Zmiany w VAT od 2027 r. Będziemy płacić za zaległości podatkowe kontrahenta?

• Kogo obejmą nowe przepisy wprowadzane do ustawy o VAT?
• Dwa progi istotne dla firm. O tym trzeba będzie pamiętać!
• Split payment wciąż zachowuje znaczenie ochronne dla podatników VAT
• Pakiet zmian w VAT zakłada mniej formalności i zmiany w płynności

Sejm zakończył rozpatrywanie poprawek Senatu 4 września, a ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu. Pakiet obejmuje zarówno uproszczenia rozliczeń, jak i rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej na wybrane usługi niematerialne. Dla przedsiębiorców oznacza to potrzebę przyjrzenia się zasadom zakupu usług i dokonywania płatności. Przedsiębiorca może zapłacić całą fakturę i nadal ponosić ryzyko związane z VAT kontrahenta. To poważna konsekwencja, dlatego trzeba jasno mówić również o warunkach odpowiedzialności i dostępnej ochronie. Sama zaległość usługodawcy nie wystarczy, by obciążyć jego klienta.

Kogo obejmą nowe przepisy wprowadzane do ustawy o VAT?

Nowy załącznik nr 16 do ustawy VAT obejmuje m.in. usługi rachunkowo-księgowe, reklamowe, związane z oprogramowaniem i określonym hostingiem, doradztwo związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz usługi związane z zatrudnieniem. O zakresie regulacji decydują konkretne grupowania PKWiU. Nie można więc zakładać, że obejmie ona każdą usługę określaną potocznie jako doradcza lub informatyczna.

Zgodnie z tekstem ustawy nabywca ma odpowiadać za zaległość w części VAT przypadającej na zakupione przez niego usługi, jeżeli w chwili ich wykonania wiedział lub miał uzasadnione podstawy przypuszczać, że podatek nie trafi do urzędu skarbowego. Znaczenie mogą mieć nietypowe warunki współpracy, w szczególności cena niższa od rynkowej bez ekonomicznego uzasadnienia. Ustawa wyłącza odpowiedzialność, gdy zaległość nie wiąże się z nierzetelnym rozliczaniem podatku w celu uzyskania korzyści majątkowej.

Promocyjna cena nie oznacza jeszcze oszustwa. Rabat może wynikać choćby ze stałej współpracy lub większego zamówienia. W praktyce warto zachować uzasadnienie nietypowych warunków i dowody wykonania usługi.

Dwa progi istotne dla firm. O tym trzeba będzie pamiętać!

Wyłączenie odpowiedzialności ma obejmować zakupy udokumentowane fakturą na mniej niż 15 tys. zł brutto. Przestanie jednak działać, jeżeli łączna wartość usług objętych nowymi przepisami, nabytych od tego samego usługodawcy w danym miesiącu, przekroczy 50 tys. zł netto. Faktura na dokładnie 15 tys. zł brutto już nie korzysta z wyłączenia kwotowego. Osiągnięcie tych wartości samo w sobie nie przesądza o odpowiedzialności.

Przykładowo sześć faktur od jednej agencji reklamowej, każda na 10 tys. zł netto i 2,3 tys. zł VAT, daje w miesiącu 60 tys. zł netto. Każda faktura jest niższa niż 15 tys. zł brutto, ale suma zakupów przekracza próg miesięczny. Klient nie skorzysta więc z wyłączenia ze względu na niską wartość pojedynczej faktury. Nadal znaczenie mają pozostałe warunki odpowiedzialności oraz sposób zapłaty.

Split payment wciąż zachowuje znaczenie ochronne dla podatników VAT

W ostatecznym tekście po rozpatrzeniu poprawek Senatu zrezygnowano z projektowanego ograniczenia ochrony przed odpowiedzialnością solidarną przy podzielonej płatności. I to akurat bardzo dobra poprawka, gdyż pierwotnie mechanizm podzielonej płatności nie wyłączał z odpowiedzialności. Po poprawce izby wyższej zapłata w tym mechanizmie, w którym kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy usługodawcy, a VAT na jego rachunek VAT, ma wyłączać tę odpowiedzialność także przy usługach objętych nowym załącznikiem. Samo umieszczenie usługi w załączniku nr 16 nie oznacza obowiązkowego split payment.

To istotna zmiana względem wcześniejszych propozycji. Firma kupująca usługi powinna wiedzieć, że podzielona płatność pozostaje sposobem ochrony przed solidarną odpowiedzialnością. Trzeba jednak odróżniać ją od prawa do odliczenia VAT. Zapłata w split payment nie daje prawa do odliczenia podatku z faktury za usługę, której nie wykonano.

VAT 2026. Komentarz

Pakiet zmian w VAT zakłada mniej formalności i zmiany w płynności

Pakiet zmian w VAT przewiduje także zniesienie odrębnej informacji o spisie z natury przy zakończeniu działalności, przy zachowaniu obowiązku sporządzenia spisu i rozliczenia podatku. W określonych przypadkach wykreślenie z CEIDG lub KRS ma zastąpić zgłoszenie VAT-Z. Podatnicy rozliczający wewnątrzwspólnotowe nabycie środka transportu w JPK_VAT lub VAT-8 nie będą musieli wpłacać VAT w ciągu 14 dni; pozostanie informacja o nabyciu składana elektronicznie w terminie deklaracji. Nowością będzie też dobrowolna procedura składu VAT dla określonych towarów, pozwalająca pod warunkami ustawowymi odroczyć rozliczenie podatku.

Uproszczenia przy zakupie auta z Unii czy zamykaniu działalności są potrzebne. Równocześnie rozszerzenie odpowiedzialności za VAT usługodawcy wymaga przygotowania firm. Przed wejściem zmian w życie warto sprawdzić, które zakupy obejmie nowy katalog, jak monitorować miesięczne kwoty i kiedy stosować podzieloną płatność.

Autor: Piotr Juszczyk, Główny Doradca Podatkowy inFakt