W latach 2021–2025 organy skarbowe przeprowadziły ponad 12,4 mln czynności sprawdzających, z czego zdecydowana większość dotyczyła VAT, PIT, CIT i akcyzy. Najnowszy raport MDDP i Konfederacji Lewiatan pokazuje, że skarbówka coraz częściej rezygnuje z klasycznych kontroli na rzecz szybkich, masowych weryfikacji, które stały się jej głównym narzędziem odzyskiwania pieniędzy.
- Rekordowe zaległości podatkowe i rosnąca skuteczność skarbówki
- Miliony spraw „bez kontroli”. Fiskus działa szybciej niż kiedykolwiek
- VAT i PIT na celowniku. 89 proc. wszystkich działań fiskusa
- „Kontrola zza biurka”. Nowa rzeczywistość podatników
Nowy raport MDDP i Konfederacji Lewiatan pokazuje, że skarbówka coraz skuteczniej sięga po szybkie i masowe „czynności sprawdzające”, które wypierają klasyczne kontrole. W latach 2021–2025 wykryto w ich ramach rekordowe zaległości podatkowe, sięgające dziesiątek miliardów złotych. Jednocześnie liczba takich działań rośnie do poziomów bez precedensu.
Rekordowe zaległości podatkowe i rosnąca skuteczność skarbówki
Podczas odbywającego się w Warszawie Kongresu Rady Podatkowej Konfederacji Lewiatan opublikowany został raport „Przedsiębiorcy pod lupą fiskusa. Niełatwe relacje podatników i organów podatkowych”. Raport został opracowany przez kancelarię MDDP i Lewiatana. Wynika z niego, że obecnie to nie kontrole, ale czynności sprawdzające – czyli uproszczona i nieformalna procedura weryfikacyjna prowadzona przez organy skarbowe – przynoszą budżetowi najwięcej wpływów.
„W 2025 r. padł kolejny rekord w zakresie kwoty zaległości podatkowych stwierdzonych w ramach czynności sprawdzających – było to prawie 11 mld zł. To oznacza wzrost o ponad 25 proc. w porównaniu z 2024 r. (który był do tej pory rekordowy). Ustalenia z 2025 r. odpowiadają za niemal 30 proc. wszystkich ustaleń z lat 2021-2025” – czytamy w raporcie.
„W latach 2021-2025 łącznie stwierdzono ponad 37 mld zł zaległości podatkowych z czynności sprawdzających w zakresie VAT, CIT, PIT i akcyzy (i ponad 38,8 mld zł ze wszystkich czynności sprawdzających przeprowadzonych w tym okresie” - czytamy także.
Miliony spraw „bez kontroli”. Fiskus działa szybciej niż kiedykolwiek
Liczba czynności sprawdzających szybko rośnie. Z raportu MDDP i Lewiatana wynika, że w latach 2021–2025 przeprowadzono łącznie ponad 12,4 mln czynności sprawdzających, z czego aż 10,6 mln dotyczyło VAT, PIT, CIT lub akcyzy.
„W 2025 r. liczba wszczętych czynności sprawdzających dotyczących VAT, PIT, CIT oraz akcyzy ponownie wzrosła w porównaniu z poprzednim rokiem i wyniosła 2,3 mln. Jedynym rokiem, w trakcie którego przeprowadzono większą liczbę czynności sprawdzających, był 2021 r. (2,4 mln)” – stwierdzono w raporcie. To właśnie ta forma weryfikacji staje się dziś standardem działania skarbówki, wypierając klasyczne, bardziej sformalizowane kontrole podatkowe.
VAT i PIT na celowniku. 89 proc. wszystkich działań fiskusa
Z raportu wynika, że rośnie liczba czynności sprawdzających w zakresie CIT – z 77,6 tys. w 2023 r. do 149 tys. w 2025 r. Jednak ich udział pozostaje marginalny.
Największy ciężar działań skarbówki skupia się na VAT i PIT, które odpowiadają za 89 proc. wszystkich czynności sprawdzających oraz 86 proc. wykrytych zaległości podatkowych. W praktyce oznacza to, że fiskus koncentruje się na obszarach, które generują największe wpływy do budżetu państwa.
„Kontrola zza biurka”. Nowa rzeczywistość podatników
„Przedstawione dane potwierdzają, że dziś czynności sprawdzające są nowymi, najważniejszymi narzędziami wstępnej kontroli – obecnie organy podatkowe stawiają właśnie na tę formę weryfikacji rozliczeń podatników. Ten trend najprawdopodobniej zostanie utrzymany, na co składa się wiele czynników. Czynności sprawdzające są prostsze i mniej sformalizowane niż klasyczne kontrole, pozwalają na szybką i masową weryfikację wybranych obszarów rozliczeń oraz nie są obciążone ograniczeniami proceduralnymi wynikającymi z przepisów. Duże znaczenie ma również coraz szerszy dostęp organów do danych oraz narzędzi analitycznych, które umożliwiają weryfikację rozliczeń »zza biurka«, często bez konieczności wcześniejszego kontaktu z podatnikiem” – napisali autorzy raportu.