Koniec automatycznych PIT-11? Ministerstwo Finansów odpowiada na zarzuty dotyczące projektu UDER105

• Poseł pyta o skutki deregulacji. Chodzi o formularze PIT-11 i dostęp podatników do danych
• Ministerstwo Finansów: celem jest ograniczenie kosztów i uproszczenie obowiązków
• Resort wskazuje na cyfryzację. Nie potrafi jednak oszacować skali oszczędności
• Co z seniorami i osobami wykluczonymi cyfrowo?
• Twój e-PIT pozostaje bez zmian. Miliony deklaracji zaakceptowano automatycznie
• Ministerstwo zapowiada kampanię informacyjną, ale szczegółów jeszcze nie ma

Ministerstwo Finansów odpowiada na rosnące kontrowersje wokół projektu deregulacyjnego UDER105, który zakłada rezygnację z obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom formularzy PIT-11 oraz innych imiennych informacji podatkowych. Zgodnie z propozycją dokumenty mają być wydawane wyłącznie na wniosek podatnika, po wcześniejszym przekazaniu danych do urzędu skarbowego. Zmiana wywołała pytania o bezpieczeństwo rozliczeń, dostęp do dokumentów dla osób starszych i wykluczonych cyfrowo oraz możliwość bieżącej kontroli poprawności danych przekazywanych fiskusowi. W interpelacji skierowanej do resortu finansów poseł Janusz Kowalski zwrócił uwagę m.in. na brak szczegółowych analiz dotyczących skutków planowanych przepisów dla milionów podatników.

W odpowiedzi Ministerstwo Finansów przekonuje, że proponowane rozwiązania są elementem procesu deregulacji i odpowiadają na postępującą cyfryzację usług publicznych. Resort podkreśla, że obowiązek przekazywania informacji do urzędów skarbowych pozostanie bez zmian, a podatnicy nadal będą mogli uzyskać potrzebne dokumenty. Jednocześnie przyznaje, że nie dysponuje danymi pozwalającymi oszacować skalę oszczędności, jakie mają przynieść nowe przepisy.

Poseł pyta o skutki deregulacji. Chodzi o formularze PIT-11 i dostęp podatników do danych

Pojawiła się interpelacja poselska posła Janusza Kowalskiego, w której czytamy, że „opublikowany przez Ministerstwo Finansów projekt deregulacyjny oznaczony numerem UDER105 przewiduje zniesienie obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom imiennych informacji podatkowych, w tym formularzy PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1R oraz IFT-2R. Projekt zakłada, że dokumenty te będą przekazywane podatnikom wyłącznie na ich wniosek, pod warunkiem wcześniejszego przesłania informacji do właściwego urzędu skarbowego.

Proponowane rozwiązania oznaczają istotną zmianę dotychczasowego modelu funkcjonowania systemu podatkowego, w którym podatnik otrzymywał formularze automatycznie od płatnika po zakończeniu roku podatkowego. W praktyce dokumenty te stanowią podstawę do sporządzenia rocznego rozliczenia PIT, weryfikacji poprawności danych przekazywanych administracji skarbowej oraz kontroli wysokości osiągniętych przychodów, kosztów uzyskania przychodu i pobranych zaliczek na podatek dochodowy.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że utrzymywanie obowiązku przekazywania tych dokumentów podatnikom generuje niepotrzebne koszty oraz obciążenia administracyjne po stronie płatników, przy jednoczesnym rozwoju usług cyfrowych administracji skarbowej, w szczególności systemu Twój e-PIT. Jednocześnie projekt nie rozstrzyga w sposób jednoznaczny kwestii dotyczących praktycznego dostępu podatników do dokumentów podatkowych ani sposobu informowania obywateli o konieczności samodzielnego występowania o przekazanie formularzy.

Wątpliwości budzi wpływ projektowanych zmian na osoby starsze, wykluczone cyfrowo oraz podatników niekorzystających z elektronicznych usług administracji publicznej. W praktyce część obywateli może nie posiadać wiedzy o konieczności składania dodatkowych wniosków albo mieć utrudniony dostęp do dokumentów niezbędnych do prawidłowego i terminowego rozliczenia podatku dochodowego.

Projekt przewiduje również odejście od możliwości uzyskania przez podatnika formularzy PIT-11 oraz PIT-8C w trakcie roku podatkowego na żądanie, co może mieć znaczenie dla osób kończących zatrudnienie lub zmieniających miejsce wykonywania pracy przed zakończeniem roku podatkowego.

Istotne znaczenie ma także kwestia bezpieczeństwa i przejrzystości rozliczeń podatkowych. Dotychczas podatnik otrzymywał dokument bezpośrednio od płatnika i posiadał możliwość niezwłocznej weryfikacji poprawności danych. Ograniczenie tego mechanizmu może utrudnić szybkie wykrywanie błędów lub rozbieżności w informacjach przekazywanych organom podatkowym.”

W świetle powyższego poseł poprosił o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie konkretne koszty po stronie płatników mają zostać ograniczone w wyniku wejścia w życie projektu UDER105 oraz jakie są szacowane roczne oszczędności wynikające ze zniesienia obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom formularzy PIT-11, PIT-R, PIT-8C, IFT-1, IFT-1R, IFT-2 i IFT-2R? Proszę również o wskazanie metodologii przyjętej przy sporządzaniu tych wyliczeń.
2. Ilu podatników rocznie otrzymuje obecnie formularze PIT-11 oraz pozostałe imienne informacje podatkowe w formie papierowej, ilu w formie elektronicznej, a ilu korzysta wyłącznie z usług cyfrowych administracji skarbowej? Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizy dotyczące grup podatników, które mogą mieć utrudniony dostęp do dokumentów po wejściu w życie projektowanych zmian?
3. Czy Ministerstwo Finansów dysponuje analizami lub statystykami dotyczącymi liczby podatników korzystających z systemu Twój e-PIT wyłącznie biernie, tj. bez samodzielnego logowania i pobierania dokumentów podatkowych? W jaki sposób projektowane rozwiązania mają wpłynąć na osoby, które dotychczas otrzymywały formularze bezpośrednio od płatników i nie korzystają regularnie z usług elektronicznych administracji publicznej?
4. Jakie rozwiązania organizacyjne i techniczne planowane są w celu zapewnienia podatnikom bieżącego dostępu do formularzy podatkowych oraz informowania ich o dostępności dokumentów po zakończeniu roku podatkowego? Czy planowane jest wprowadzenie obowiązkowych powiadomień dla podatników, np. SMS lub e-mail, informujących o udostępnieniu formularzy przez administrację skarbową?
5. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizy dotyczące ryzyka wzrostu liczby błędów w rocznych rozliczeniach PIT, opóźnień w składaniu deklaracji lub zwiększenia liczby korekt zeznań podatkowych w związku z odejściem od automatycznego przekazywania formularzy podatnikom? Jeśli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
6. Z jakich powodów projekt UDER105 przewiduje odejście od możliwości uzyskania formularzy PIT-11 i PIT-8C w trakcie roku podatkowego na żądanie podatnika oraz jakie skutki projektowanych zmian przewidziano dla osób kończących zatrudnienie, zmieniających pracodawcę albo potrzebujących dokumentów podatkowych przed zakończeniem roku podatkowego?
7. Czy Ministerstwo Finansów analizowało wpływ projektowanych zmian na możliwość bieżącej kontroli poprawności danych przekazywanych przez płatników do organów podatkowych? Ilu podatników w ostatnich latach zgłaszało błędy w formularzach PIT-11 lub innych informacjach podatkowych i czy oceniano, czy ograniczenie bezpośredniego przekazywania formularzy może utrudnić wykrywanie takich nieprawidłowości?

Ministerstwo Finansów: celem jest ograniczenie kosztów i uproszczenie obowiązków

Resort finansów, odpowiadając na interpelację wyjaśnił, że „rozwiązania przewidziane w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (UDER105) stanowią realizację deregulacyjnej propozycji strony społecznej. W obecnym stanie prawnym imienne informacje objęte projektem ustawy przekazywane są przez płatników oraz inne podmioty zobowiązane do ich sporządzenia zarówno do właściwych urzędów skarbowych (wyłącznie drogą elektroniczną, w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym¹), jak i do podatników (w terminie do końca lutego następującego po roku podatkowym).

Należy podkreślić, że projektowane zmiany nie dotyczą obowiązku przekazywania imiennych informacji do urzędów skarbowych. Informacje te nadal będą przekazywane urzędom skarbowym na dotychczasowych zasadach, co umożliwi organom podatkowym przygotowanie w ramach usługi Twój e-PIT wstępnie wypełnionego zeznania.

Proponowane zmiany zmierzają do ograniczenia obciążeń administracyjnych po stronie płatników oraz innych podmiotów zobowiązanych do sporządzenia informacji podatkowych poprzez odejście od obowiązku automatycznego przekazywania podatnikom tych dokumentów. Rozwiązanie to uwzględnia stale postępującą cyfryzację, jak i zmiany w strukturze społecznej, gdzie coraz większa populacja podatników preferuje załatwianie swoich spraw z wykorzystaniem rozwiązań cyfrowych.”

Resort wskazuje na cyfryzację. Nie potrafi jednak oszacować skali oszczędności

Ministerstwo Finansów przewiduje, że „efektem przyjęcia regulacji będzie redukcja kosztów związanych z wydrukiem formularzy oraz ich wysyłką (formularze zostaną przygotowane z uwagi na obowiązek przekazania ich urzędom skarbowym). Nie jest możliwe oszacowanie potencjalnych oszczędności uzyskanych przez przedsiębiorców dzięki tej nowelizacji. Nie znamy bowiem obecnych kosztów ponoszonych z tego tytułu (przedsiębiorcy nie są zobligowani do ich raportowania), jak również koszt ten w poszczególnych latach może być różny np. z uwagi na zmianę stanu zatrudnienia.

Podkreślić należy, że ustawa PIT² nie określa formy i sposobu przekazywania imiennych informacji podatnikom. Oznacza to, że w tym zakresie ustawodawca pozostawił płatnikom i innym podmiotom sporządzającym imienne informacje objęte projektem ustawy swobodę w wyborze formy i sposobu jego przekazania podatnikom. W praktyce oznacza to, że imienne informacje mogą być przekazywane podatnikom zgodnie z zasadami obowiązującymi u danego płatnika, czy innego podmiotu sporządzającego ten formularz. Może to zatem przykładowo nastąpić:

• przez internetowy system kadrowo-płacowy (np. portal pracowniczy),
• na adres poczty elektronicznej (np. służbowy e-mail lub inny e-mail wskazany przez podatnika),
• listem za pośrednictwem poczty,
• osobiście, np. przez odbiór formularza w siedzibie firmy.

Kwestia ta została wyjaśniona w objaśnieniach podatkowych pt. „Formy i sposoby przekazywania imiennej informacji PIT-11 przez płatników i inne podmioty zobowiązane do jej sporządzenia”.

Jednocześnie obserwowany jest wyraźny trend cyfryzacji rozliczeń podatkowych. Zgodnie ze statystykami dotyczącymi „Podsumowania rozliczeń PIT za 2024 rok” 95% podatników rozlicza się obecnie elektronicznie, przy czym wielkość ta się z roku na rok zwiększa. Oznacza to, że projekt może dotyczyć relatywnie niewielkiej grupy podatników. Należy przy tym podkreślić, że projektowane rozwiązania zabezpieczają interesy osób wykluczonych cyfrowo. Projekt ustawy nie znosi bowiem możliwości uzyskania imiennych informacji, przewiduje jedynie zmianę polegającą na realizacji tego obowiązku na wniosek podatnika, który nie wymaga uzasadnienia i co istotne skutkującego również w kolejnych latach. Wniosek ma bowiem obowiązywać aż do jego wycofania przez podatnika.”

Co z seniorami i osobami wykluczonymi cyfrowo?

MF wyjaśnia dalej, że z uwagi na to, że „w interpelacji poruszona została również kwestia osób starszych to należy wyjaśnić, że zmiany te nie obejmują przekazywania emerytom i rencistom rocznego obliczenia podatku PIT-40A, oraz informacji o dochodach PIT-11A przez organ rentowy. Emeryci i renciści, tak jak dotychczas, wspomniane formularze podatkowe dostaną z mocy prawa, w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym.

Ponadto propozycję utrzymują obowiązek przekazania imiennych informacji podatnikom z mocy ustawy, tj. bez konieczności wnioskowania w tej sprawie, w następujących przypadkach:

• zakończenia prowadzenia działalności przez płatnika lub inny podmiot obowiązany do sporządzenia imiennych informacji,
• sporządzenia imiennej informacji lub jej korekty po upływie ustawowego terminu przekazania informacji do urzędu skarbowego.

Pragniemy także podkreślić, że projekt nie wpływa na dotychczasową funkcjonalność usługi Twój e-PIT. W związku z czym nadal będzie istniał dostęp do imiennych informacji poprzez tę usługę. Będą go mieli również ci podatnicy, którzy korzystają z niej w sposób bierny.”

Twój e-PIT pozostaje bez zmian. Miliony deklaracji zaakceptowano automatycznie

Jednocześnie MF wskazuj, że w procesie automatycznej akceptacji zeznań za 2025 r. automatycznie zaakceptowano 5,88 mln deklaracji. Dane te nie pozwalają jednak na rozróżnienie podatników, którzy w ogóle nie logowali się do usługi, od tych, którzy logowali się wyłącznie w celu weryfikacji danych i pozostawili zeznanie do automatycznej akceptacji. Taka praktyka mogła występować w szczególności w przypadku podatników posiadających kwotę podatku do zapłaty, którzy pozostawiali zeznanie do automatycznej akceptacji w celu nieznacznego przesunięcia terminu płatności podatku.

Proponowane rozwiązania nie pozbawiają też możliwości otrzymania (tak, jak dotychczas) dokumentów w formie odpowiadającej preferencjom podatnika, zgodnie z przyjętą w danej organizacji praktyką, czy w formie uzgodnionej przez obie strony.

Projektowana ustawa nie normuje „kwestii dotyczących praktycznego dostępu podatników do dokumentów podatkowych ani sposobu informowania obywateli o konieczności samodzielnego występowania o przekazanie formularzy”. Tego rodzaju zagadnienia nie należą bowiem do materii ustawowej.

Ministerstwo zapowiada kampanię informacyjną, ale szczegółów jeszcze nie ma

Zdaniem resortu finansów: „Dotychczasowe doświadczenie wskazują, że przedsiębiorcy w trosce o swoich pracowników i kontrahentów najpierw występują o stosowne informacje o zmianach do organów podatkowych (np. formułując postulaty wydania objaśnień podatkowych), a następnie informacje te służby kadrowo-płacowe rzetelnie dystrybuują w formule obowiązującej w kulturze organizacyjnej danej firmy”.

MF planuje zatem przeprowadzenie działań informacyjnych związanych z wejściem w życie nowych przepisów. Obecnie jest za wcześnie na rodzajowe, enumeratywne ich wskazanie z uwagi na brak wiedzy o potencjalnych oczekiwaniach w tym zakresie.

Odnosząc się do kolejnych kwestii MF wyjaśnia, że:

• rezygnacja z możliwości uzyskania imiennych informacji PIT-11 i PIT-8C w trakcie roku podatkowego pozostaje w ścisłym związku z ujednoliceniem zasad składania zeznań podatkowych, tj. z likwidacją obowiązku ich składania w trakcie trwającego jeszcze roku podatkowego,
• w bazach danych Krajowej Administracji Skarbowej są zawarte ogólne informacje o kontrolach, które dotyczyły nieprawidłowości wypełniania obowiązków podatkowych przez płatnika podatku (pracodawcę). Na ich podstawie nie jest możliwe wskazanie ilu podatników w ostatnich latach zgłaszało błędy w formularzach PIT-11 lub innych informacjach podatkowych.

„W związku z tym ponownie podkreślamy, że projektowane rozwiązania nie ograniczają dostępu podatników do imiennych informacji. Zmieniają jedynie zasady ich uzyskania, dostosowując proces do postępującej cyfryzacji oraz rzeczywistych potrzeb podatników” - pisze w interpelacji MF.

¹ z końcem lutego roku następującego po roku podatkowym w przypadku imiennej informacji IFT-1R lub do końca trzeciego miesiąca roku następującego po roku podatkowym w przypadku imiennych informacji IFT-2R.
² Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).