Prawomocne i zaskarżone postanowienia skarbówki o zwrocie VAT można kwestionować w innym postępowaniu - kiedy zachodzi taki wyjątek?
REKLAMA
REKLAMA
Sąd nie może kontrolować wcześniejszych postanowień o przedłużeniu zwrotu VAT, jeśli ich nie zaskarżyłeś. To logiczna zasada. Ale NSA w uchwale składu siedmiu sędziów właśnie wywrócił stolik i znalazł wyjątek. Okazuje się, że nawet niezaskarżone w terminie postanowienia o przedłużeniu zwrotu VAT można zaskarżyć "przy okazji" skargi na kolejne wydane postanowienie. Kiedy jest to możliwe?
- SKRÓT:
- Skarbówka przedłuża zwrot VAT w nieskończoność kolejnymi postanowieniami - przedsiębiorca czeka na pieniądze
- NSA w uchwale z 21 września 2026 r., sygn. I FPS 2/26: kiedy poprzednie niezaskarżone przedłużenie zwrotu VAT jest dla sądu wiążące przy skardze na najnowsze?
- Dzięki temu podejściu NSA możesz wreszcie otrzymać zwrot VAT - kiedy wyjątek z zakresem zaskarżenia postanowienia skarbówki?
- Instrukcja dla VAT-owców: co zrobić, żeby sąd zbadał też poprzednie postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT?
- Przedłużenie zwrotu VAT przez skarbówkę a nowa uchwała NSA - pytania i odpowiedzi (FAQ)
SKRÓT:
- NSA w składzie 7 sędziów podjął 21 września 2026 r. uchwałę, która wywraca zasady sądowej kontroli przedłużeń zwrotu VAT (sygn. I FPS 2/26).
- Sąd co do zasady nie może oceniać wcześniejszych, niezaskarżonych postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu.
- Istnieje jeden wyjątek: gdy wcześniejsze postanowienie miało poważną wadę, np. nigdy ci go nie doręczono.
- Jeśli nie zaskarżałeś wcześniejszych przedłużeń, możesz stracić szansę na odzyskanie pieniędzy - chyba że spełnisz konkretne warunki z uchwały.
Skarbówka przedłuża zwrot VAT w nieskończoność kolejnymi postanowieniami - przedsiębiorca czeka na pieniądze
Gdy w rozliczeniu VAT wychodzi ci nadwyżka podatku naliczonego nad należnym, urząd skarbowy powinien zwrócić ją w terminie 40 dni (termin standardowy). W praktyce fiskus często wydaje postanowienie o przedłużeniu tego terminu. Potem kolejne. I kolejne. Przedsiębiorca czeka miesiącami, czasem latami, na pieniądze, które prawnie są jego.
REKLAMA
REKLAMA
Każde przedłużenie to osobne postanowienie. Możesz je zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Problem pojawia się, gdy tego nie zrobisz - bo nie wiedziałeś, że możesz, albo uznałeś, że szkoda czasu. Wtedy postanowienie staje się ostateczne i - co kluczowe - nienaruszalne.
I tu zaczynał się spór prawny, który NSA właśnie rozstrzygnął. Jeśli urząd wydał już piąte przedłużenie, a ty zaskarżasz dopiero to piąte, to czy sąd może sprawdzić, czy te cztery wcześniejsze były w ogóle legalne?
NSA w uchwale z 21 września 2026 r., sygn. I FPS 2/26: kiedy poprzednie niezaskarżone przedłużenie zwrotu VAT jest dla sądu wiążące przy skardze na najnowsze?
Co do zasady sąd kontroluje wyłącznie to postanowienie, które zaskarżyłeś. Wcześniejsze przedłużenia, których nie zaskarżyłeś i które nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, są dla sądu w zasadzie nienaruszalne. Nie może ich oceniać pod kątem zasadności, proporcjonalności ani prawidłowości uzasadnienia.
"Ocena ta nie może dotyczyć ponownego badania wszystkich przesłanek merytorycznych wcześniejszego przedłużenia, takich jak zasadność wątpliwości organu, zakres planowanych czynności, prawidłowość uzasadnienia czy proporcjonalność dalszego wstrzymywania zwrotu" - czytamy w komunikacie NSA.
REKLAMA
Czyli: jeśli urząd przedłużył ci termin zwrotu VAT trzy razy, a ty zaskarżyłeś dopiero trzecie przedłużenie, sąd nie będzie sprawdzał, czy pierwsze dwa były uzasadnione. Dla niego one istnieją i są ważne. Nie ma znaczenia, że fiskus mógł nie mieć powodu, by trzymać twoje pieniądze.
To jednak był dopiero punkt wyjścia w uchwale NSA. Do jakich ostatecznych wniosków doszło 7 sędziów?
Dzięki temu podejściu NSA możesz wreszcie otrzymać zwrot VAT - kiedy wyjątek z zakresem zaskarżenia postanowienia skarbówki?
Uchwała NSA nie zamyka drogi całkowicie. Sąd zostawił furtkę - i to jest najważniejsza część tego orzeczenia dla każdego przedsiębiorcy, który czeka na zwrot.
Sąd może sprawdzić wcześniejsze postanowienie, jeśli ma ono tzw. wadę kwalifikowaną. W tłumaczeniu na prosty język: chodzi o sytuacje, w których wcześniejsze przedłużenie w ogóle nie powinno było zacząć działać. Najczęstszy przykład z praktyki - urząd nie doręczył ci postanowienia w terminie albo doręczył je po tym, jak termin zwrotu już upłynął.
Jeśli poprzednie postanowienie nie zostało skutecznie wprowadzone do obrotu prawnego, łańcuch przedłużeń się przerywa. A to oznacza, że kolejne przedłużenie może być bezskuteczne - bo nie było już czego przedłużać. Termin zwrotu upłynął, a ty powinieneś mieć pieniądze na koncie.
NSA wymienił pięć warunków, które muszą być spełnione łącznie:
- Wada dotyczy doręczenia - brak doręczenia, błędna data, doręczenie po upływie terminu.
- Wada jest konkretna i poważna - jej wystąpienie oznacza, że termin zwrotu upłynął przed kolejnym przedłużeniem.
- Okoliczności wynikają z akt sprawy lub zostały przez ciebie należycie udowodnione.
- Ocena wady jest niezbędna do rozstrzygnięcia twojej skargi na aktualne postanowienie.
- Ustalenie można zrobić na podstawie dokumentów już zgromadzonych w sprawie, bez wznawiania całego starego postępowania.
Sąd nie będzie z urzędu szukał wad we wszystkich wcześniejszych postanowieniach. To ty musisz wskazać problem, podać daty i udowodnić, że coś jest nie tak. Jeśli tego nie zrobisz, sąd przyjmie, że cały łańcuch przedłużeń był prawidłowy - nawet jeśli w rzeczywistości nie był.
Instrukcja dla VAT-owców: co zrobić, żeby sąd zbadał też poprzednie postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT?
NSA dał przedsiębiorcom precyzyjną instrukcję. Jeśli chcesz, żeby sąd przyjrzał się wcześniejszemu postanowieniu, w skardze musisz podać siedem elementów:
- Wskazać konkretne wcześniejsze postanowienie, którego skuteczność kwestionujesz (data, numer).
- Podać termin zwrotu, który obowiązywał przed jego wydaniem.
- Podać datę wydania i datę doręczenia tego postanowienia.
- Określić rodzaj wady - np. brak doręczenia, doręczenie po terminie.
- Przedstawić fakty, które uprawdopodobniają tę wadę.
- Wyjaśnić, jak ta wada wpływa na ciągłość kolejnych przedłużeń.
- Wskazać dokumenty, na podstawie których sąd może to zweryfikować.
Bez tego sąd uzna twoje twierdzenia za hipotetyczne i nie zajmie się wcześniejszymi postanowieniami. Jednocześnie NSA zastrzegł: jeśli wada wynika jednoznacznie z akt sprawy, sąd nie może jej zignorować - nawet jeśli sam jej nie podniosłeś. Ale lepiej nie liczyć na szczęście i zadbać o to samodzielnie.
Przedłużenie zwrotu VAT przez skarbówkę a nowa uchwała NSA - pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy NSA zakazał sądowi badać wcześniejsze przedłużenia zwrotu VAT?
Nie zakazał całkowicie, ale mocno ograniczył. Sąd może to zrobić tylko wtedy, gdy wcześniejsze postanowienie ma poważną wadę dotyczącą doręczenia lub wejścia do obrotu prawnego. Zwykłe kwestionowanie zasadności przedłużenia merytorycznie nie wystarczy.
Co to jest wada kwalifikowana postanowienia o przedłużeniu zwrotu VAT?
To wada tak poważna, że podważa samo istnienie aktu w obrocie prawnym - np. urząd w ogóle nie doręczył ci postanowienia albo doręczył je po upływie terminu, który miał przedłużyć. Nie chodzi o błędy merytoryczne, lecz o fundamentalne braki formalne.
Czy mogę zaskarżyć stare postanowienie o przedłużeniu zwrotu VAT, którego nie zaskarżyłem w terminie?
Bezpośrednio - nie. Ale możesz podnieść jego wadę w skardze na najnowsze postanowienie, jeśli spełnisz siedem warunków z uchwały NSA z 21 września 2026 r. (sygn. I FPS 2/26) i wpływa ono na wadliwość aktualnie skarżonego.
Czy uchwała NSA I FPS 2/26 dotyczy tylko konkretnej sprawy
Nie do końca. Choć sprawa dotyczyła konkretnej sprawy zwrotu jeszcze za marzec 2019 r. (spółka M. z K. przeciwko Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Katowicach), uchwała składu siedmiu sędziów ma charakter ogólny i wiąże wszystkie składy NSA w podobnych sprawach. Dlatego można ją wykorzystywać w podobnych sprawach dotyczących zaskarżenia postanowienia o przedłużeniu zwrotu VAT.
Źródło: Naczelny Sąd Administracyjny
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
