| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Urząd Skarbowy > Kontrola skarbowa > Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej skarbowej

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej skarbowej

Już 31 proc. wyroków w sprawach karnych skarbowych dotyczy DPO, a w tym roku zainteresowanie tą procedurą może być większe. UKS-y zaznaczają jednak, że nie zawsze można ją stosować. O skokowo rosnącym zainteresowaniu dobrowolnym poddaniem się odpowiedzialności karnej skarbowej (dalej: DPO) informują niektóre kancelarie prawne i podatkowe. Klienci pytają o DPO dużo częściej niż w zeszłych latach, a i sami eksperci zachęcają do korzystania z tej instytucji.

Kiedy można skorzystać z DPO

Kontrole prowadzone w firmach przez fiskusa skutkują niekiedy wykryciem nieprawidłowości w rozliczeniach podatnika. Konieczność zapłaty dodatkowego podatku to często niejedyny ich negatywny skutek. Bezpośrednią konsekwencją przegranego sporu z fiskusem może się okazać również ryzyko przypisania podatnikowi odpowiedzialności karnej skarbowej. Można uniknąć negatywnych konsekwencji skazania za przestępstwo karne skarbowe, korzystając z instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności w postępowaniu karnym skarbowym.

Kiedy można...

Zgodnie z art. 17 par. 1 k.k.s. sąd może udzielić zezwolenia na DPO, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości, a jednocześnie:

1) uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną, jeżeli w związku z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie tej należności;

2) sprawca uiścił kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn zabroniony;

3) sprawca wyraził zgodę na przepadek przedmiotów co najmniej w takim zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, a w razie niemożności złożenia tych przedmiotów uiścił ich równowartość pieniężną;

4) uiszczono co najmniej zryczałtowaną równowartość kosztów postępowania.

...a kiedy nie

Zgodnie z art. 17 par. 2 k.k.s. DPO nie znajdzie zastosowania do spraw:

– których przedmiotem są przestępstwa skarbowe zagrożone karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności,

– których przedmiotem są przestępstwa skarbowe zagrożone tylko karą grzywny popełnione w warunkach nadzwyczajnego obostrzenia kary (warunki określone w art. 37 par. 1 lub art. 38 par. 2 k.k.s.),

– w których zgłoszono interwencję co do przedmiotu podlegającego przepadkowi, chyba że zostanie ona cofnięta przez interwenienta do czasu wniesienia aktu oskarżenia do sądu.

Potrzebny wniosek

Aby skorzystać z DPO, sprawca czynu zabronionego musi zgłosić wniosek o wyrażenie na to zgody. Trzeba go złożyć zanim zostanie wniesiony akt oskarżenia. Finansowy organ postępowania przygotowawczego (urząd skarbowy, urząd celny, inspektor kontroli skarbowej) bada, czy zostały spełnione przesłanki zastosowania DPO oraz weryfikuje, czy wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego nie budzą wątpliwości. Następnie organ może zamiast aktu oskarżenia wnieść niezwłocznie do sądu wniosek o udzielenie zezwolenia na DPO. Rozpoczyna to drugi etap zastosowania tej procedury, w którym sąd decyduje o zezwoleniu na DPO, lub odmawia takiego zezwolenia.

Są korzyści...

Najważniejszą korzyścią jest to, że wyrok wydany w opisanym trybie nie zostaje wpisany do Krajowego Rejestru Karnego, a jednocześnie nie stanowi przesłanki recydywy skarbowej. Sprawca czynu zabronionego pozostaje zatem w dalszym ciągu osobą niekaraną oraz unika ryzyka orzeczenia dodatkowych środków karnych, które mógłby nałożyć na niego sąd. Ponadto postępowanie karne kończy się znacznie szybciej, niż gdyby do sądu został wniesiony akt oskarżenia.

...ale i zagrożenia

Skutki DPO należy oceniać poprzez pryzmat art. 11 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.). Stanowi on, że ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I FSK 290/14 przyjął, że instytucja DPO jest środkiem karnym zastępującym wymierzenie kary, równoznacznym z przypisaniem odpowiedzialności karnej skarbowej konkretnej osobie, za czyn stanowiący wykroczenie lub przestępstwo skarbowe określone w części szczególnej k.k.s. Oznacza to, że podatnik, który na etapie prowadzenia postępowania skorzystał z namowy urzędnika i złożył wniosek o DPO, jakby z góry przyznaje się do popełnienia zabronionego czynu i po zakończeniu postępowania nie może już tego oświadczenia zmienić. ©?

Szybko nie znaczy korzystnie

Kontrahent podatnika okazał się oszustem, który wystawiał nierzetelne faktury za usługi budowlane. W efekcie urząd zakwestionował prawo podatnika do odliczenia VAT z faktur wystawionych przez tego kontrahenta i stwierdził, że podatnik zaniżył należny podatek o 100 tys. zł. Wobec podatnika wszczęto postępowanie karne skarbowe, w którym postawiono mu zarzut popełnienia przestępstwa narażenia podatku na uszczuplenie i podania nieprawdy w deklaracjach podatkowych. Jednocześnie inspektor pouczył podatnika o możliwości skorzystania z DPO. Podatnik, zachęcony wizją szybkiego zakończenia sprawy karnej, złożył wniosek o wyrażenie zgody na DPO. Składając wniosek zakładał, że będzie się odwoływał od decyzji organów podatkowych, i gdy powoła się na zachowanie „dobrej wiary” w transakcjach z kontrahentem, sąd administracyjny przyzna mu rację i będzie mógł odzyskać wpłacony nienależnie podatek. Niestety sąd administracyjny stwierdził, że jest związany ustaleniami wyroku sądu karnego zezwalającego na DPO, i przyjmując, że doszło do naruszenia przepisów podatkowych, oddalił skargę.

Kacper Sołoniewicz konsultant w Mariański Group Kancelaria Prawno-Podatkowa

Odsetki 2016 – rewolucyjne zmiany

Trzy pytania do... Informujemy i czekamy na efekty

Arnold Rzepecki rzecznik prasowy Urzędu Kontroli Skarbowej we Wrocławiu

Czy urzędnicy UKS proponują podatnikom, u których stwierdzili nieprawidłowości, dobrowolne poddanie się odpowiedzialności?

Finansowy organ postępowania przygotowawczego zawsze informuje pisemnie podejrzanego o tej instytucji. Zatem gdy tylko istnieją ustawowe przesłanki przemawiające za złożeniem takiego wniosku, mając na względzie cel, o którym mowa wyżej, podejrzany może to zrobić. Ze względu jednak na konieczność działania na wniosek podejrzanego oraz zmianę wagi i charakteru rozpoznawanych spraw, tutejszy urząd odnotował zdecydowany spadek spraw kończonych instytucją DPO.

Dlaczego tak się dzieje?

Taka sytuacja jest następstwem przede wszystkim odnotowanego spadku liczby spraw, w których istnieje możliwość zastosowania wskazanej instytucji prawa karnego skarbowego. Nie bez znaczenia pozostaje również brak spełnienia ustawowych przesłanek do zastosowania tego środka karnego.

W jakich sytuacjach można z niej skorzystać?

Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności stosujemy zarówno, gdy sprawca jest podejrzany o popełnienie tzw. przestępstwa formalnego, tj. niezwiązanego z uszczupleniem należności publicznoprawnych, np. nie wystawił faktury VAT lub rachunku w przypadku zaistnienia prawnego obowiązku, posłużył się taką nierzetelną fakturą, nierzetelnie prowadził księgę, nie prowadził księgi, nie przechowywał księgi, jak i wtedy, gdy popełnił czyn związany z uszczupleniem tej należności (podał nieprawdę w deklaracji podatkowej, uchylił się od opodatkowania, zawyżył zwrot podatku). Do złożenia wniosku o DPO konieczne jest uiszczenie w całości wymagalnej należności publicznoprawnej. Ponadto instytucja ta jest możliwa do zastosowania, gdy wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości (art. 17 k.k.s.).

Rozmawiała Agnieszka Pokojska

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

PPW Group

PPW Group łączy wiedzę o rynku nieruchomości i marketingu inwestycji deweloperskich.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »