| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Rachunkowość > Zasady ogólne > Debata o zawodzie księgowego – z udziałem przedstawicieli Stowarzyszenia Księgowych w Polsce

Debata o zawodzie księgowego – z udziałem przedstawicieli Stowarzyszenia Księgowych w Polsce

W dniu 26 marca 2018 r. w siedzibie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Księgowych w Polsce odbyła się debata o zawodzie księgowego. W gronie uczestników znalazły się osoby reprezentujące środowisko księgowych z różnych regionów Polski. Debatę prowadzili redaktorzy portalu Infor.pl.

Pan Andrzej Mucha - biegły rewident, biegły sądowy, przewodniczący Głównego Sądu Koleżeńskiego SKwP

Paweł Huczko: Pełni Pan stanowisko przewodniczącego Głównego Sądu Koleżeńskiego SKwP. Czy mógłby Pan przybliżyć funkcje i zadania tego Sądu? Czy Główny Sąd Koleżeński ma dużo pracy?

Andrzej Mucha: Sądy koleżeńskie Stowarzyszenia Księgowych w Polsce mają za zadanie chronić zawód księgowego przed czynami godzącymi w jego dobre imię w świetle zasad wynikających z Kodeksu Zawodowej Etyki w Rachunkowości przyjętego przez Stowarzyszenie.

Główny Sąd Koleżeński jest jednym z organów naczelnych władz Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Sąd ten rozpatruje odwołania od orzeczeń okręgowych sądów koleżeńskich oraz sprawy przekazane mu przez okręgowe sądy koleżeńskie z wnioskiem o ich rozpatrzenie. Zasady i tryb postępowania Głównego Sądu Koleżeńskiego określa regulamin działania sądów koleżeńskich, uchwalony przez Krajowy Zjazd Delegatów.

Na szczęście sądy koleżeńskie praktycznie nie mają spraw do rozpatrywania. Zdarza się jedna lub dwie sprawy podczas kadencji. Widać wyraźnie, że księgowi postępują w zgodzie z zasadami etyki zawodowej, co oznacza w szczególności, że świadczą swoją pracę w sposób uczciwy i podnoszą swoje kwalifikacje.

Paweł Huczko: Czy widzi Pan, jako biegły rewident, jakieś problemy w bieżącej współpraca księgowych i biegłych rewidentów? Jak Pan ocenia tą współpracę?

Andrzej Mucha: Biegli rewidenci współpracują zasadniczo z głównymi księgowymi. Widać wyraźnie na rynku, że firmy szukają księgowych z certyfikatami, zwłaszcza z certyfikatami Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. Daje to bowiem zarówno pewną gwarancję jakości ich pracy, dobrego prowadzenia ksiąg rachunkowych, prawidłowego wykonania sprawozdania finansowego, a także dobrej współpracy z biegłymi rewidentami. Z reguły główni księgowi dobrze radzą sobie w sprawach typowych. Jeżeli potrzebują wsparcia biegłych rewidentów, to w sprawach niecodziennych, wyjątkowych. Tu biegły rewident może pomóc, bo z reguły świadczył swoje usługi w różnych podmiotach z różnych branż i miał do czynienia z najróżniejszymi przypadkami. Biegły rewident ma po prostu najczęściej większe doświadczenie od głównego księgowego. Warto tu zauważyć, że biegłego rewidenta ograniczają w takich przypadkach zasady niezależności. Dlatego nie zawsze może on w pełni doradzić podmiotowi, któremu świadczy usługi audytorskie.

Pan Sebastian Kuś - prezes zarządu Oddziału Okręgowego SKwP w Opolu, funkcjonariusz Policji pracujący w zespole do walki z przestępczością gospodarczą

Paweł Huczko: Jak Pan postrzega różnicę między kreatywną księgowością a agresywną? Jak odróżnić jedno od drugiego w praktyce? Jak powinien się zachować księgowy, na którym zarząd podmiotu gospodarczego wymusza (czy oczekuje od niego) stosowanie agresywnej rachunkowości?

Sebastian Kuś: W mojej odpowiedzi, z uwagi na ograniczony czas, skoncentruję się na sytuacji spółek prowadzących pełną księgowość. W najczęstszej sytuacji, gdy rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym zgodnie z ustawą o rachunkowości spółka ma obowiązek sporządzić sprawozdanie finansowe do końca marca następnego roku. A najpóźniej do 15 lipca następnego roku spółka ma obowiązek przekazać zatwierdzone sprawozdanie finansowe do Krajowego Rejestru Sądowego. Sprawozdanie finansowe jest finalnym „produktem” prawidłowo prowadzonej księgowości. Powinno obejmować wszystkie zdarzenia gospodarcze jakie zaszły w podmiocie w danym okresie obrachunkowym i powinno rzetelnie odzwierciedlać sytuację majątkową i finansową tej jednostki, zgodnie z zasadami określonymi w art. 4-8 ustawy o rachunkowości.

Warto jeszcze dodać w tym miejscu, że każda spółka powinna mieć swoją politykę rachunkowości, ale zgodną z prawem bilansowym i standardami rachunkowości (krajowymi lub międzynarodowymi).

Niestety z mojego doświadczenia wynika, że coraz częściej sprawozdania finansowe nie są przygotowywane rzetelnie, zgodnie z ww. przepisami. Zdarza się nierzadko, że sprawozdania są fałszowane i nie przedstawiają prawdziwego obrazu majątkowo-finansowego danej spółki.

Tu dotykamy sedna pytania, a więc rozróżnienia rachunkowości kreatywnej i agresywnej. Często traktuje się te pojęcia jako tożsame.

Co do zasady słowo „kreatywny” ma w słowniku języka polskiego wydźwięk pozytywny. Ktoś kreatywny wnosi wartość dodaną, coś nowego, np. do instytucji, z którą współpracuje. Moim zdaniem każda księgowość powinna być kreatywna, ale w pozytywnym tego słowa znaczeniu, czyli przede wszystkim ma nie być sprzeczna z zasadami rachunkowości. Kreacja w rachunkowości jest zjawiskiem pozytywnym, ponieważ odnosi się ona do umiejętności wykorzystywania zasad i dokonywania w księgach rachunkowych zapisów zgodnie z wytycznymi zapisanymi w przepisach, lecz ujętymi pośrednio.

Ustawa o rachunkowości daje nam ponad 100 alternatywnych rozwiązań. Czyli jest z czego wybierać, by dopasować rachunkowość do specyfiki działalności danej firmy. A jak wiadomo nie wszystkie zdarzenia gospodarcze są szczegółowo normowane przez przepisy dot. rachunkowości. Wiele zdarzeń gospodarczych nie ma jednak bezpośrednich uregulowań prawnych, wówczas należy indywidualnie interpretować przepisy, aby ujęte operacje gospodarcze były zgodne z rzeczywistą treścią ekonomiczną.

Stąd kreatywność jest wymagana od księgowych – problem w tym, by nie przekroczyć granic tej kreatywności, czyli granic prawa i nie wkroczyć na teren rachunkowości agresywnej. Tylko ustawiczne kształcenie i ciągłe doskonalenie zawodowe pozwala odróżnić rachunkowość kreatywną od agresywnej, bo granice tych rachunkowości często nie są wyraźnie zakreślone przez przepisy. A ponadto przepisy co jakiś czas ulegają zmianie.

Pomocny przy odróżnieniu obu rodzajów rachunkowości jest także kodeks etyki zawodowej w rachunkowości przyjęty w Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce. Kodeks ten ma chronić księgowych przed różnego rodzaju pokusami i naciskami. Pomaga księgowym mającym wątpliwości co do dopuszczalnych rozwiązań, a także poddanym naciskom przełożonych.

Przykładowo presja pokazania dobrych wyników finansowych instytucji kredytowej może powodować, że jest nacisk zarządu na księgowość, by nie tworzyć koniecznych rezerw. Takie działanie jest niezgodne z zasadami rachunkowości, a także z zasadami etyki i księgowy nie powinien ulec takim naciskom właśnie powołując się na te zasady. W takich sytuacjach wymaga się od księgowego także umiejętności tzw. miękkich, by umiejętnie potrafił wytłumaczyć szefowi, dlaczego nie może wykonać pewnych poleceń. Jednym z argumentów jest to, że za prawidłowo prowadzoną rachunkowość odpowiadamy razem – zarówno księgowy, jak i zarząd. Bowiem zgodnie z art. 4a ustawy o rachunkowości kierownik jednostki (a więc np. zarząd spółki) razem z członkami rady mają obowiązek zapewnić, aby sprawozdanie finansowe, skonsolidowane sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności czy sprawozdanie z działalności grupy kapitałowej spełniały wymagania przewidziane w ustawie o rachunkowości.

Wiadomo też, że prawo podatkowe trudno czasem interpretować jednoznacznie. Pomocne w tym zakresie jest orzecznictwo sądów administracyjnych. Dlatego też warto na bieżąco śledzić to orzecznictwo. Warto też w sytuacjach wątpliwych występować o indywidualne interpretacje podatkowe do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, które dają dość dobrą ochronę podatnikom przed negatywnymi konsekwencjami prawnymi.

Świadome naruszanie przepisów, czy to dot. rachunkowości, czy to podatkowych, to z pewnością jest rachunkowość agresywna. Takie działania jak wystawianie „pustych” faktur, czy fałszowanie dokumentów źródłowych, na podstawie których dokonujemy zapisów w księgach rachunkowych, to nie tylko rachunkowość agresywna, ale także przestępstwa lub przestępstwa karno skarbowe. Częstą przyczyną takich zdarzeń jest niedostateczna kontrola wewnętrzna w danej firmie, zwłaszcza wobec doświadczonych pracowników, którzy mają zaufanie zarządu i wydają się być poza podejrzeniami, „bo przecież pracują tyle lat i zawsze wszystko było w porządku”.

Paweł Huczko: Wiem, że ma Pan bogate doświadczenie zawodowe w wykrywaniu przestępstw i oszustw gospodarczych w przedsiębiorstwach. Jakie przestrogi może Pan skierować do firm w tym zakresie? Jak nie dać się wplątać w oszustwo, w karuzelę podatkową? Jak można tym zagrożeniom przeciwdziałać w przedsiębiorstwie?

Sebastian Kuś: Najczęstszą przyczyną takich zdarzeń jest brak nakierowania systemów kontroli wewnętrznej w firmie, na wyszukiwanie takich oszustw. Systemy te służą do wykrywania błędów i nieefektywności w procesach oraz ich zapobieganiu, a nie na zwalczaniu świadomych i przemyślanych oszustw. Także działania biegłych rewidentów nie są z reguły ukierunkowane w tą stronę. Według danych statystycznych organów procesowych (Policja, prokuratura) najwięcej oszustw w firmach ujawniają pracownicy, następnie klienci, dostawcy i anonimowi donosiciele. W porównaniu do krajów Zachodu w Polsce niechętnie zgłasza się tego typu sprawy.

Najczęstsze błędy w tym zakresie popełniane przez zarządy firm, to nadmierne zaufanie zwłaszcza wobec pracowników z dużym stażem pracy i lekceważenie sygnałów o drobnych nieprawidłowościach. A jak wiadomo „apetyt rośnie w miarę jedzenia” i bezkarność w przypadku drobnych nadużyć owocuje z reguły w końcu oszustwami na dużą skalę. Brakuje też szkoleń dla pracowników uczących dostrzegać różnego rodzaju oszukańcze praktyki wewnątrz firmy. Chodzi o podniesienie świadomości pracowników, a także zapewnienie im procedur, w tym kanałów informacyjnych, którymi mogliby przekazywać informacje (z pominięciem np. drogi służbowej i bezpośrednich przełożonych) wprost do zarządu.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

Artykuł Partnerski

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Bojko

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »