Jak przekwalifikować środki trwałe do inwestycji

Gyöngyvér Takáts
rozwiń więcej
Zakwalifikowanie aktywów do środków trwałych oznacza, że są one wykorzystane na potrzeby własne jednostki. Co zrobić, jeżeli jednostka zdecyduje się przeznaczyć je na inne cele?

W spółkach często zdarzają się sytuacje, gdy jednostka rezygnuje z prowadzenia pewnej działalności, w wyniku czego uwalniane są niektóre środki trwałe. Te środki może przeznaczyć na sprzedaż lub na wynajem. Środki trwałe wykorzystane do innych celów niż własne przestają odpowiadać definicji środków trwałych, dlatego nie powinny być wykazane w tej kategorii. Niestety, ustawa o rachunkowości nie przewiduje możliwości przekwalifikowania środka trwałego do kategorii inwestycji. W tym przypadku nie można nawet korzystać - zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy - z regulacji MSR, ponieważ aktualna definicja inwestycji wyraźnie mówi, że inwestycje muszą być nabyte. Takie sformułowanie definicji wyklucza możliwość przekwalifikowania składnika aktywów ze środków trwałych do inwestycji.

Od 1 stycznia 2008 r. zmienia się definicja inwestycji. Do tej kategorii aktywów będzie można zaliczyć aktywa „utrzymane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach) lub innych pożytków, a w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz są utrzymywane w celu osiągnięcia tych korzyści”.

Powstaje więc pytanie - podobnie jak w sytuacji, gdy jednostka przeznacza aktywa na inne cele niż wykorzystanie ich na własne potrzeby - czy i jak przekwalifikować aktywa do środków trwałych, nie mając innej możliwości? Takich przypadków może być sporo. Wszystkie wytwarzane we własnym zakresie środki trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz otrzymane nieodpłatne aktywa, z których jednostka czerpała korzyści ekonomiczne, jak to przewidywano dla inwestycji, nie mogły być zakwalifikowane do inwestycji.

Zmieniona definicja inwestycji usuwa jednak wszelkie wątpliwości dotyczące przekwalifikowania: od 2008 r. wszystkie wytworzone we własnym zakresie oraz otrzymane nieodpłatne aktywa, które będą spełniać definicję inwestycji, należy zaliczyć do tej kategorii. Z tego wynika również to, że odpowiadające nowej definicji inwestycji aktywa wykazane w innych kategoriach powinny być przekwalifikowane do tej kategorii.

Niestety, nadal nie będzie konkretnych wskazówek co do przeprowadzenia tego procesu. Zmieniona definicja sprawia jednak, że będzie można korzystać z regulacji MSR. W szczególności odnosi się to do nieruchomości inwestycyjnych, ponieważ odpowiednie przepisy, dotyczące m.in. przekwalifikowania inwestycji finansowych, są zawarte w rozporządzeniu MF w sprawie szczegółowych zasad sporządzania, uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych.

Do nieruchomości inwestycyjnych stosuje się MSR nr 40 „Nieruchomości inwestycyjne”, którego przepisy regulują przekwalifikowanie nieruchomości ze środków trwałych do nieruchomości inwestycyjnych.

Jak rozliczyć przekwalifikowanie środka trwałego do nieruchomości inwestycyjnej

Przy przekwalifikowaniu środka trwałego do nieruchomości inwestycyjnych pojawi się problem wyceny początkowej i bilansowej.

Dla środków trwałych ustawa o rachunkowości przewiduje tylko wycenę według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne oraz o odpisy z tytułu ewentualnej trwałej utraty wartości.

Nieruchomości inwestycyjne z kolei mogą być wyceniane według zasad jak dla środków trwałych lub w wartości godziwej.

Wycena w cenie nabycia

W przypadku gdy jednostka do wyceny nieruchomości inwestycyjnych wybiera metodę przewidywaną również dla środków trwałych, nie powstaje problem rozliczenia skutków wyceny z tytułu przekwalifikowania.

Przykład 1

W 2005 r. spółka kupiła budynek o wartości 30 000 zł. Dotychczasowa amortyzacja wynosi 5000 zł. Zarząd podjął decyzję o wynajęciu budynku od 2008 r.

Polityka rachunkowości dla nieruchomości inwestycyjnych przewiduje wycenę w cenie nabycia.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 25 000

- w analityce „Nieruchomości inwestycyjne”

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wycena w wartości godziwej

W przypadku wyceny nieruchomości inwestycyjnych należy wziąć pod uwagę trzy sytuacje:

l wartość bilansowa = wartość godziwa,

l wartość bilansowa > wartość godziwa,

l wartość bilansowa < wartość godziwa.

Tabela. Rozliczenie skutków wyceny wartości godziwej

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

UWAGA!

Zwiększenie lub zmniejszenie wartości bilansowej inwestycji w nieruchomości lub wartości niematerialnych i prawnych wykazuje się tylko wynikowo. Jest to zgodne z nowym brzmieniem art. 35 ust. 4, według którego skutków ich przeszacowania nie rozlicza się z kapitałem z aktualizacji wyceny.

Przykład 2

W 2005 r. spółka kupiła budynek o wartości 30 000 zł. Dotychczasowa amortyzacja wynosi 5000 zł. Zarząd podjął decyzję o wynajęciu budynku od 2008 r. Polityka rachunkowości dla nieruchomości inwestycyjnych przewiduje wycenę w wartości godziwej.

Wariant I

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 22 000 zł. Kapitał z aktualizacji wyceny - 2500 zł.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 22 000

- w analityce „Nieruchomości”

Wn „Kapitał z aktualizacji wyceny” 2 500

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 500

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant II

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 23 000 zł.  Budynek nie podlegał aktualizacji.

Ewidencja księgowa

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 23 000

- w analityce „Nieruchomości”

Wn „Pozostałe koszty operacyjne” 2 000

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wariant III

Wartość rynkowa na dzień przekwalifikowania budynku do nieruchomości inwestycyjnej wynosi 28 000 zł. Wcześniej nie dokonano odpisu aktualizującego.

1. Zakup budynku:

Wn „Środki trwałe” 30 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 30 000

2. Amortyzacja budynku:

Wn „Amortyzacja środków trwałych” 5 000

Ma „Umorzenie środków trwałych” 5 000

3. Przekwalifikowanie budynku do inwestycji:

a) przeniesienie dotychczasowej amortyzacji

Wn „Umorzenie środków trwałych” 5 000

Ma „Środki trwałe”

- w analityce „Budynki” 5 000

b) zaewidencjonowanie nieruchomości inwestycyjnej

Wn „Inwestycje długoterminowe” 28 000

- w analityce „Nieruchomości”

Ma „Środki trwałe” 25 000

- w analityce „Budynki”

Ma „Pozostałe przychody operacyjne” 3 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Biorąc pod uwagę aktualną sytuację nieruchomości na rynku, zaleca się stosowanie wyceny w wartości godziwej. Przy danych warunkach rynkowych trudno uznać wartość bilansową ustaloną według ceny nabycia za rzetelnie odzwierciedlającą rzeczywistość.

Gyöngyvér Takáts

ekspert ds. rachunkowości, pracownik redakcji

Księgowość
Firma zwolniona z VAT omyłkowo naliczyła podatek w KSeF. Co rozstrzygnął KIS po korekcie?
22 lis 2026

Przedsiębiorczyni zwolniona z VAT przez pomyłkę wystawiła w KSeF trzy faktury z podatkiem według stawki 8 proc. Po wykryciu błędu je skorygowała, ale zostało pytanie, czy art. 108 ustawy o VAT i tak nie każe jej zapłacić wykazanego podatku. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że w jej sprawie korekta wystarczy.

Oszust odebrał towar, firma zapłaciła VAT. Skarbówka zmieniła zdanie
21 lis 2026

Producent opakowań wysłał TIR-a do Francji, ale towar przejął oszust podszywający się pod brytyjskiego klienta. Firma na wszelki wypadek zapłaciła 23 proc. VAT. Po pięciu latach sporu i dwóch wyrokach dyrektor KIS przyznał jej rację.

Jak zasypać 300 mld deficytu budżetu państwa? Prof. Modzelewski: 6 głównych „rezerw” dochodów budżetowych, których nikt nie chce tknąć
20 lis 2026

Nie ma szans na radykalne zwiększenie dochodów budżetowych państwa w 2027 r. (roku wyborczym) uważa prof. dr hab. Witold Modzelewski. Dlatego również w przyszłym roku deficyt budżetu państwa osiągnie prawie 300 mld zł. Ale już dziś profesor Modzelewski wskazuje 6 obszarów podatkowych (VAT, PIT, CIT, akcyza, opodatkowanie hazardu), gdzie zmiana przepisów może przynieść nawet 100 mld zł dodatkowych dochodów budżetowych.

50 zł bez kalkulacji to pułapka. Skarbówka i ZUS sprawdzają ryczałt za pracę zdalną
22 lis 2026

Ryczałt za pracę zdalną jest zwolniony z PIT i składek ZUS, ale tylko pod jednym warunkiem: firma musi udowodnić, że kwota odpowiada realnym kosztom pracownika. Tymczasem wiele przedsiębiorstw wciąż wypłaca okrągłe sumy „na oko” – bez wyliczeń, bez aktualizacji i bez podziału na pracę hybrydową. Wyjaśniamy, jak poprawnie policzyć świadczenie i jakie dokumenty przygotować, by uniknąć kosztownej korekty składek podczas kontroli.

Nowe przepisy o mikrorachunku podatkowym już opublikowane. Zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.
22 lis 2026

W Dzienniku Ustaw ukazało się nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie mikrorachunku podatkowego, które wejdzie w życie 1 stycznia 2027 roku. Zaktualizowany wykaz określa rodzaje podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych wymagających wpłaty na mikrorachunek, zastępując dotychczasowe przepisy.

Klamka zapadła w sprawie ulg podatkowych na 2027 rok. Prezydent Nawrocki podpisał nowelizację ustaw o PIT, CIT i ryczałcie
22 lis 2026

Prezydent Karol Nawrocki złożył podpis pod ustawą, która przebuduje system preferencji dla podatników i przedsiębiorców. Zgodnie z nowymi przepisami z katalogu zniknie popularna ulga na Internet oraz ulga na ekspansję, pozwalająca dotąd firmom odliczyć nawet milion złotych. Jednocześnie nowelizacja podwaja limit odliczeń dla honorowych dawców krwi i przedłuża o 10 lat ulgę na robotyzację, a jej główne zapisy wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.

Podatniku, od stycznia 2027 r. duże zmiany w ulgach podatkowych
19 lis 2026

Od 1 stycznia 2027 r. podatników czekają duże zmiany w ulgach podatkowych. Od tego dnia zostanie zlikwidowana ulga na internet oraz ulga na ekspansję, podwyższona ulga dla krwiodawców oraz wydłużona ulga na robotyzację. Takie zmiany wprowadza nowelizacja z 22 października 2026 r. ustawy o PIT i ustawy o CIT podpisana przez prezydenta. Ustawa czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.

Skarbówka uderza w popularną praktykę księgowych przy KSeF. Wpisanie wstecznej daty na przełomie miesiąca oznacza naruszenie przepisów
22 lis 2026

Wielu przedsiębiorców planowało wykorzystać tryb offline24 w KSeF do wystawiania faktur na początku nowego miesiąca z datą ostatniego dnia miesiąca poprzedniego. Najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej jednoznacznie ucina takie praktyki. Fiskus wyjaśnia, jak data z pola P_1 wpływa na termin wysyłki dokumentu i dlaczego opóźnienie może narazić firmę na złamanie ustawy o VAT.

Niemal 87 mln zł kosztuje podatników utrzymanie Trybunału Konstytucyjnego. 44 tys. zł miesięcznie to podstawowa pensja sędziego TK
21 lis 2026

Utrzymanie Trybunału Konstytucyjnego pochłania gigantyczne kwoty z budżetu państwa, podczas gdy tempo prac tej instytucji budzi coraz większe kontrowersje. Najnowsze wyliczenia ekspertów rzucają nowe światło na astronomiczne zarobki sędziów i wieloletnie zaległości, za które rachunek płacimy wszyscy.

ZUS 1 maja 2027 r. umorzy stare zaległości składkowe - ale może to wpłynąć niekorzystnie na wysokość emerytury. Można zrezygnować z umorzenia
19 lis 2026

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że osoby, które mają zaległości składkowe sprzed 1999 roku, mogą odetchnąć z ulgą. 1 maja 2027 r. ZUS z mocy prawa umorzy te należności. Nie trzeba będzie składać w tej sprawie żadnego wniosku. Ale jest istotny szczegół – umorzenie zaległości może wpłynąć na wysokość przyszłej emerytury.

pokaż więcej
Proszę czekać...