Unieważniony kredyt frankowy, a PIT. Czy płacisz podatek po wyroku lub ugodzie?

• Punkt wyjścia: zwrot rat jest neutralny podatkowo
• Kiedy jednak powstaje obowiązek podatkowy
• Odsetki za opóźnienie i koszty sądowe: bez podatku
• Poważna pułapka: ulgi z przeszłości
• Co konkretnie zrobić w zeznaniu za 2025 rok

Punkt wyjścia: zwrot rat jest neutralny podatkowo

Unieważnienie umowy kredytu działa wstecz. Z prawnego punktu widzenia oznacza to, że umowa nie wywołała skutków od samego początku, a świadczenia spełnione przez obie strony stały się świadczeniami nienależnymi. Bank musi zwrócić kredytobiorcy raty kapitałowo-odsetkowe pobrane na podstawie nieważnej umowy. Ten zwrot nie generuje żadnego przychodu podatkowego. Kredytobiorca odzyskuje własne pieniądze uiszczone bez podstawy prawnej. Nie uzyskuje żadnego przysporzenia majątkowego, które należałoby opodatkować. W zeznaniu PIT-37 lub PIT-36 za 2025 rok kwota ta nie pojawia się w żadnym miejscu.

Kiedy jednak powstaje obowiązek podatkowy

Przedawnione roszczenie banku. Po stwierdzeniu nieważności umowy bank ma prawo żądać od klienta zwrotu wypłaconej kwoty głównej kredytu. Jeśli kredytobiorca skutecznie podniósł zarzut przedawnienia tego roszczenia i sąd go uwzględnił, wartość przedawnionego roszczenia banku staje się przychodem kredytobiorcy z innych źródeł, który należy wykazać w zeznaniu PIT-36 składanym za rok, w którym sąd wydał prawomocne orzeczenie w tej kwestii, i opodatkować według skali podatkowej łącznie z innymi dochodami.

Ugoda: wypłaty przekraczające nadpłatę. Część kredytobiorców zakończyła spór ugodą sądową lub pozasądową. Jeżeli bank wypłacił kwotę wyższą niż różnica między faktycznie uiszczonymi ratami a tymi wyliczonymi po przeliczeniu kredytu na złote, nadwyżka ta stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Podatnik powinien wykazać tą kwotę w zeznaniu PIT-36 za rok, w którym pieniądze wpłynęły na jego konto, i opodatkować ją według skali.

Analogicznie traktuje się wypłaty, których podstawa lub charakter nie zostaje precyzyjnie określona w treści ugody. Każda kwota otrzymana od banku, która nie stanowi zwrotu nadpłaconych środków, jest przychodem.

Umorzenie długu. Jeśli bank umorzył część wierzytelności, zwolnił kredytobiorcę z obowiązku spłaty kapitału lub odsetek, podatnik uzyskał realne przysporzenie majątkowe. Wartość umorzonego długu stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Wyjątek dotyczy kredytów mieszkaniowych, dla których spełnione są warunki określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1672). Zaniechanie poboru podatku następuje wówczas z mocy prawa i obejmuje wyłącznie umorzone wierzytelności kredytowe — nie zaś inne świadczenia banku, np. wypłaty gotówkowe.

Odsetki za opóźnienie i koszty sądowe: bez podatku

Jeśli sąd zasadził od banku odsetki za opóźnienie zwrotu nienależnie pobranych rat, te odsetki korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT. Również zwrot zasądzonych kosztów postępowania sądowego nie jest przychodem podatkowym i nie trafia do zeznania.

Poważna pułapka: ulgi z przeszłości

Unieważnienie umowy kredytowej może nieoczekiwanie pociągnąć za sobą konieczność korekty dawno złożonych zeznań podatkowych.

Ulga odsetkowa. Podatnicy, którzy przed 2007 r. odliczali od podstawy opodatkowania odsetki od kredytu mieszkaniowego, a teraz odzyskali je od banku, muszą doliczyć te odsetki do dochodów za rok, w którym wpłynęły zwroty. Wykazują je w zeznaniu składanym za 2025 rok (PIT-36 lub PIT-37), powiększając tym samym podstawę opodatkowania.

Ulga mieszkaniowa. Jeśli kredytobiorca sprzedał w przeszłości nieruchomość przed upływem pięciu lat od jej nabycia i skorzystał ze zwolnienia z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, argumentując, że przychody przeznaczy na spłatę tego właśnie kredytu. Unieważnienie umowy pozbawia go prawa do tej ulgi. Oznacza to konieczność złożenia korekty zeznania PIT-39 za rok, w którym sprzedaż miała miejsce, oraz zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami liczonymi od dnia następnego po upływie pierwotnego terminu płatności.

Co konkretnie zrobić w zeznaniu za 2025 rok

Schemat postępowania zależy od tego, co podatnik faktycznie otrzymał lub stracił w 2025 roku:

• wyłącznie zwrot rat pobranych przez bank na podstawie nieważnej umowy - brak obowiązku ujawniania kwoty w PIT. Żadna rubryka zeznania nie ulega zmianie.
• wypłata kwoty przekraczającej nadpłatę lub środki o nieokreślonej podstawie - należy wypełnić zeznanie PIT-36, wykazując przychód z innych źródeł w pozycji przeznaczonej dla tych dochodów i rozliczyć go według skali podatkowej.
• umorzenie długu kredytowego nieobjęte zaniechaniem poboru podatku - również PIT-36, ta sama pozycja, ta sama zasada rozliczenia.
• zwrot odsetek odliczanych wcześniej w ramach ulgi odsetkowej - zwiększenie podstawy opodatkowania w zeznaniu za 2025 rok (PIT-36 lub PIT-37).
• utrata prawa do ulgi mieszkaniowej - korekta historycznego zeznania PIT-39, zapłata zaległego podatku z odsetkami.