PIT 2026: Kwota wolna od podatku, skala podatkowa, progi podatkowe. Będą zmiany z powodu kwoty minimum egzystencji?

• Skala podatkowa PIT w 2026 roku
• Kwota wolna od podatku w 2026 roku i kwota zmniejszająca podatek
• Weryfikacja kwoty zmniejszającej podatek (a więc i kwoty wolnej od podatku) w oparciu o minimum egzystencji
• Progi podatkowe PIT w 2026 r.
• Kto płaci podatek PIT obliczony wg skali podatkowej

Skala podatkowa PIT w 2026 roku

W obecnym stanie prawnym na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), podatek dochodowy, z zastrzeżeniem art. 29–30f, pobiera się od podstawy jego obliczenia według następującej skali podatkowej:

Te wartości skali podatkowej PIT nie zmieniły się od 2022 roku. Taka skala obowiązuje w 2026 roku i będzie obowiązywać najprawdopodobniej także w 2027 roku. A zgodnie ze Średniookresowym planem budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028 przyjętym przez Radę Ministrów 8 października 2024 r. - także do 2028 r.

Kwota wolna od podatku w 2026 roku i kwota zmniejszająca podatek

Wskazana w ww. skali podatkowej kwota zmniejszająca podatek w wysokości 3600 zł przekłada się na tzw. kwotę wolną od podatku w wysokości 30 tys. zł (rocznie). Bowiem obliczając podatek wg tej skali podatkowej, przy dochodzie rocznym w wysokości do 30000 zł podatek wynosi 0,- zł.
Przykład: (30000,- zł x 12%) - 3600 zł = 3600-3600 = 0

Kwota wolna od podatku wyznacza tę część dochodów, od których podatnik nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Od lipca 2022 roku kwota wolna w PIT wynosi 30 000 zł, i odtąd podatnik rozliczający się wg skali podatkowej PIT nie musi płacić podatku dochodowego od miesięcznych zarobków do 2500 zł. (30 000 zł / 12 miesięcy = 2500 zł/miesiąc).

A zatem podatek dochodowy, którego nie musimy płacić to 300 zł na miesiąc (12% z 2500 zł), co w skali roku daje 3600 zł. To jest właśnie kwota zmniejszająca podatek. Obniża ona podatek dochodowy każdego podatnika rozliczającego swoje dochody wg ww. skali podatkowej.

Weryfikacja kwoty zmniejszającej podatek (a więc i kwoty wolnej od podatku) w oparciu o minimum egzystencji

Warto też wiedzieć, że na podstawie art. 27 ust. 1c-1d ustawy o PIT wysokość kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, o której mowa w ust. 1, zwanej dalej „kwotą zmniejszającą podatek”, podlega weryfikacji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (ministra finansów). Minister finansów ma obowiązek przedłożyć Radzie Ministrów w terminie do 15 września danego roku propozycję zmiany kwoty zmniejszającej podatek na rok następny, w przypadku gdy kwota minimum egzystencji dla jednoosobowego gospodarstwa ustalonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych jest wyższa od 1/12 ilorazu kwoty zmniejszającej podatek oraz stawki podatku, określonych w pierwszym przedziale skali podatkowej PIT.

Aktualnie zatem ów limit wynosi: 1/12 x (3600 / 12%) = 1/12 x (30000 zł) = 2500 zł.

Czyli jest to de facto roczna kwota wolna od podatku podzielona przez 12 miesięcy.

Jak wyjaśnia Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS), minimum egzystencji to miara ubóstwa opracowana w pierwszych latach po transformacji w 1989 r. To normatywny model wyznaczający niski, „alarmowy” poziom zaspokajania potrzeb, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia oraz psychofizycznego rozwoju człowieka. Uwzględnia on zaspokojenie potrzeb niezbędnych do przeżycia i zachowania zdrowia, których nie powinno się odkładać w czasie. Z tych przyczyn wartość minimum egzystencji wyznacza tzw. dolny obszar ubóstwa.

Wg najnowszych dostępnych w IPiSS danych średniorocznych za 2024 r. – minimum egzystencji na 1 osobę wynosi 949,89 zł (w przypadku 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego) i 902,39 zł (w przypadku 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego). Są to oczywiście kwoty miesięczne. Czyli rocznie wychodzi to następująco:
Minimum egzystencji w przypadku 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego (rocznie): 949,89 zł x 12 = 11 398,68 zł.

Minimum egzystencji w przypadku 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego (rocznie): 902,39 zł x 12 = 10828,68 zł.
Dane dot. minimum egzystencji za 2025 r. będą dostępne w IPiSS na przełomie marca i kwietnia 2026 r.
Ale już z danych za 2024 roku widać, że kwotom minimum egzystencji daleko od ww. limitu określonego w ww. art. 27 ust. 1c-1d ustawy o PIT. Także trudno w najbliższym czasie oczekiwać wzrostu kwoty wolnej od podatku na tej podstawie.

Progi podatkowe PIT w 2026 r.

Wyżej opisana skala podatkowa PIT razem z uregulowaną w art. 30 h ustawy o PIT daniną solidarnościową wyznaczają trzy progi podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Pierwszym progiem podatkowym jest kwota wolna od podatku (aktualnie 30000,- zł). Dochody uzyskane przez podatnika do 30 tys. zł brutto rocznie nie są opodatkowane PIT. Po przekroczeniu tego progu, dochody powyżej 30 tys. zł rocznie są opodatkowane podatkiem dochodowym PIT stawką 12%.

Drugi próg podatkowy wyznacza wskazana w skali podatkowej PIT kwota 120000,- zł. Dochody powyżej 120 tys. zł rocznie (nadwyżka ponad tą kwotę) są opodatkowane stawką 32% PIT.

Trzecim progiem podatkowym jest tzw. danina solidarnościowa (art. 30 h ustawy o PIT). Płacą ją podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, których dochody roczne przekroczyły 1 mln zł. Stawka daniny solidarnościowej wynosi 4%. Zatem dochody powyżej progu 1 mln zł rocznych dochodów są opodatkowane zarówno stawką 32% PIT jak i 4% stawką daniny solidarnościowej.

Kto płaci podatek PIT obliczony wg skali podatkowej

Wyżej opisana skala podatkowa PIT jest stosowana do obliczenia podatku dochodowego zdecydowanej większości osób fizycznych. Chodzi w szczególności o dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne z umów o pracę, umów cywilnoprawnych (np. zlecenia, umowy o dzieło), emerytur i rent, a także z prowadzenia działalności gospodarczej (tzw. zasady ogólne opodatkowania PIT).

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli podatnik nie wybierze innej formy opodatkowania, to właśnie zasady ogólne będą miały zastosowanie jako podstawowe (domyślne). To cały czas najczęściej stosowana przez przedsiębiorców forma opodatkowania, która w szczególności pozwala uwzględniać różne wydatki jako koszty uzyskania przychodu zmniejszające dochód przed opodatkowaniem.

Podatek dochodowy wg skali płacą w szczególności osoby fizyczne od przychodów z:
- pracy na umowie o pracę, (także stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy),
- umowy zlecenia,
- umowy o dzieło,
- emerytury lub renty, w tym też socjalnej,
- świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego,
- nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, rodzicielskich świadczeń uzupełniających,
- dniówek obrachunkowych,
- zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, (np. zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego),
- stypendiów, praktyk absolwenckich, staży uczniowskich,
- działalności wykonywanej osobiście (np. z umów zlecenia, kontraktów menedżerskich, zasiadania w radach nadzorczych, pełnienia obowiązków społecznych, działalności sportowej),
- praw autorskich i innych praw majątkowych,
- świadczeń wypłaconych z Funduszu Pracy lub z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
- należności za pracę przysługujących tymczasowo aresztowanym oraz skazanym,
- należności z umowy aktywizacyjnej,
- pozarolniczej działalność gospodarczą opodatkowanej na ogólnych zasadach,
- działów specjalnych produkcji rolnej opodatkowane na ogólnych zasadach,
- z odpłatnego zbycia rzeczy określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT, jeżeli odpłatne zbycie zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie rzeczy.

Podatnicy, którzy obliczają swój podatek wg skali podatkowej wypełniają zeznanie roczne PIT-37 (np. pracownicy, emeryci) albo PIT-36 (np. przedsiębiorcy i działy specjalne produkcji rolnej na zasadach ogólnych).

Natomiast nie są opodatkowane wg skali podatkowej przychody osób fizycznych uzyskane np. z:
- działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych albo podatkiem liniowym (art. 30c ustawy o PIT),
- wynajmu prywatnego,
- sprzedaży nieruchomości,
- konkursów,
- odsetek od lokat bankowych, obligacji,
- dywidend,
- odpłatnego zbycia akcji i innych papierów wartościowych,
- tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych,
- kryptowalut.

Podatnicy, którzy obliczają swój podatek nie na podstawie skali podatkowej PIT wypełniają zeznanie roczne:
- PIT-28 (przedsiębiorcy na ryczałcie ewidencjonowanym, osoby osiągające przychody z najmu prywatnego),
- PIT-36L (przedsiębiorcy i działy specjalne produkcji rolnej na podatku liniowym),
- PIT-38 (np. przychody ze sprzedaży akcji, z dywidend, z funduszy kapitałowych / inwestycyjnych),
- PIT-39 (przychody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych opodatkowane na zasadach określonych w art. 30e ustawy o PIT).

Ponadto wg skali podatkowej nie rozliczają się osoby, które nie mają w Polsce rezydencji podatkowej i nie wybrali opodatkowania na zasadach ogólnych polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podstawa prawna: Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych