wskazał organ:

stwierdzenie nieważności umowy nie oznacza w każdym przypadku, że między stronami nie istniała faktycznie żadna więź prawna. W praktyce zawarcie takiej umowy często prowadzi do powstania zobowiązań - zarówno wzajemnych (np. finansowych), jak i względem osób trzecich. W obliczu tego rodzaju sytuacji oraz w trosce o bezpieczeństwo obrotu prawnego ujawniła się potrzeba zachowania choćby częściowej skuteczności oświadczeń woli stron. W piśmiennictwie określa się ją mianem „konwersji”, rozumianej jako przekształcenie nieważnej umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych w ważną umowę licencji niewyłącznej (…). Przyjęcie właśnie tej formy umowy jako formy zastępczej wynika z faktu, że umowa licencji niewyłącznej dla swej ważności nie wymaga zachowania formy pisemnej i może być zawarta w dowolnej formie, także w sposób dorozumiany (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 20 stycznia 2016 r., I ACa 776/15).

Na tej podstawie należy stwierdzić, że w przypadku podatnika, którego działalność zarobkowa jest związana z korzystaniem z praw autorskich (rozporządzaniem takimi prawami) - a przy tym nie jest wykonywana w sposób właściwy dla działalności gospodarczej - uzyskane z tego tytułu przychody należy kwalifikować do źródła przychodów z praw majątkowych, o którym mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.