Coraz bardziej dojrzała polska gospodarka zaczyna mieć problemy z ograniczeniami limitów kredytowych i to mimo dobrej kondycji finansowej kontrahentów. Firmy, które do rozwinięcia skrzydeł potrzebują kredytów napotykają na ekonomiczne bariery. Dlatego rośnie potrzeba rozszerzania ochrony ubezpieczeniowej ponad poziom oferowany w ramach podstawowych polis ubezpieczenia należności handlowych.
- Z czego wynikają ograniczenia w przyznawaniu limitów kredytowych
- Rośnie rola ubezpieczeń nadwyżkowych
- Jakie możliwości dają ubezpieczenia nadwyżkowe
- Ubezpieczenia nadwyżkowe coraz powszechniejszym narzędziem zarządzania ryzykiem kredytowym
Z czego wynikają ograniczenia w przyznawaniu limitów kredytowych
Jeszcze do niedawna brak limitu kredytowego lub jego niepełny poziom wynikał przede wszystkim z sytuacji ekonomicznej dłużnika. Decydujące znaczenie miały takie czynniki jak słabe wyniki finansowe, problemy operacyjne czy niewłaściwe zarządzanie przedsiębiorstwem. Ograniczenia miały więc charakter indywidualny i były bezpośrednio powiązane z oceną konkretnego kontrahenta.
Obecnie, w warunkach dojrzałej gospodarki, jaką stała się polska ekonomia, coraz częściej mamy do czynienia z odmiennym zjawiskiem. Ograniczenia w przyznawaniu limitów kredytowych wynikają nie tylko z oceny ryzyka pojedynczego podmiotu, lecz również z czynników systemowych. Kluczową rolę odgrywa kumulacja ekspozycji w portfelach ubezpieczycieli, ograniczenia w procesie oceny ryzyka, a także wyczerpywanie się dostępnych pojemności wynikających zarówno z polityki wewnętrznej, jak i z umów reasekuracyjnych ubezpieczycieli.
W praktyce oznacza to sytuacje, w których przedsiębiorstwa – pomimo dobrej kondycji finansowej swoich kontrahentów – nie uzyskują wnioskowanych limitów kredytowych. Przykładowo, zamiast oczekiwanych 10 mln zł, przyznawany jest limit na poziomie 5 mln zł. Jednocześnie należy pamiętać, że nominalna wartość limitów w ujęciu realnym uległa istotnej zmianie – kwoty, które jeszcze dekadę temu były wystarczające, dziś często nie odpowiadają skali prowadzonej działalności. W konsekwencji rośnie potrzeba rozszerzania ochrony ubezpieczeniowej ponad poziom oferowany w ramach polis podstawowych.
Rośnie rola ubezpieczeń nadwyżkowych
Na rynku ubezpieczeń należności handlowych obserwujemy dynamiczny rozwój rozwiązań w zakresie ubezpieczeń nadwyżkowych.
Produkty te zyskują na znaczeniu nieprzypadkowo – są odpowiedzią na zmieniające się uwarunkowania rynkowe oraz rosnące potrzeby przedsiębiorstw w zakresie zabezpieczania sprzedaży z odroczonym terminem płatności. To niejako naturalna odpowiedz na potrzeby.
Ubezpieczenie nadwyżkowe należności handlowych (tzw. Top-Up) to dodatkowa polisa zwiększająca limit kredytowy przyznany przez głównego ubezpieczyciela. Pozwala ona bezpiecznie zwiększać sprzedaż do kontrahentów, dla których limit podstawowy jest niewystarczający – poprzez jego podwyższenie, a w niektórych przypadkach nawet poprzez zapewnienie ochrony tam, gdzie wcześniej została ona ograniczona lub odmówiona.
Istota tego rozwiązania polega na objęciu ochroną tej części należności, która przekracza limit przyznany w polisie podstawowej. Ubezpieczenie nadwyżkowe działa zatem jako druga warstwa ochrony, uruchamiana w sytuacji, gdy ubezpieczyciel główny nie pokrywa ryzyka w pełnym zakresie. Co istotne, ubezpieczyciel nadwyżkowy najczęściej opiera się na ocenie ryzyka dokonanej przez wyspecjalizowane zespoły analityczne ubezpieczyciela bazowego (podstawowego).
Jakie możliwości dają ubezpieczenia nadwyżkowe
Z perspektywy przedsiębiorstwa kluczowe funkcje ubezpieczenia nadwyżkowego obejmują:
- zwiększenie poziomu ochrony dla kluczowych kontrahentów ponad limit polisy podstawowej,
- umożliwienie bezpiecznego wzrostu sprzedaży kredytowej,
- uzupełnienie luk w ochronie wynikających z ograniczeń po stronie ubezpieczyciela podstawowego.
Na rynku dostępne są różne warianty tego typu rozwiązań, funkcjonujące pod nazwami takimi jak top-up, excess czy GAP.
Przykładem krajowego rozwiązania jest produkt GAP wprowadzony przez KUKE. Podobne mechanizmy oferowane są również przez wyspecjalizowanych uczestników rynku, a także przez międzynarodowych ubezpieczycieli, takich jak Credendo czy Nexus. Równolegle funkcjonują rozwiązania wewnętrzne rozwijane w ramach ofert globalnych graczy, takich jak Atradius, Coface czy Allianz Trade.
Ubezpieczenia nadwyżkowe coraz powszechniejszym narzędziem zarządzania ryzykiem kredytowym
Warto podkreślić, że choć idea ubezpieczeń nadwyżkowych nie jest nowa, to dopiero obecne warunki rynkowe nadają jej charakter powszechnego narzędzia zarządzania ryzykiem kredytowym. Coraz częściej staje się ona standardowym elementem strategii zabezpieczania należności, szczególnie w przypadku dużych przedsiębiorstw operujących na szeroką skalę.
W praktyce optymalnym rozwiązaniem jest budowa wielowarstwowej struktury ochrony. Oznacza to połączenie podstawowej polisy ubezpieczenia należności handlowych z dodatkową polisą nadwyżkową, której zadaniem jest wypełnienie luk w ochronie oraz zwiększenie dostępnych limitów kredytowych. Takie podejście pozwala nie tylko lepiej zabezpieczyć sprzedaż, ale również zwiększyć elastyczność w relacjach handlowych z Odbiorcami i wspierać dalszy rozwój przedsiębiorstwa.
Warto też wspomnieć o roli brokera specjalizującego się w obszarze ubezpieczeń finansowych. Broker, jako ekspert w zakresie ryzyka kredytowego i ubezpieczeń należności handlowych, nie tylko pomaga w doborze odpowiedniej struktury ochrony, ale również wspiera przedsiębiorstwo w bieżącym zarządzaniu polisą. Obejmuje to m.in. interpretację zapisów umownych, monitorowanie zmian w pokryciu limitowym czy wskazywanie obszarów wymagających szczególnej uwagi.
Ubezpieczenia nadwyżkowe stają się dziś ważnym narzędziem dla firm, które chcą rozwijać biznes bez nadmiernego ryzyka kredytowego, zapewniając jednocześnie większą elastyczność w zarządzaniu należnościami i bezpieczeństwo prowadzonej działalności.
Mariusz Bielacha – Dyrektor ds. Ubezpieczeń Finansowych Mentor S.A. (mariusz.bielacha@mentor.pl).