Jeżeli dla każdej działki jest ustalona odrębna księga wieczysta (działki mają osobny numer ewidencyjny), to w księgach rachunkowych każdą z tych działek należy ująć jako oddzielny środek trwały.
Grunty należy zaliczać do środków trwałych i wyceniać według ceny nabycia. W przypadku kupionych działek, za cenę nabycia należy uznać kwotę powiększoną o koszty związane z zakupem, tj. opłaty notarialne, skarbowe itp. W tej kwestii prawo bilansowe i podatkowe się nie różni. Podobnie wygląda sprawa amortyzacji. Dla celów zarówno bilansowych, jak i podatkowych grunty nie podlegają amortyzacji (z wyjątkiem gruntów służących wydobyciu kopalin metodą odkrywkową - prawo bilansowe). Wynika to z faktu, że ze względu na swoją specyfikę grunty nie zużywają się i mają nieskończony okres użytkowania.
Na dzień oddania gruntów do użytkowania trzeba je wprowadzić do ksiąg rachunkowych. Ze względu na swoją specyfikę grunty nadają się do wykorzystania już w momencie zakupu, dlatego za dzień oddania do użytkowania nabytych działek zasadne jest przyjęcie daty podpisania aktu notarialnego.
W ewidencji środków trwałych należy utworzyć oddzielną kartotekę dla każdej z działek. Ustawa o rachunkowości wymaga bowiem prowadzenia księgi pomocniczej m.in. dla środków trwałych, a także środków trwałych w budowie. Konta ksiąg pomocniczych są prowadzone w ujęciu systematycznym jako wyodrębniony system ksiąg, kartotek (zbiorów kont), komputerowych zbiorów danych, uzgodniony z saldami i zapisami na kontach księgi głównej. W ewidencji analitycznej należy dodatkowo podać numery działek, ich powierzchnię oraz wartość początkową każdej z działek.
Ponieważ w akcie notarialnym widnieje łączna kwota nabycia działek, więc wartość początkową każdej z nich można ustalić proporcjonalnie do powierzchni. Opłatę notarialną oraz dodatkowe koszty należy podzielić równomiernie dla każdego środka trwałego.
PRZYKŁAD
Spółka X kupiła nieruchomość o powierzchni 7500 m2, na którą składają się dwie przyległe do siebie działki. Nieruchomość kupiono za cenę 28 zł za m2. Działki są oddzielnymi nieruchomościami. Oznacza to, że każda z nich ma odrębny numer i księgę wieczystą. Działki mają powierzchnię 3000 m2 i 4500 m2.
Podpisano akt notarialny na kwotę 210 000 zł. Opłata notarialna oraz dodatkowe koszty wyniosły 1810 zł. Dla uproszczenia w ewidencji pominięto rozliczenie VAT.
Ewidencja księgowa
1. Faktura za nieruchomości na kwotę 210 000 zł:
Wn „Rozliczenie zakupu” 210 000
Ma „Pozostałe rozrachunki” 210 000
2. Opłaty notarialne i sądowe:
Wn „Rozliczenie zakupu” 1810
Ma „Pozostałe rozrachunki” 1810
3. Rozliczenie konta „Rozliczenie zakupu”:
Wn „Środki trwałe w budowie” 211 810
Ma „Rozliczenie zakupu” 211 810
4. Przyjęcie nieruchomości do używania:
Wn „Środki trwałe”
- w analityce „Działka I” 84 724
- w analityce „Działka II” 127 086
Ma „Środki trwałe w budowie” 211 810
Tabela. Ustalenie wartości początkowej dla poszczególnych działek
Kliknij aby zobaczyć ilustrację.
Lidia Michalska
księgowa z licencją MF
Podstawa prawna:
• art. 3 ust. 1 pkt 15, ust. 4, art. 16, 17, 28 i 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn.zm.),
• art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 16c, 16g ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn.zm.).