Umorzenie udziałów w zamian za wynagrodzenie w formie niepieniężnej - skutki podatkowe

PwC Studio
Serwis prawno-podatkowy PwC
rozwiń więcej
Radosław Baraniewicz
ekspert podatkowy
rozwiń więcej
Umorzenie udziałów w zamian za wynagrodzenie w formie niepieniężnej - skutki podatkowe
Ustawa podatkowa nie czyni różnicy pomiędzy nabyciem udziałów w celu umorzenia w zamian za gotówkę i w zamian za składniki majątkowe. Zagadnienie bytu i ustroju spółek kapitałowych, w tym m.in. prawa i obowiązki wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością reguluje Kodeks spółek handlowych, który nie nakazuje, aby nabycie udziałów następowało za gotówkę.

Tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 3 sierpnia 2011 r. (I SA/Gd 308/11).

Autopromocja

Sprawa dotyczyła spółki, która zamierzała nabyć od swoich udziałowców własne udziały w celu ich umorzenia za wynagrodzeniem.

Miało ono być wypłacone w formie niepieniężnej tj. poprzez przekazanie składników majątkowych, stanowiących majątek spółki. Wartość wynagrodzenia została ustalona na poziomie nie wyższym niż wartość rynkowa umarzanych udziałów.

Na tym tle wywiązał się spór pomiędzy spółką a organami podatkowymi, które uznały, że wypłacając wynagrodzenie w formie niepieniężnej, spółka decyduje się na zbycie składników majątku na rzecz udziałowca w zamian za cenę, odpowiadającą wartości ustalonego wynagrodzenia z tytułu dobrowolnego umorzenia udziału.

Wobec tego, w ocenie organu, uzasadnionym jest rozpoznanie po stronie spółki przychodów ze zbycia rzeczy albo prawa majątkowego. Dyrektor IS argumentował, że przychodem tym będzie bowiem wartość ustalonego wynagrodzenia. Sprawa trafiła do gdańskiego WSA, który przyznał rację spółce.

Spór może pomóc rozstrzygnąć orzecznictwo NSA

Powyższe orzeczenie zasługuje na aprobatę i jest zgodne z dominującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Słusznie sąd zauważył w komentowanym wyroku, że nie ma podstaw prawnych do różnicowania na gruncie ustawy o CIT skutków podatkowych wypłaty umorzeniowej ze względu na jej pieniężną czy też niepieniężną formę.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż rezultatem podjęcia uchwały przez Zgromadzenie Wspólników o umorzeniu udziałów jest przepływ aktywów do udziałowca i w rezultacie obniżenie kapitału zakładowego spółki, wypłacającej takiego rodzaju wynagrodzenie.

Wspólnik nie jest bowiem w takiej sytuacji zobligowany do dokonania na rzecz spółki świadczenia wzajemnego, powodującego efektywnym zwiększeniem majątku spółki.

Skoro zatem wynagrodzenie za umorzenie udziałów skorelowane jest z pomniejszeniem aktywów spółki, to tym samym bezzasadne jest twierdzenie prezentowane przez organy podatkowe, że przychód powstaje po stronie spółki wypłacającej wynagrodzenie w formie rzeczowej za umorzenie udziałów.

Co więcej, za prawidłowością stanowiska zaprezentowanego przez sąd świadczy również wykładnia systemowa przepisów ustawy o CIT, z której wynika, że dochód z umorzenia udziałów lub akcji powstaje po stronie podmiotu, który otrzymuje wynagrodzenie z tego tytułu.

Wynika to z treści art. 10 ust. 1 ustawy o CIT, który wymienia przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, w tym również dochody uzyskane z tytułu umorzenia udziałów lub akcji.

Polecamy: Amortyzacja podatkowa

Polecamy: Faktura VAT od A do Z

Stanowisko prezentowane przez organy podatkowe byłoby uzasadnione, gdyby ustawodawca wskazał wprost w ustawie podatkowej na powstanie przychodu po stronie podmiotu wypłacającego tego typu wynagrodzenie w przykładowym katalogu przychodów podatkowych wymienionych w art. 12 ust. 1 ustawy o CIT.

W przeciwnym razie, próba rozciągnięcia zakresu opodatkowania na opisaną we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej transakcję stanowi niedozwolone w prawie podatkowym rozszerzenie katalogu źródeł przychodów wbrew faktycznej intencji ustawodawcy.

Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały w formie pieniężnej jest neutralna podatkowo. W konsekwencji, brak jest podstaw do różnicowania skutków związanych z jego wypłatą w zależności od formy wynagrodzenia.

A zatem, słusznie sąd uznał, że przeniesienie własności nieruchomości tytułem wypłaty umorzeniowej nie może skutkować powstaniem przychodu podatkowego po stronie spółki dokonującej takiej transakcji gospodarczej w celu zabezpieczenia roszczeń wspólników, których udziały/akcje podlegają unicestwieniu.

Jednakże należy uwzględnić fakt, iż powyższa problematyka nie była jak do tej pory przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy wyrazić nadzieje, że stanowisko prezentowane przez wojewódzkie sądy administracyjne zostanie również potwierdzone w orzecznictwie tego sądu.

Radosław Baraniewicz jest konsultantem w dziale prawno-podatkowym PwC

Księgowość
Od kiedy obowiązkowy KSeF? Projekt ustawy przyjęty przez rząd
30 kwi 2024

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, który ma na celu przesunięcie obligatoryjnego KSeF na 1 lutego 2026 r. Jak informuje Ministerstwo Finansów, dalsze uproszczenia KSeF, w tym zapowiadane przez resort finansów etapowe wejście w życie KSeF będzie przedmiotem odrębnych prac legislacyjnych.

Dostałeś rabat i wystawiłeś fakturę korygującą? To błąd. I może mieć poważne konsekwencje na gruncie VAT
30 kwi 2024

Dostałeś rabat i wystawiłeś fakturę korygującą? To błąd. W przypadku rabatu pośredniego kluczowe znaczenie ma okoliczność, że między podatnikiem przekazującym środki pieniężne a podmiotem będącym beneficjentem rabatu pośredniego nie miała miejsca żadna transakcja, którą można byłoby skorygować.

Automatyczna akceptacja PIT. Wgląd w deklaracje i korekta nie będą możliwe przez kilka dni
30 kwi 2024

Automatyczna akceptacja zeznań podatkowych PIT w usłudze Twój e-PIT nastąpi po 30 kwietnia i potrwa przez pierwsze dni maja. Podczas trwania tego procesu usługa nie będzie dostępna, a więc przez kilka dni nie będzie można sprawdzić złożonej już deklaracji PIT, ani złożyć korekty zeznania rocznego. Na czym dokładnie polega ten proces?

Windykacja na własną rękę – jakie są plusy i minusy po stronie przedsiębiorcy?
30 kwi 2024

Proces windykacji można przeprowadzić na kilka sposobów. Czy jednak warto prowadzić windykację w przedsiębiorstwie na własną rękę? Jakie są plusy i minusy takiego działania?

Odroczenie KSeF. Decyzja słuszna, choć budzi wątpliwości w kontekście interesu przedsiębiorców
30 kwi 2024

Decyzja o przesunięciu KSeF jest słuszna, natomiast tak długie odroczenie może budzić wątpliwości w kontekście interesu przedsiębiorców - zauważa ekspert podatkowy Adam Mariański. Zdaniem prawnika wielu przedsiębiorców jest już gotowych do wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur.

To już ostatni dzwonek. Dzisiaj upływa termin na rozliczenie PIT
30 kwi 2024

We wtorek, 30 kwietnia, mija termin na rozliczenie PIT za rok 2023. Możliwe jest złożenie zeznania drogą elektroniczną lub papierową, które można dostarczyć do Urzędu Skarbowego lub wysłać pocztą.

Zarobki kierowców zawodowych w Polsce. Najczęściej przynajmniej 8 tys. zł brutto. Ale nie wszyscy tyle dostają. Od czego zależy pensja kierowcy?
29 kwi 2024

Ile zarabiają zawodowi kierowcy w Polsce? W 2023 roku w branży TSL nastąpiły istotne zmiany w ustalaniu wynagrodzeń dla kierowców. Wzrost płacy wraz z nowymi przepisami dotyczącymi delegowania pracowników, wpłynęły na rozliczanie płac, szczególnie kierowców działających za granicą. Te zmiany bezpośrednio wpłynęły na budżety firm transportowych, zmuszając je do uwzględnienia większych kosztów wynagrodzeń kierowców. Jednocześnie stanowią korzystną zmianę dla kierowców, poprawiając ich elastyczność finansową i warunki pracy.

BPO: kto i jak może skorzystać na outsourcingu procesów biznesowych. Co najmniej 20% oszczędności dla większych firm
29 kwi 2024

Usługi centrów BPO (Business Process Outsourcing) są efektywnym narzędziem dla firm. Umożliwiają redukcję kosztów i szybszy rozwój. Dlatego są popularne wśród międzynarodowych firm. Ich skala była jednak za duża dla polskich średnich i dużych firm – od niedawna powstają jednak rozwiązania dopasowane do ich potrzeb.

Obowiązkowy KSeF od lutego 2026 r. Co będzie zawierała ustawa zmieniająca?
29 kwi 2024

Obowiązkowy KSeF dla firm wejdzie w życie od 2026 roku. Ukazał się projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, który przewiduje zmiany w Krajowym Systemie e-Faktur. Nową datę wejścia w życie obligatoryjnego KSeF określa się na dzień 1 lutego 2026 r.

ZUS: Niepełnosprawni przedsiębiorcy mogą w 2024 r. obniżyć roczną składkę zdrowotną. Jak to zrobić? Jakie warunki?
29 kwi 2024

ZUS informuje, że od rozliczenia rocznego za rok 2023, osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności mogą korzystać z ulgi i obniżyć roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne na poniższych zasadach.

pokaż więcej
Proszę czekać...