MOPS umorzył koszty upomnienia. Czy wystawią PIT-11?

• Skąd wątpliwość
• Dlaczego nie ma przychodu
• Brak przychodu to nie zwolnienie
• Zastrzeżenia

Umorzenie długu bywa zaskakująco kosztowne. Fiskus często uznaje je za korzyść majątkową, od której trzeba zapłacić podatek. Osoby, którym MOPS umorzył zaległość razem z kosztami upomnienia, mogły więc obawiać się niemiłej niespodzianki przy rocznym rozliczeniu PIT. Interpretacja z 22 października 2026 r. (sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.652.2026.1.GG) pokazuje, że w tym przypadku obawa jest niepotrzebna. Co ciekawe, to sam ośrodek uważał, że musi wystawić PIT-11. Dyrektor KIS uznał jego stanowisko za nieprawidłowe.

Skąd wątpliwość

Osoba, która nie zwraca nienależnie pobranego świadczenia albo nie płaci za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, może dostać upomnienie. Jego koszty obciążają dłużnika, a obowiązek ich zapłaty powstaje z chwilą doręczenia upomnienia (art. 15 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Gdy dłużnik złoży wniosek, ośrodek może umorzyć zaległość, a razem z nią koszty upomnienia. Ulgi mają charakter wyjątkowy i uznaniowy. Przepisy przewidują je m.in. wtedy, gdy zwrot byłby nadmiernym obciążeniem, a także w innych szczególnie uzasadnionych okolicznościach.

W sprawie, którą rozstrzygał KIS, koszty upomnienia umorzono decyzją administracyjną na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych. Przepisy te dotyczą ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. Ośrodek zapytał, czy to przychód z „innych źródeł“ i czy musi wystawić PIT-11. Sam twierdził, że tak, bo umorzenie likwiduje zobowiązanie, a koszty upomnienia nie figurują w katalogu zwolnień z art. 21 ustawy o PIT.

Dlaczego nie ma przychodu

Co do zasady umorzenie długu może oznaczać przychód podatkowy, bo dłużnik nie musi oddawać pieniędzy, które miał zapłacić. Znaczenie ma jednak charakter umorzonej należności, a nie to, kto jest wierzycielem. Państwowa lub samorządowa jednostka może być wierzycielem cywilnoprawnym, np. z umowy najmu.

Według interpretacji umorzenie wymagalnych należności cywilnoprawnych jest nieodpłatnym przysporzeniem. Dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku zapłaty kosztem swojego majątku, więc powstaje przychód. Należności publicznoprawne powstają jednak w sferze władczej administracji, a umorzenie następuje decyzją administracyjną. Koszty upomnienia są niepodatkową należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych).

Dyrektor KIS uznał, że umorzenie takiej należności w drodze decyzji administracyjnej nie powoduje powstania przychodu w rozumieniu ustawy o PIT. Zobowiązanie po prostu wygasa. Co istotne, koszty upomnienia dzielą los prawny należności głównej. Skoro umorzenie świadczenia publicznoprawnego nie tworzy przychodu, to nie tworzy go także umorzenie kosztów jego przymusowego dochodzenia.

Brak przychodu to nie zwolnienie

Fiskus nie zastosował tu żadnego zwolnienia podatkowego. Ośrodek rozumował tak: przychód jest, ale nie ma przepisu, który go zwalnia. KIS uznał, że przychód w ogóle nie powstaje. Nie trzeba więc szukać przepisu zwalniającego taką korzyść z PIT.

Zastrzeżenia

Interpretacja dotyczy wyłącznie skutków umorzenia kosztów upomnienia, a nie kompleksowego rozliczenia wszystkich należności wobec ośrodka. Jest to też interpretacja indywidualna, wydana dla konkretnego wnioskodawcy. Nie jest wyrokiem sądu, więc dla innych stanowi wskazówkę. Teza nie oznacza, że każde umorzenie długu przez urząd jest wolne od PIT. Decyduje publicznoprawny charakter należności i umorzenie decyzją administracyjną.