Darowizna od najbliższej rodziny pod lupą. Skarbówka ma tutaj problem z przelewem na konto wierzyciela, MF zapowiada ważną interpretację

• Art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn i warunek dotyczący przekazania pieniędzy na rachunek
• Sądy administracyjne wskazywały, że „na rachunek bankowy nabywcy” nie musi oznaczać konta prowadzonego bezpośrednio dla obdarowanego
• Barbara Dolniak pyta ministerstwo o zmianę przepisów i skalę sporów z organami podatkowymi
• Ministerstwo Finansów potwierdza, że problem był sygnalizowany przez administrację skarbową i Rzecznika Praw Obywatelskich
• Resort chce ograniczyć możliwość legalizowania nieujawnionych przychodów i fikcyjnych darowizn
• Darowizna na konto wierzyciela pozostaje przedmiotem analizy, a ministerstwo chce doprecyzować praktykę stosowania zwolnienia

Problem został przedstawiony w interpelacji nr 19058 do ministra finansów i gospodarki w sprawie zmiany ustawy o podatku od spadków i darowizn. Posłanka Barbara Dolniak zwróciła uwagę na rozbieżności dotyczące stosowania art. 4a ustawy i zapytała Ministerstwo Finansów m.in. o możliwość jednoznacznego rozszerzenia zwolnienia na darowizny, które są przekazywane bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego.

Ministerstwo Finansów w odpowiedzi wskazało, że problem był już sygnalizowany przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Resort przeanalizował orzecznictwo sądów administracyjnych i zdecydował o przygotowaniu interpretacji ogólnej, która ma wyeliminować ryzyko związane z niejednoznacznym stosowaniem obecnych przepisów.

Art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn i warunek dotyczący przekazania pieniędzy na rachunek

Art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn przewiduje zwolnienie z podatku dla darowizn otrzymywanych od najbliższych członków rodziny. W przypadku darowizn pieniężnych jednym z warunków skorzystania z preferencji jest udokumentowanie przekazania środków pieniężnych na rachunek płatniczy obdarowanego. To właśnie ten wymóg stał się źródłem wątpliwości interpretacyjnych.

Jak wskazano w interpelacji, problem pojawia się w szczególności wtedy, gdy darczyńca nie przekazuje pieniędzy najpierw na konto obdarowanego, lecz dokonuje płatności bezpośrednio na rachunek jego wierzyciela. Taka sytuacja może mieć miejsce, gdy darowizna ma zostać przeznaczona na uregulowanie konkretnego zobowiązania obdarowanego, a pieniądze zamiast trafić na jego konto zostają przekazane bezpośrednio podmiotowi, któremu obdarowany jest winien określoną kwotę.

Posłanka Barbara Dolniak zwróciła uwagę, że „w praktyce przepis ten wywołuje istotne wątpliwości interpretacyjne. Organy podatkowe odmawiają zastosowania zwolnienia w sytuacji, gdy darczyńca przekazuje środki bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego, mimo że darowizna jest należycie udokumentowana i nie budzi wątpliwości co do jej rzeczywistego charakteru”.

Tak przedstawiony problem dotyczy więc nie samego istnienia darowizny, lecz sposobu przepływu pieniędzy i tego, czy spełniony został ustawowy warunek dokumentacyjny. Interpelacja wskazuje, że w sytuacji, gdy można wykazać rzeczywisty charakter darowizny, literalne podejście do miejsca, na które trafiły środki, może prowadzić do sporów między podatnikami a organami podatkowymi.

Sądy administracyjne wskazywały, że „na rachunek bankowy nabywcy” nie musi oznaczać konta prowadzonego bezpośrednio dla obdarowanego

Istotnym elementem interpelacji jest odwołanie do orzeczeń sądów administracyjnych. Jak wskazano, sądy wielokrotnie prezentowały stanowisko, zgodnie z którym sformułowanie zastosowane w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie powinno być rozumiane wyłącznie jako obowiązek wykonania przelewu na konto bankowe prowadzone bezpośrednio dla osoby obdarowanej.

W interpelacji podkreślono, że „sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały wprost, że użyte przez ustawodawcę w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn sformułowanie "na rachunek bankowy nabywcy” nie oznacza, że musi to być konto prowadzone przez bank bezpośrednio dla osoby obdarowanej. Wymóg udokumentowania darowizny należy traktować jako warunek techniczny, a jego celem jest potwierdzenie, że darowizna rzeczywiście została dokonana”.

To właśnie ta różnica w podejściu do interpretacji przepisu ma znaczenie dla podatników. Z jednej strony znajduje się literalne odczytanie warunku dotyczącego rachunku bankowego, z drugiej zaś cel dokumentowania darowizny i orzeczenia sądów administracyjnych, które wskazują na możliwość szerszego rozumienia przepisu.

Barbara Dolniak pyta ministerstwo o zmianę przepisów i skalę sporów z organami podatkowymi

Interpelacja Barbary Dolniak została skierowana do ministra finansów i gospodarki 4 sierpnia 2026 r. W piśmie wskazano zarówno problem związany z przekazywaniem darowizn na rachunek wierzyciela, jak i istniejące orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące interpretacji warunku dokumentacyjnego.

Posłanka zwróciła się do ministra z dwoma konkretnymi pytaniami. Pierwsze dotyczyło ewentualnej nowelizacji przepisu, drugie natomiast skali sporów wynikających z obecnego brzmienia ustawy oraz wpływu tych sporów na sytuację podatników. W interpelacji pytania zostały sformułowane następująco:

• „Czy Ministerstwo Finansów planuje nowelizację art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w celu jednoznacznego wskazania, że zwolnienie obejmuje również darowizny przekazane bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego?”
• „Czy ministerstwo analizowało skalę sporów wynikających z obecnego brzmienia przepisu oraz ich wpływ na sytuację podatników?”

Ministerstwo Finansów potwierdza, że problem był sygnalizowany przez administrację skarbową i Rzecznika Praw Obywatelskich

Odpowiedź na interpelację nr 19058 została udzielona 25 sierpnia 2026 r. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów Jarosław Neneman wskazał, że opisany przez posłankę problem interpretacyjny jest już resortowi znany. Jak wynika z odpowiedzi, kwestie dotyczące stosowania zwolnienia dla członków najbliższej rodziny były sygnalizowane zarówno przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej, jak i przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

„Wskazany przez Panią Poseł problem interpretacyjny dotyczący stosowania zwolnienia od podatku od spadków i darowizn dla członków najbliższej rodziny, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, był sygnalizowany przez Dyrektorów Izb Administracji Skarbowej oraz Rzecznika Praw Obywatelskich” - czytamy w interpelacji.

Ministerstwo podjęło w związku z tym analizę orzecznictwa sądów administracyjnych: „W odpowiedzi na te sygnały Ministerstwo Finansów przeprowadziło szczegółową analizę orzeczeń sądów administracyjnych, zawierających liberalną, celowościową wykładnię art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w zakresie spełnienia warunku udokumentowania otrzymania środków pieniężnych, mimo braku bezpośredniego przelewu na rachunek bankowy obdarowanego. W efekcie podjęta została decyzja o wydaniu interpretacji ogólnej w zakresie ww. zwolnienia. Prowadzone prace merytoryczne nad interpretacją ogólną mają na celu wyeliminowanie ryzyka rozszczelnienia systemu podatkowego w obszarze nieodpłatnego nabycia majątku oraz zdiagnozowanie przypadków, w których przepływ środków pieniężnych jest transparentny i które w sposób niebudzący wątpliwości, mogą uzasadniać złagodzenie warunku zastosowania zwolnienia.”

W tym stanowisku ministerstwo wyraźnie odnosi się do możliwości złagodzenia warunku zastosowania zwolnienia. Nie oznacza to jednak automatycznego zaakceptowania każdego przypadku, w którym pieniądze nie trafiły bezpośrednio na rachunek obdarowanego. Kluczowe znaczenie ma mieć transparentność przepływu środków oraz możliwość ustalenia, że dana czynność rzeczywiście była darowizną.

Resort chce ograniczyć możliwość legalizowania nieujawnionych przychodów i fikcyjnych darowizn

Ministerstwo Finansów zwróciło również uwagę na drugą stronę problemu. Przygotowywana interpretacja ogólna ma być skonstruowana tak, aby możliwie szeroko wykluczyć ryzyko wykorzystywania przepisów dotyczących darowizn do legalizowania przychodów, które nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach.

W odpowiedzi wskazano, że „(...) interpretacja ogólna powinna być skonstruowana w ten sposób, aby możliwie najszerzej wykluczyć ryzyko legalizowania przychodów nieznajdujących pokrycia w źródłach ujawnionych, pochodzących ze źródeł nieujawnionych lub niezgłoszonych do opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a także zapobiec dokumentowaniu fikcyjnych lub niezgłoszonych w terminie darowizn”.

Na tym etapie odpowiedź ministerstwa nie przewiduje więc jednoznacznej deklaracji dotyczącej nowelizacji art. 4a ust. 1 pkt 2. Zamiast tego resort wskazuje na prowadzone prace merytoryczne nad interpretacją ogólną, której celem ma być określenie sytuacji, w których sposób przekazania pieniędzy pozwala na zastosowanie zwolnienia mimo braku bezpośredniego przelewu na rachunek bankowy obdarowanego.

Darowizna na konto wierzyciela pozostaje przedmiotem analizy, a ministerstwo chce doprecyzować praktykę stosowania zwolnienia

Reasumując, sprawa przedstawiona w interpelacji nr 19058 koncentruje się zatem na pozornie technicznym wymogu, który może mieć bezpośrednie znaczenie dla osób otrzymujących darowizny pieniężne od najbliższej rodziny. W przypadku przekazania środków bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego pojawia się pytanie, czy sposób wykonania płatności powinien automatycznie pozbawiać podatnika możliwości skorzystania ze zwolnienia.

Z treści interpelacji wynika, że w ocenie posłanki istotne znaczenie powinno mieć to, czy darowizna jest należycie udokumentowana i czy jej rzeczywisty charakter nie budzi wątpliwości. Wskazane zostały przy tym orzeczenia sądów administracyjnych, w których warunek udokumentowania darowizny traktowany jest jako wymóg techniczny, służący przede wszystkim potwierdzeniu rzeczywistego dokonania darowizny.

Ministerstwo Finansów potwierdziło natomiast, że prowadzi prace nad interpretacją ogólną. Ma ona uwzględniać zarówno orzecznictwo prezentujące liberalną, celowościową wykładnię przepisu, jak i konieczność ochrony systemu podatkowego przed przypadkami legalizowania nieujawnionych przychodów czy dokumentowania fikcyjnych darowizn.