Dla pierwszej fali podatników, którzy zdecydowali się na ryczałt od dochodów spółek w 2022 roku, właśnie mija czteroletni okres rozliczeniowy. Projekt nowelizacji UD116, który miał uszczelnić przepisy od nowego roku, nie wszedł w życie z powodu niespełnienia wymogów vacatio legis. Przedsiębiorcy działają zatem na dotychczasowych zasadach, lecz pod znacznie czujniejszym okiem cyfrowego fiskusa. To dobry moment, by sprawdzić, czy wejście w estoński CIT jest jeszcze możliwe i opłacalne.
- Kto może przejść i kiedy
- Cztery warunki, na których najczęściej potykają się spółki
- Stawki i limity w 2026 r.
- Czy to się opłaca? Konkretne liczby
- Jak wspólnik rozlicza PIT od dywidendy - przykład krok po kroku
- Korekta wstępna: zobowiązanie, które może wygasnąć
- Cztery działania przed wejściem w system
- Powołane wyroki sądów administracyjnych
Kto może przejść i kiedy
Estoński CIT dostępny jest dla spółek z o.o., spółek akcyjnych, prostych spółek akcyjnych, a także komandytowych i komandytowo-akcyjnych. Przejście nie musi czekać do 1 stycznia - zmiana jest możliwa w dowolnym miesiącu roku podatkowego. Spółka, która chce stosować ryczałt od kwietnia, składa zawiadomienie ZAW-RD do końca kwietnia i od tego momentu rozlicza się w nowym systemie. Wymagane jest przy tym zamknięcie ksiąg na koniec miesiąca poprzedzającego wejście w system oraz sporządzenie śródrocznego sprawozdania finansowego w formie elektronicznej w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego.
Estoński CIT
ShutterStock
Kluczowe jest, by nie zbagatelizować formalności. Fiskus restrykcyjnie egzekwuje terminy podpisów pod sprawozdaniem - jednodniowe uchybienie może sprawić, że wybór ryczałtu zostanie uznany za bezskuteczny. W dobie automatycznego przetwarzania danych z KSeF i JPK_CIT takie błędy są wychwytywane natychmiast.
Cztery warunki, na których najczęściej potykają się spółki
1. Wyłącznie osoby fizyczne jako wspólnicy
Wspólnikami spółki mogą być wyłącznie osoby fizyczne. Wprowadzenie do struktury choćby jednej osoby prawnej — spółki holdingowej, funduszu, spółki zagranicznej — skutkuje utratą prawa do ryczałtu z końcem roku, w którym doszło do naruszenia. Wyjątek dotyczy fundacji rodzinnych: wspólnik spółki estońskiej może być jej fundatorem lub beneficjentem, o ile fundacja nie jest współwłaścicielem spółki operacyjnej.
2. Zakaz posiadania udziałów w innych podmiotach
Spółka na ryczałcie nie może posiadać udziałów ani akcji w innych spółkach, tytułów uczestnictwa w funduszach ani ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych. Pułapka jest realna: spółka z branży IT, która w trakcie roku nabywa pakiet akcji na portalu z papierami wartościowymi, nawet jako lokatę wolnych środków, łamie ten warunek i traci prawo do stawki 10 proc. ze skutkiem wstecznym od początku roku podatkowego.
3. Struktura przychodów
Przychody pasywne, z odsetek, wierzytelności, licencji, poręczeń i zbycia instrumentów finansowych, nie mogą przekroczyć 50 proc. przychodów brutto. Problem dotyczy szczególnie firm technologicznych zarabiających głównie na licencjach do oprogramowania. Rozwiązaniem jest restrukturyzacja modelu biznesowego na Software as a Service lub usługi doradczo-techniczne, gdzie wynagrodzenie przypisane jest do konkretnych czynności, a nie do udostępnienia wartości niematerialnych.
4. Warunek zatrudnienia — NSA po stronie podatnika
Spółka musi zatrudniać co najmniej trzech pracowników na pełne etaty przez minimum 300 dni w roku. Organy skarbowe wymagały przez długi czas, by każdy z trzech etatów trwał nieprzerwanie przez 300 dni - odejście pracownika w marcu i zatrudnienie nowego w kwietniu oznaczało niespełnienie warunku. Korzystną dla podatników wykładnię przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 maja 2025 r., sygn. akt II FSK 163/25. NSA uznał, że liczy się łączny poziom zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty w wymaganym okresie, a nie nieprzerwane utrzymanie każdego z trzech etatów przez 300 dni. Normalna rotacja pracowników nie dyskwalifikuje więc spółki, o ile roczny wymóg zatrudnienia pozostaje spełniony.
NSA
Naczelny Sąd Administracyjny
Materiały prasowe
Stawki i limity w 2026 r.
Stawka ryczałtu wynosi 10 proc. dla małego podatnika i 20 proc. dla pozostałych. Status małego podatnika w 2026 r. przysługuje spółkom, których przychody brutto z VAT w 2025 r. nie przekroczyły 8 517 000 zł (równowartość 2 mln euro). Dla przychodów generowanych w toku bieżącego roku obowiązuje limit 8 431 000 zł - jego przekroczenie w ciągu roku oznacza przejście na wyższą stawkę ze skutkiem od początku roku podatkowego. Jednorazowa sprzedaż środka trwałego może zatem zmienić cały obraz opodatkowania.
podatki, stawki podatkowe, skala podatkowa, oprocentowanie
podatki, stawki podatkowe, skala podatkowa, oprocentowanie
Shutterstock
Czy to się opłaca? Konkretne liczby
Przy zysku brutto 1 000 000 zł klasyczny CIT dla małego podatnika oznacza 90 000 zł podatku na poziomie spółki oraz 172 900 zł PIT po stronie wspólnika, co daje łącznie 262 900 zł, czyli efektywne obciążenie na poziomie 26,29 proc. W estońskim CIT dla małego podatnika spółka płaci 100 000 zł ryczałtu, a wspólnik 100 000 zł PIT po uwzględnieniu odliczenia, co łącznie daje 200 000 zł, czyli 20 proc. zysku brutto.
W przypadku pozostałych podatników klasyczny CIT oznacza 190 000 zł podatku na poziomie spółki i 154 790 zł PIT po stronie wspólnika, a więc razem 344 790 zł, czyli 34,48 proc. Z kolei estoński CIT oznacza 200 000 zł podatku spółki i 120 000 zł PIT wspólnika po uwzględnieniu odliczenia, co daje łącznie 320 000 zł, czyli 32 proc.
W praktyce oznacza to, że przy wypłacie 1 000 000 zł zysku mały podatnik może zaoszczędzić 62 900 zł względem klasycznego CIT, a pozostali podatnicy 24 790 zł. Korzyść jest tym większa, im dłużej spółka reinwestuje zyski bez ich wypłaty.
Estoński CIT nie ma sensu dla firm, które co roku wypłacają całość zysku - łączny podatek zostanie zapłacony i tak, tyle że z odroczeniem.
Korzyść jest tym większa, im dłużej spółka reinwestuje zyski bez ich wypłaty. Estoński CIT nie ma sensu dla firm, które co roku wypłacają całość zysku - łączny podatek zostanie zapłacony i tak, tyle że z odroczeniem.
Jak wspólnik rozlicza PIT od dywidendy - przykład krok po kroku
Mechanizm odliczenia podatku CIT od PIT wspólnika jest nieintuicyjny, warto więc prześledzić go na konkretnych liczbach. Założenie: mały podatnik na estońskim CIT wypracowuje zysk do podziału w kwocie 1 000 000 zł i wypłaca go w całości jedynemu wspólnikowi - osobie fizycznej.
Krok 1. Podatek spółki (CIT). Spółka płaci ryczałt według stawki 10 proc.: 1 000 000 zł × 10 proc. = 100 000 zł CIT
Krok 2. Wyjściowy podatek wspólnika (PIT) Punktem wyjścia do obliczenia PIT jest kwota zysku przeznaczonego do podziału. Stawka PIT od dywidendy wynosi 19 proc.: 1 000 000 zł × 19 proc. = 190 000 zł PIT (wyjściowo)
Krok 3. Odliczenie podatku spółki: Wspólnik małego podatnika ma prawo odliczyć od swojego PIT 90 proc. podatku CIT należnego od spółki, w części przypadającej na jego udział w zysku: 90 proc. × 100 000 zł = 90 000 zł odliczenia
Krok 4. PIT do zapłaty: 190 000 zł − 90 000 zł = 100 000 zł PIT
Łączne obciążenie: 100 000 zł (CIT spółki) + 100 000 zł (PIT wspólnika) = 200 000 zł, czyli 20 proc. zysku brutto.
Dla porównania: w klasycznym CIT ten sam zysk byłby opodatkowany stawką 9 proc. na poziomie spółki (90 000 zł), a wypłacona dywidenda — 19 proc. PIT bez żadnego odliczenia (172 900 zł). Łączny rachunek: 262 900 zł, czyli 26,29 proc. Różnica w kieszeni wspólnika to 62 900 zł na każdym milionie wypłaconego zysku.
Warto pamiętać o dwóch ograniczeniach. Po pierwsze, odliczenie jest proporcjonalne do udziału w zysku — wspólnik posiadający 50 proc. udziałów odlicza 50 proc. podatku CIT przypadającego na wypłaconą mu dywidendę. Po drugie, odliczenie nie może przekroczyć należnego PIT — ewentualna nadwyżka przepada i nie podlega zwrotowi. Płatnikiem PIT jest spółka: pobiera podatek przy wypłacie dywidendy i przekazuje go do urzędu skarbowego, stosując odliczenie już na tym etapie.
Korekta wstępna: zobowiązanie, które może wygasnąć
Przy przejściu na ryczałt spółka sporządza korektę wstępną (CIT/KW), której celem jest wyeliminowanie podwójnego opodatkowania przychodów i kosztów rozliczanych wcześniej metodą memoriałową. Podatek od dochodu z korekty wynosi 19 proc. - ale ma charakter warunkowy. Jeśli spółka pozostanie na estońskim CIT przez pełne cztery lata podatkowe, zobowiązanie wygasa w całości. To jeden z najbardziej atrakcyjnych elementów systemu dla firm planujących długofalową akumulację kapitału.
Cztery działania przed wejściem w system
1. Audyt transakcji z podmiotami powiązanymi - weryfikacja umów najmu i usług pod kątem cen rynkowych, by uniknąć ryzyka zakwalifikowania płatności jako ukrytych zysków.
2. Monitoring struktury przychodów - sprawdzenie, czy przychody pasywne nie zbliżają się do progu 50 proc., i ewentualna korekta modelu biznesowego.
3. Dyscyplina kadrowa - kontrola stanu zatrudnienia metodą średnioroczną, by bilans trzech etatów przez 300 dni był pewny.
4. Terminowość formalności - komplet podpisów pod sprawozdaniem śródrocznym w ciągu trzech miesięcy od dnia bilansowego; spóźnienie unieważnia cały wybór.
Powołane wyroki sądów administracyjnych
- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2025 r., sygn. akt II FSK 163/25.
- art. 7aa, art. 28c-28t ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 278; ze zm.
- art. 30a ust. 1 pkt 4 i ust. 19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 163; ze zm.
- art. 12 ust. 2 pkt 7, art. 45 ust. 1 i 1f, art. 52 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2023 r. poz. 120; ze zm.