Słownik terminologiczny
PODATNICY VAT to przede wszystkim osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Także wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Do działalności gospodarczej zalicza się również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Aleksandra Tarka
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
Przepisy dotyczące podatku od towarów i usług określają, że jeżeli podatnik sprzedał towar w opakowaniu zwrotnym, pobierając lub określając w umowie za to opakowanie kaucję, wartości opakowania nie uwzględnia się w treści faktury dokumentującej sprzedaż. W takim przypadku fakturę dokumentującą kwotę należności z tytułu niezwrócenia przez odbiorcę opakowań wystawia się nie później niż siódmego dnia po dniu, w którym
umowa przewidywała zwrot opakowań. Jeżeli w umowie nie określono daty zwrotu opakowań, fakturę wystawia się nie później niż 60. dnia od dnia wydania opakowań. Zasada ta została wyrażona w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798 z późn. zm.). Innym przypadkiem jest sytuacja, gdy np. kontrahenci zawierają umowę, w której zamieszczają klauzulę, iż kupujący zobowiązany jest przed realizacją kontraktu wpłacić kaucję zabezpieczającą w wysokości procentowej kontraktu. Trzeba pamiętać, że pobrana na podstawie zawartej umowy kwota kaucji przeznaczona na pokrycie ewentualnych strat wynikających z niewykonania warunków umowy przez kontrahenta nie jest obrotem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług i tym samym nie podlega opodatkowaniu VAT.
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
Ustawa o VAT przewiduje dwa przypadki dotyczące tzw. kaucji gwarancyjnych. Są to dwa oddzielne zagadnienia, które są regulowane przez różne przepisy ustawy o podatku od towarów i usług. Pomimo że w jednym i drugim przypadku przepisy odnoszą się do nazwy kaucja gwarancyjna są to dwie samodzielne grupy przepisów regulujących dwie odmienne sytuacje. W jednym przypadku dotyczą zamiaru rozpoczęcia wykonywania czynności opodatkowanych przez podatników dokonujących wewnątrz- wspólnotowej dostawy i zakupu. W drugim związane są ze zwrotem VAT podróżnym.
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
Tak, ale po spełnieniu kilku warunków. Podstawowym warunkiem jest, aby podatnicy VAT czynni, przed dniem dokonania pierwszej wewnątrzwspólnotowej dostawy lub pierwszego wewnątrzwspólnotowego nabycia zawiadomili naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu rejestracyjnym o zamiarze rozpoczęcia wykonywania tych czynności. Warunek ten stosuje się również do podatników innych niż wcześniej wspomniani i osób prawnych niebędących podatnikami, u których wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przekroczyła 10 000 euro. W takim przypadku naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podmiot, który dokonał zawiadomienia i potwierdza zarejestrowanie podmiotu jako podatnika VAT UE.
Podmioty, zarejestrowane jako podatnicy VAT UE, które uzyskały potwierdzenie tego faktu przez naczelnika urzędu skarbowego, przy dokonywaniu wewnątrzwspólnotowego nabycia lub wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, podając numer, pod którym są zidentyfikowane na potrzeby podatku, są obowiązane do posługiwania się numerem identyfikacji podatkowej poprzedzonym kodem PL.
Według zasad ogólnych dotyczących podatników VAT, podmiotom podmiotom niedokonującym wewnątrzwspólnotowej dostawy i zakupu różnicę podatku zwraca się na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju wskazanym w zgłoszeniu identyfikacyjnym, w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego sprawdzenia, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Od tego istnieje jednak wyjątek przewidziany dla podatników VAT UE. W przypadku podatników rozpoczynających wykonywanie czynności opodatkowanych VAT oraz podatników, którzy rozpoczęli wykonywanie tych czynności, w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed złożeniem zawiadomienia rejestracyjnego i którzy zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, termin zwrotu różnicy podatku wydłuża się do 180 dni. W stosunku do takich podmiotów zasady i terminy zwrotu określone w terminie 60 dni stosuje się dopiero począwszy od rozliczenia za okres rozliczeniowy następujący po upływie 12 miesięcy lub po upływie 4 kwartałów, za które podatnik składał deklaracje podatkowe, oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. Podatnicy ci mają także inną możliwość – mogą ustanowić kaucję gwarancyjną i od początku uzyskiwać zwrot według zasad ogólnych.
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
Podstawowym warunkiem zwrotu w ciągu 60 dni jest złożenie przez podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy i zakupu w urzędzie skarbowym kaucji gwarancyjnej, zabezpieczenia majątkowego lub gwarancji bankowych na kwotę 250 000 zł. W ustawie o podatku od towarów i usług wszystkie trzy rodzaje zabezpieczenia określane są pojęciem „kaucja”, przy czym warto wiedzieć, że podatnik może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o zwolnienie lub zwrot kaucji po upływie 12 miesięcy, za które podatnik składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
Podróżni niemający stałego miejsca zamieszkania na terytorium Wspólnoty mają prawo do otrzymania zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług w Polsce, które zostały następnie wywiezione w bagażu podróżnego poza teren Wspólnoty. Zwrot podatku podróżnym jest dokonywany w złotych przez sprzedawcę lub w punktach zwrotu VAT przez podmioty, których przedmiotem działalności jest dokonywanie zwrotu. I właśnie te podmioty (wyłącznie spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna), które zawodowo zajmują się zwrotem VAT, muszą złożyć kaucję gwarancyjną, aby zacząć prowadzenie działalności. Wspomniane podmioty mogą dokonywać zwrotu pod warunkiem że:
• zawiadomiły na piśmie naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze rozpoczęcia działalności w zakresie zwrotu podatku podróżnym,
• są co najmniej od 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia od ministra finansów zarejestrowanymi podatnikami podatku oraz nie mają zaległości w podatkach stanowiących dochody budżetu państwa i zaległości z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
• zawarły umowy ze sprzedawcami, w sprawie zwrotu podatku,
• uzyskały od ministra finansów zaświadczenie stwierdzające spełnienie łącznie wszystkim warunków.
Jednym z warunków dokonywania zwrotu VAT podróżnym jest obowiązek złożenia w urzędzie skarbowym kaucji gwarancyjnej w wysokości 5 mln zł w formie: depozytu pieniężnego, gwarancji bankowych, obligacji Skarbu Państwa co najmniej o trzyletnim terminie wykupu. Kaucja gwarancyjna jest utrzymywana przez cały okres działalności podmiotu i podlega zwrotowi po zakończeniu działalności związanej ze zwrotem podatku. Warto wspomnieć, że minimalna kwota łącznej wartości zakupów wraz z podatkiem od towarów i usług, wynikająca z imiennego dokumentu, wystawionego przez jednego sprzedawcę, przy której podróżny może żądać zwrotu VAT zapłaconego przy nabyciu przez niego towarów, wynosi 200 zł. Kwota 200 zł dotyczy łącznej kwoty zakupów wynikającej nawet z kilku stron dokumentu Tax free.
Gazeta Prawna 182/2005 [dodatek: Księgowość i Podatki] z dnia 19.09.2005
- ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 54, poz. 535 z późn. zm.)
- ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.)
- rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia trybu przyjmowania kaucji oraz określenia form zabezpieczenia majątkowego (Dz.U. nr 58, poz. 560)
Jak zauważył organ podatkowy, w stosunku do podatników, którzy nie złożyli kaucji gwarancyjnej, zabezpieczenia majątkowego lub gwarancji bankowych, zasady i terminy zwrotu określone w art. 87 ust. 2-6 ustawy o VAT stosuje się począwszy od rozliczenia za okres rozliczeniowy następujący po upływie 12 miesięcy (lub po upływie 4 kwartałów), za które podatnik składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ przypomniał, że ilekroć jest mowa o okresie rozliczeniowym, w przypadku deklaracji VAT-7 należy przez to rozumieć miesiąc. Zatem biorąc pod uwagę fakt, że spółka dokonuje rozliczeń miesięcznych, zasady podstawowe terminu zwrotu przysługiwały jej począwszy od grudnia 2004 r.
Informacja Urzędu Skarbowego w Płocku z 28 października 2004 r. nr UPO/443/269/04/BM.
Organ podatkowy wyjaśnił, że wydłużenie terminu zwrotu różnicy podatku dotyczy podatników rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, oraz podatników, którzy rozpoczęli wykonywanie tych czynności, w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed złożeniem zawiadomienia o zamiarze dokonywania handlu wewnątrzwspólnotowego. Zatem w stosunku do podatników, którzy wykonywali czynności podlegające opodatkowaniu (zarówno opodatkowane jak i zwolnione), przez co najmniej 12 miesięcy, nie stosuje się wydłużenia terminu zwrotu podatku, a tym samym nie są oni obowiązani do wpłaty kaucji gwarancyjnej, by móc korzystać z podstawowych terminów zwrotu podatku. Organ powołał się na stanowisko wyrażone w piśmie Ministerstwa Finansów z dnia 7 maja 2004 r. (nr PP5-0331-03/214/2004/MZ/PP-1195).
Organ podatkowy stwierdził, że w stosunku do podatników, którzy przed 1 maja 2004 r. byli podatnikami VAT w rozumieniu przepisów starej ustawy o VAT, do okresu 12 miesięcy wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, który umożliwia rejestrowanie się dla potrzeb handlu wewnątrzwspólnotowego bez konieczności wnoszenia kaucji czy otrzymywania zwrotów w wydłużonym terminie, uwzględniany jest okres wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu w rozumieniu starej ustawy o VAT. Ponieważ spółka wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu VAT dłużej niż 12 miesięcy, w celu uzyskania zwrotu podatku na zasadach ogólnych, nie ma obowiązku zapłaty kaucji gwarancyjnej.
Organ zauważył, że w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu (których definicję zamieszczono w art. 2 pkt 10 ustawy o VAT), podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, niebędące podatnikami, jeżeli ich dostawy dokonują w sposób sporadyczny (nie częstotliwy). Wynika z tego, że wewnątrzwspólnotowa dostawa nowych środków transportu jest czynnością opodatkowaną, niezależnie od tego, kto jest nabywcą tych środków, oraz czy podmiot dokonujący dostawy jest podatnikiem VAT czy też nie.
Zgodnie z przepisami ustawy zasadą jest również, że obowiązkiem zapłaty podatku z tytułu nabycia tego środka do innego państwa członkowskiego obciążony jest zawsze jego nabywca w swoim kraju.
Dostawa nowego środka transportu realizowana z terytorium Polski opodatkowana jest zawsze stawką VAT 0 proc. w kraju, jako kraju wywozu pod warunkiem, że podatnik posiada dowód, iż towar opuścił terytorium kraju i został dostarczony na terytorium państwa członkowskiego, a także, gdy na fakturze zostanie umieszczony numer identyfikacyjny podatnika będącego nabywcą towaru. Podatnik musi w szczególności dysponować:
a) W przypadku, gdy przewóz towaru jest zlecony przewoźnikowi (spedytorowi):
– dokumentem przewozowym otrzymanym od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z którego winno jednoznacznie wynikać, że towar został dostarczony do miejsca przeznaczenia w innym kraju członkowskim,
– kopią faktury dostawy,
– specyfikacją poszczególnych sztuk ładunku – gdy taka potrzeba istnieje,
– dokumentem potwierdzającym przyjęcie środka transportu przez nabywcę.
b) W przypadku, gdy dostawa nowego środka transportu odbywa się bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez jego nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu:
– kopią faktury dostawy,
– specyfikacją poszczególnych sztuk ładunku – gdy taka potrzeba istnieje,
– dokumentem zawierającym: imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby lub miejsca zamieszkania dostawcy i nabywcy,
– adres, pod który przewożone są środki transportu, gdy jest on inny niż adres siedziby lub miejsca zamieszkania nabywcy,
– określenie towarów i ich ilości,
– potwierdzeniem przyjęcia towarów przez nabywcę,
– rodzaj i nr rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone nowe środki transportu.
Powyższe dokumenty opisane w pkt a i b wystawia się w dwóch egzemplarzach (oryginał dla nabywcy, a kopia dla sprzedawcy).
c) W przypadku wywozu nowego środka transportu bez użycia innego środka transportu (gdy nabywca nowego środka transportu wyjeżdża nim z kraju do innego kraju członkowskiego):
– kopią faktury dostawy,
– specyfikacją poszczególnych sztuk ładunku – gdy taka potrzeba istnieje,
– dokumentem wywozu VAT-22, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia ministra finansów z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia wzoru dokumentu potwierdzającego wywóz przez nabywcę nowego środka transportu z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na terytorium innego państwa członkowskiego (Dz.U. nr 84, poz. 783).
Dokument ten powinien zawierać: dane dotyczące podatnika i nabywcy, dane pozwalające jednoznacznie zidentyfikować przedmiot dostawy jako nowy środek transportu, datę dostawy, podpisy podatnika i nabywcy, oświadczenie nabywcy o wywozie nowego środka transportu poza terytorium kraju w terminie 14 dni od dnia dostawy, pouczenie nabywcy o skutkach niewywiązania się z obowiązku terminowego wywozu towaru.
W każdym przypadku, w którym ma zastosowanie art. 106 ust. 6 wymienionej ustawy, tzn. w przypadku wewnatrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu dla nabywcy, który nie podał dla tej czynności numeru identyfikacyjnego, nadanego dla transakcji wewnątrzwspólnotowych przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, powyższe dokumenty (faktura i dokument wywozu) wystawia się w trzech egzemplarzach, z których:
– jeden wydawany jest nabywcy,
– drugi podatnik pozostawia w swojej dokumentacji,
– trzeci podatnik przekazuje w terminie 14 dni od dnia dokonania dostawy do jednostki w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zwanej „biurem wymiany informacji o podatku VAT”.
Powyższe zasady dokumentowania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nowych środków transportu zostały określone w art. 42 ustawy o podatku od towarów i usług.
Informacja Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego z 5 sierpnia 2004 r. nr RO/436/139/2004
Organ podatkowy zwrócił uwagę, że realizacja prawa podatnika do zwrotu została zróżnicowana w zakresie terminu zwrotu różnicy VAT. Co do zasady zwrot podatku na rachunek bankowy podatnika następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. Ustawodawca przewidział dla określonej kategorii podatników wydłużony termin zwrotu podatku. Ma on zastosowanie do podatników rozpoczynających wykonywanie czynności opodatkowane oraz podatników, którzy rozpoczęli wykonywanie tych czynności w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed złożeniem zawiadomienia i którzy zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT UE. W takiej sytuacji termin zwrotu różnicy podatku wydłuża się do 180 dni.
Warunkiem stosowania zasad ogólnych zwrotu różnicy podatku w terminach 60-dniowego podstawowego lub 25-dniowego przyspieszonego w stosunku do tych podatników jest wpłata kaucji w wysokości 250 000 zł. Jak zaznaczono w piśmie, wniesienie kaucji nie jest warunkiem obligatoryjnym dla dokonania rejestracji dla potrzeb handlu wewnątrzwspólnotowego przez podatników rozpoczynających działalność lub prowadzących działalność krócej niż 12 miesięcy.
Wydłużenie terminu zwrotu różnicy podatku VAT do 180 dni w stosunku do tych podatników przestaje obowiązywać począwszy od rozliczenia za okres rozliczeniowy następujący po upływie 12 miesięcy lub po upływie 4 kwartałów, za które podatnik składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.
Ponadto można wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o zwolnienie lub zwrot kaucji po upływie12 miesięcy, za które składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.
W odniesieniu do podatników, którzy przed 1 maja 2004 r. byli podatnikami VAT w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, do okresu 12 miesięcy lub 4 kwartałów wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu uwzględniany jest okres wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu w rozumieniu ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Podatnik rozpoczął działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu w czerwcu 2003 r. Natomiast o zamiarze rozpoczęcia dokonywania transakcji handlowych z podmiotami z państw członkowskich Unii Europejskiej zawiadomił naczelnika urzędu skarbowego poprzez złożenie w dniu 15 kwietnia 2004 r. zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R/UE. Ponadto podatnik nie dokonał wpłaty kaucji w wysokości 250 000 zł, jak również nie złożył wniosku o zwolnienie z kaucji.
Zatem zdaniem organu w rozliczeniu za maj 2004 r. wystąpi nadwyżka podatku naliczonego nad należnym (do zwrotu na rachunek bankowy). Zwrot VAT nastąpi jednak w terminie do 180 dni od dnia złożenia deklaracji VAT-7 za maj 2004 r. Podatnik będzie miał prawo do zwrotu różnicy podatku VAT w terminach i na zasadach ogólnych, począwszy od rozliczenia za czerwiec 2004 r.
Na marginesie organ zauważył, że podatnikami VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą (...), bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Spółka cywilna, którą jest wnioskodawcą na gruncie przepisów ustawy o VAT, jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej i wykonującą samodzielnie działalność gospodarczą. W świetle powyższego prowadzenie od 1993 r. działalności gospodarczej przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, również z tym samym holenderskim kontrahentem co spółka cywilna, jest bez znaczenia. Podmioty te są odrębnymi podatnikami podatku, m.in. posługują się odrębnymi numerami identyfikacji podatkowej (NIP), jak również odrębnymi numerami identyfikacyjnymi VAT-UE.
Informacja Izby Skarbowej w Gdańsku z 26 lipca 2004 r., nr PI/005-237/04/CIP/01.
Podatnik podatku od towarów i usług – spółka cywilna z udziałem dwóch wspólników rozpoczęła w dniu 1 czerwca 2003 r. działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży palet i elementów palet do Holandii. Zgłoszenie rejestracyjne na formularzu VAT-R/UE złożyła 15 kwietnia 2004 r. informując, iż od 1 maja 2004 r. zamierza dokonywać transakcji wewnątrzwspólnotowych. Jeden ze wspólników od 1993 r. dokonuje transakcji handlowych z tym samym kontrahentem co spółka cywilna. Ponadto u żadnego ze wspólników nie wystąpiły zaległości budżetowe.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535), zwanej dalej ustawą, w przypadku gdy kwota podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 (tj. zarówno określona w otrzymanych fakturach, jak i wynikająca z dokumentów celnych, a także stanowiący tę kwotę zryczałtowany zwrot podatku oraz należny podatek od: importu usług, od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest nabywca, oraz z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów), jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy. Realizacja powyższego prawa podatnika została zróżnicowana w zakresie terminu zwrotu różnicy podatku VAT. Co do zasady, zwrot podatku na rachunek bankowy podatnika następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia – art. 87 ust. 2 ustawy.
Ustawodawca przewidział dla określonej kategorii podatników wydłużony termin zwrotu podatku. I tak, zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy „w przypadku podatników rozpoczynających wykonywanie czynności, o których mowa w art. 5, oraz podatników, którzy rozpoczęli wykonywanie tych czynności w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed złożeniem zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, i którzy zostali zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, termin zwrotu różnicy podatku, o którym mowa w art. 87 ust. 2, 4–6, wydłuża się do 180 dni (...)”.
A zatem na mocy art. 97 ust. 5 ustawy podatnicy, którzy:
– rozpoczynają wykonywanie czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, o których mowa w art. 5 ustawy (tj. odpłatne dostawy towarów, odpłatne świadczenia usług na terytorium kraju, eksport towarów, import towarów, wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju lub wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów), wykonują ww. czynności w okresie krótszym niż 12 miesięcy,
– przed złożeniem do naczelnika urzędu skarbowego zawiadomienia o zamiarze dokonania pierwszej wewnątrzwspólnotowej dostawy lub wewnątrzwpólnotowego nabycia (formularz VAT-R i VAT-R/UE) i zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, otrzymają zwrot różnicy podatku VAT w wydłużonym terminie do 180 dni.
W przypadku gdy zasadność zwrotu różnicy podatku VAT w ww. terminie wymagać będzie dodatkowego sprawdzenia, w myśl art. 97 ust. 5 w związku z art. 87 ust. 2 ustawy naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin (180 dni) do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacji gdy przeprowadzone postępowanie wykaże zasadność zwrotu, urząd skarbowy wypłaci podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty (opłata ta wynosi 50 proc. należnej kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych).
Warunkiem stosowania zasad ogólnych zwrotu różnicy podatku w terminach określonych w art. 87 ustawy (60-dniowego podstawowego lub 25-dniowego przyspieszonego terminu tego zwrotu) w stosunku do ww. podatników jest zgodnie z treścią art. 97 ust. 7 ustawy wpłata kaucji w wysokości 250 000 zł. Tryb przyjmowania ww. kaucji oraz formy zabezpieczenia majątkowego, które mogą być uznane za kaucję, Minister Finansów określił w § 1 i 2 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia trybu przyjmowania kaucji oraz określenia form zabezpieczenia majątkowego (Dz.U. Nr 58, poz. 560).
Należy zaznaczyć, że wniesienie ww. kaucji nie jest warunkiem obligatoryjnym dla dokonania rejestracji na potrzeby handlu wewnątrzwspólnotowego przez podatników rozpoczynających działalność lub prowadzących działalność krócej niż 12 miesięcy. Wydłużenie terminu zwrotu różnicy podatku VAT do 180 dni w stosunku do ww. podatników przestaje obowiązywać zgodnie z art. 97 ust. 6 ustawy „począwszy od rozliczenia za okres rozliczeniowy następujący po upływie 12 miesięcy lub po upływie 4 kwartałów, za które podatnik składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych”. Ponadto podatnik na mocy art. 97 ust. 8 ustawy może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o zwolnienie lub zwrot kaucji po upływie 12 miesięcy, za które składał deklaracje podatkowe oraz rozliczał się terminowo z podatków stanowiących dochód budżetu państwa, w tym również jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych.
W odniesieniu do podatników, którzy przed 1 maja 2004 r. byli podatnikami VAT w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, do okresu 12 miesięcy lub 4 kwartałów wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu uwzględniany jest okres wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu w rozumieniu ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika wynika, iż rozpoczął on działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu 1 czerwca 2003 r. Natomiast o zamiarze rozpoczęcia dokonywania transakcji handlowych z podmiotami z państw członkowskich Unii Europejskiej podatnik zawiadomił naczelnika urzędu skarbowego poprzez złożenie w dniu 15 kwietnia 2004 r. zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R/UE. Ponadto z treści zapytania wynika, że podatnik nie dokonał wpłaty kaucji w wysokości 250 000 zł, jak również nie złożył wniosku o zwolnienie z kaucji, o którym jest mowa w art. 97 ust. 8 ustawy. A zatem mając na uwadze obowiązujące przepisy, w przypadku gdy u podatnika w rozliczeniu za maj 2004 r. wystąpi nadwyżka podatku naliczonego nad należnym (do zwrotu na rachunek bankowy), zwrot podatku VAT nastąpi w terminie do 180 dni od dnia złożenia deklaracji VAT-7 za 05/2004 r. Podatnik będzie miał prawo do zwrotu różnicy podatku VAT w terminach i na zasadach ogólnych (60 dni lub 25 dni) – określonych w art. 87 ust. 2–6 ustawy – począwszy od rozliczenia za 06/2004 r. Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą (...), bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Spółka cywilna na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej i wykonującą samodzielnie działalność gospodarczą. W świetle powyższego prowadzenie od 1993 r. działalności gospodarczej przez jednego ze wspólników spółki cywilnej, również z tym samym holenderskim kontrahentem co spółka cywilna, jest bez znaczenia. Podmioty te są odrębnymi podatnikami podatku od towarów i usług, m.in. posługują się odrębnymi Numerami Identyfikacji Podatkowej (NIP), jak również odrębnymi Numerami Identyfikacyjnymi VAT UE.
Pismo Izby Skarbowej w Gdańsku z 26 lipca 2004 r. (PI/005-237/04/CIP/01)
Prawo Przedsiębiorcy 37/2005 z dnia 12.09.2005
Monitor księgowego Nr 019/2005 z dnia 2005-10-01
Monitor księgowego Nr 019/2005 z dnia 2005-10-01