Utrata prawa do estońskiego CIT wskutek powierniczego nabycia udziałów

ID Advisory
Nie mnożymy wątpliwości, proponujemy konkretne rozwiązania
rozwiń więcej
prawo do estońskiego cit / ShutterStock

Estoński CIT stanowi interesującą przestrzeń do funkcjonowania dla podatnika i stosunkowo nadal nie do końca zagospodarowaną pod kątem prawnopodatkowym. W związku z tym pojawiają się nadal wśród podatników różnego rodzaju wątpliwości i pytania w zakresie możliwości dokonywania różnorodnych działań na gruncie tej specjalnej formy opodatkowania.

Przedmiotem interpretacji z 20 lutego 2023 r. o sygn. 0111-KDIB1-2.4010.745.2022.2.AK. była problematyka relacji zawarcia przez spółkę umowy powiernictwa i nabycia przez nią w imieniu własnym, ale na rzecz powierzającego jednostek uczestnictwa funduszów inwestycyjnych w stosunku do dalszej możliwości stosowania ryczałtu od dochodów spółek.

Autopromocja

Estoński CIT - co mówią przepisy? 

Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 28j ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o CIT:

Opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jeżeli spełnia łącznie m.in. następujące warunki:

4) prowadzi działalność w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej, spółki komandytowej, spółki komandytowo-akcyjnej, której odpowiednio udziałowcami, akcjonariuszami lub wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne nieposiadające praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciele (fundatorzy) lub beneficjenci fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym;

5) nie posiada udziałów (akcji) w kapitale innej spółki, tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub w instytucji wspólnego inwestowania, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną oraz innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym.

Posiadanie na gruncie prawa cywilnego 

W zakresie pierwszego warunku niezbędnego dla funkcjonowania przez podatników w reżimie ryczałtu od spółek, w pierwszej kolejności, zwrócić należy uwagę na fakt, że wskazany powyżej przepis art. 28j ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT odnosi się do "posiadania".

O ile w potocznym rozumieniu znaczenia tego słowa, posiadanie oznaczać może każdą formę władztwa nad daną rzeczą czy prawem, o tyle w sensie prawnym definicja posiadania jest inna.

W doktrynie prawa cywilnego posiadanie konstytuowane jest dwoma elementami składowymi, które muszą wystąpić jednocześnie, tj. corpus possessionis, czyli faktyczne władztwo nad rzeczą (element obiektywny posiadania) i animus possidendi, czyli wola posiadania (element subiektywny czy psychiczny posiadania).

W przypadku braku woli posiadania zastosowanie znajduje art. 338 k.c. , zgodnie z którym: "kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem." Dzierżenie jest takim rodzajem władztwa, z którym nie wiąże się wola władania rzeczą dla samego siebie. To właśnie owa wola, a w zasadzie brak woli władania odróżnia dzierżenie od posiadania. Innymi słowy, dzierżyciel sprawuje faktyczne władztwo w imieniu innej osoby, ale nie posiada przedmiotu, którym włada.

Posiadanie w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych

NSA w wyroku z 9 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1370/15 wskazał, że: " czynności powiernicze (inaczej czynności fiducjarne) są określane w doktrynie prawa jako stosunki prawne, w których jednej osobie (powiernikowi) służy określone prawo, ograniczone jednak wyłącznie w stosunku wewnętrznym do innej osoby (powierzającego). W stosunkach zewnętrznych natomiast (wobec osób trzecich) powiernik jest wyłącznym podmiotem przysługującego mu prawa (por. A. Kędzierska-Cieślak, "Powiernictwo (próba określenia konstrukcji prawnej)", PiP 1977, z. 8-9, s. 47)". 

W tym samym wyroku Sąd wskazał również, że: "Podstawowym założeniem stosunku powiernictwa jest to, że powierzający przekazuje część swojego majątku powiernikowi w określonym celu gospodarczym. Formalnie powiernik staje się właścicielem tego prawa, jest ono jednak ograniczone. (...) powiernik przy wykonywaniu przez siebie czynności, składa swoje oświadczenie woli, we własnym imieniu (w przeciwieństwie np. do pełnomocnika, który dokonuje czynności w imieniu mocodawcy) oraz na rzecz (rachunek) powierzającego".

W nawiązaniu do powyższego orzeczenia można zauważyć, że podatnik wejdzie w posiadanie jednostek uczestnictwa w otwartym funduszu inwestycyjnym w wyniku zawarcia umowy powiernictwa. Poprzez zobowiązanie się powiernika do nabycia w imieniu własnym jednostek uczestnictwa w ramach zawartej umowy powiernictwa, dochodzi do przejścia ich w posiadanie powiernika.  

Co oznacza to dla podatnika?

Zarówno w judykaturze jak i doktrynie prawa podatkowego podkreśla się zawsze prymat wykładni językowej nad innymi typami wykładni. Wykładnia treści art. 28j ust. 1 pkt 5 ustawy o CIT prowadzi do jednolitego wniosku, że zamiarem ustawodawcy nie było określenie, że chodzi o inne niż formalne znaczenie definicji posiadania. Jeżeli spółka posiada tytuły wskazane w ustawie, jako wykluczające je z możliwości zastosowania określonej formy opodatkowania, to nie może z tej formy skorzystać. Twierdzenie, że powiernicze nabycie udziałów w funduszu inwestycyjnym nie jest działaniem w celu posiadania tych udziałów nie stanowi okoliczności, która umożliwiałaby korzystanie z estońskiego CIT. 

Podsumowując powyższe rozważania należy uznać, że zawarcie umowy powiernictwa i nabycie jednostek uczestnictwa w otwartym funduszu inwestycyjnym na rzecz powierzającego będzie skutkować utratą przez spółkę prawa do opodatkowania w formie ryczałtu od dochodów spółek, dlatego podatnik każdorazowo powinien zwracać na charakter planowanych operacji, jak i treść zawieranych umów oraz ich zgodność z regulacjami wynikającymi z ustawy, gdy korzysta lub zamierza skorzystać z ryczałtu od dochodów spółek.

 

Autor: Maciej Różycki, Prawnik w ID Advisory

Księgowość
Od 1 lutego 2026 r. obligatoryjny KSeF dla podatników czynnych i zwolnionych z VAT. Znamy plany Ministerstwa Finansów
07 maja 2024

Projekt nowelizacji ustawy o VAT, który 2 maja 2024 r. wpłynął do Sejmu przewiduje tylko jedną datę wdrożenia obowiązkowego Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) – 1 lutego 2026 r. Od tego dnia obowiązek stosowania KSeF i wystawiania za pomocą tego systemu faktur ustrukturyzowanych będą mieli wszyscy podatnicy VAT (czynni i zwolnieni). W innej nowelizacji ustawy resort finansów zamierza wprowadzić drugi termin wdrożenia obowiązkowego KSeF dla mniejszych firm (1 kwietnia 2026 r.), o czym mówił minister finansów Andrzej Domański w dniu 26 kwietnia 2024 r. na brefingu prasowym w Ministerstwie Finansów.

Jak rozliczyć kartę podarunkową dla pracownika? Podatki, składki, księgowanie
07 maja 2024

Karty podarunkowe to coraz popularniejszy benefit pracowniczy. Najczęściej wręcza się go okazjonalnie jako prezent świąteczny. To też narzędzie doceniania, które można wykorzystywać z innych okazji: jubileuszy, Dnia Dziecka, Dnia Kobiet, świąt branżowych czy jako specjalne nagrody pracownicze. Sprawdź, czy karty podarunkowe wiążą się z obowiązkiem podatkowym i jak je rozliczyć. 

Transport drogowy 2024 – zmiana przepisów dot. pojazdów wynajmowanych
07 maja 2024

Gotowy jest projekt ustawy, który umożliwi przewoźnikom prowadzącym działalność na terytorium Polski na czasowe korzystanie z pojazdu najmowanego, zarejestrowanego na terytorium innego państwa UE. Do tej pory nasz kraj nie dopuszczał takiej możliwości, obecnie chcemy dostosować polskie prawo do unijnego. Najmowanie pojazdów niesie ze sobą szereg korzyści, które mogą poprawić elastyczność operacyjną firm transportowych. 

Ceny prądu w górę o 30% a gazu o 15% - od lipca 2024 r. w Polsce. Jak wpłynie to na inflację?
07 maja 2024

Ministerstwo Klimatu i Środowiska szacuje, że na mocy projektowanej ustawy o bonie energetycznym (zakładającej częściowe "odmrożenie" cen za energię elektryczną i gaz), od 1 lipca 2024 r. dla odbiorców taryfowanych rachunki za energię elektryczną mogą wzrosnąć o 29 proc., a za gaz o 15 proc. - o ile zajdzie odpowiednie obniżenie cen w taryfach. Proponowanie przez MKiŚ częściowe odmrożenie cen prądu i gazu podbije ścieżkę inflacji o ok. 1 pp., a CPI w grudniu może wynieść ok. 5,5 proc. - oceniają ekonomiści ING. Zdaniem ministra finansów Andrzeja Domańskiego działania osłonowe w zakresie cen energii (np. bon energetyczny) spowodują, że średnioroczna inflacja CPI w Polsce może być niższa przynajmniej o 1 pkt proc. w 2024 r. i o ok. 0,9 pkt. proc. w 2025 r. niż zakładają prognozy zawarte w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa.

Dwadzieścia lat unijnego VAT-u w Polsce. Prof. Modzelewski: ciszej nad tą trumną
07 maja 2024

Czy unijna wersja VAT jest aż tak patologiczna, że państwa członkowskie były skazane na masową grabież środków publicznych? Zdaniem prof. Modzelewskiego nie, bo część państw UE umiejętnie implementowała dyrektywę VAT. Ale – zdaniem Profesora – nam się to nie udało.

Preferencje w podatku u źródła - NSA orzeka na niekorzyść podatników
07 maja 2024

Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach zapadłych pod koniec 2023 r. (sygn. II FSK 27/23, II FSK 28/23, II FSK 29/23) oddalił trzy skargi kasacyjne w sprawach rozstrzygniętych przez WSA w Lublinie na niekorzyść podatników i zgodził się z sądem pierwszej instancji w kwestii odmowy wydania opinii o stosowaniu preferencji w podatku u źródła (WHT). W lutym 2024 r. NSA opublikował pisemne uzasadnienia tych wyroków. Wnioski płynące z ich analiz potwierdzają nieprzychylne stanowisko organów podatkowych w kwestii możliwości korzystania ze zwolnienia WHT przez spółki holdingowe oraz fundusze inwestycyjne.

Dofinansowanie z PFRON 2024 do pensji niepełnosprawnego pracownika - podwyżka od lipca [nowelizacja ustawy]
08 maja 2024

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowuje kolejną nowelizację ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Tym razem ma nastąpić wzrost wysokości miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego finansowanego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), a także zmiana wysokości dotacji celowej z budżetu państwa na realizację tego zadania. Ta nowelizacja ma wejść w życie od lipca 2024 r. razem ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Pieniądze wpłyną na konto do 1 sierpnia. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2023 r. ZUS przypomina, że pozostały już ostatnie dni.
06 maja 2024

Termin rozliczenia składki zdrowotnej za 2023 r. upłynie 20 maja. Po wykazaniu nadpłaty płatnikowi będzie przysługiwał zwrot. Pieniądze wpłyną na konto do 1 sierpnia.

Chwilowe wstrzymanie obowiązku KSeF pozwoli odetchnąć firmom. Wykorzystaj to i zdobądź środki na rozwój!
08 maja 2024

Cyfryzacja gospodarki postępuje. W 2026 r. firmy, zobowiązane wymogiem prawnym, będą korzystać z Krajowego Systemu e-Faktur. Wszystkie przedsiębiorstwa będą tą drogą odbierać i wysyłać faktury w formie elektronicznej. Przedsiębiorcy zyskali jednak dodatkowy czas i argumenty. Teraz warto poszukać wsparcia i zyskać środki na rozwój firmy.

Zapomniałeś o złożeniu deklaracji PIT lub zapłaceniu podatku w terminie? Ratunkiem będzie czynny żal
02 maja 2024

Zapomniałeś o złożeniu deklaracji podatkowej PIT lub zapłaceniu podatku w terminie? Złóż czynny żal, dzięki temu możesz uniknąć kary. Aby czynny żal był skuteczny, musisz wypełnić obowiązki wobec naczelnika urzędu skarbowego lub urzędu celno-skarbowego, w szczególności złożyć zaległe deklaracje podatkowe lub zapłacić w całości należności publicznoprawne, wraz z odsetkami.

pokaż więcej
Proszę czekać...