Odszkodowanie zamiast pomocy z ARiMR. Czy rolnik zapłaci podatek? Skarbówka odpowiada

REKLAMA
REKLAMA
Spółka uprawiająca zboża i rośliny oleiste nie dostała z ARiMR pomocy za straty wywołane napływem płodów rolnych z Ukrainy, choć sąd uznał odmowę za wadliwą. Agencja chce teraz wypłacić tę samą kwotę jako odszkodowanie z ugody. Dyrektor KIS uznał, że odszkodowanie pełni tę samą funkcję co pomoc i tak jak ona jest przychodem z działalności rolniczej, do którego nie stosuje się ustawy o CIT.
- Spór z ARiMR o pomoc po spadku cen zbóż
- Ugoda zamiast decyzji
- Skarbówka: ta sama funkcja co pomoc
- Podatek: co to oznacza w praktyce
- Nie każde odszkodowanie jest rolnicze
Spór z ARiMR o pomoc po spadku cen zbóż
O interpretację wystąpiła spółka z o.o., polski rezydent podatkowy, która nie rozlicza się estońskim CIT. Przeważającym przedmiotem jej działalności jest prowadzenie gospodarstwa rolnego: uprawia i sprzedaje zboża oraz nasiona oleiste z własnych upraw. Nie prowadzi działów specjalnych produkcji rolnej.
REKLAMA
REKLAMA
Spółka ubiegała się o wsparcie na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z 30 czerwca 2023 r. Było to nadzwyczajne wsparcie dla rolników produkujących zboża i nasiona oleiste, które miało rekompensować straty gospodarcze wywołane zwiększonym przywozem tych produktów z Ukrainy. Według spółki pomoc była bezzwrotna, przysługiwała wyłącznie producentom rolnym i miała wyrównać utracony dochód ze sprzedaży plonów po spadku cen.
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmówiła spółce wsparcia, a organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Obie decyzje zapadły w 2024 r. Spółka poszła do sądu. W 2025 r. wojewódzki sąd administracyjny uchylił obie decyzje i wskazał, że organy agencji błędnie oceniły prawo spółki do wsparcia. Wyrok jest prawomocny.
Z inicjatywy ARiMR strony chcą zakończyć spór ugodą cywilnoprawną. Agencja wypłaci w niej spółce jednorazowo kwotę odpowiadającą pomocy, która przysługiwałaby jej na podstawie rozporządzenia 2023/1343. W ugodzie świadczenie nazwano odszkodowaniem, a odsetek nie przewidziano. Spółka podkreśliła, że pieniądze nie są zapłatą za usługę ani towar, nie rekompensują też szkody w środkach trwałych czy gruncie. Spółka zapytała, czy do pieniędzy z ugody zastosuje się wyłączenie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, a więc czy nie zapłaci od nich podatku.
REKLAMA
Ugoda zamiast decyzji
Zdaniem spółki pieniądze z ugody są przychodem z działalności rolniczej. Świadczenie jest bowiem ściśle związane z jej własną produkcją roślinną: bez tej produkcji nie powstałoby ani prawo do pomocy, ani roszczenie, które zaspokaja ugoda. To, że odszkodowanie zostanie wypłacone na podstawie ugody, a nie decyzji, nie zmienia według spółki rolniczego charakteru przychodu. Spółka powołała się przy tym na prawomocny wyrok WSA, który uchylił obie decyzje i zakwestionował stanowisko ARiMR co do jej prawa do wsparcia. Jej zdaniem odmienne podejście stawiałoby podatnika, wobec którego organ działał wadliwie, w gorszej sytuacji niż tego, kto dostał pomoc w zwykłym trybie.
Spółka odróżniła też swoją sytuację od przypadków, w których przychód jest tylko „związany” z rolnictwem. Tak jest np. przy usługach maszynami rolniczymi albo sprzedaży składników majątku. Spółka niczego agencji nie sprzedaje ani nie świadczy na jej rzecz usług, a kwota z ugody rekompensuje wyłącznie utracone korzyści z własnych upraw.
Skarbówka: ta sama funkcja co pomoc
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 6 listopada 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-3.4010.514.2026.1.MBD) uznał to stanowisko za prawidłowe. Organ przypomniał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT jej przepisów nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej. Wyjątek dotyczy dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej oraz dochodów opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek. Działalnością rolniczą jest m.in. wytwarzanie produktów roślinnych w stanie nieprzetworzonym z własnych upraw (art. 2 ust. 2). Według organu to wyliczenie ma charakter wyczerpujący, a jego podstawową cechą jest uzyskiwanie produktów nieprzetworzonych z uprawy, chowu lub hodowli.
Rozstrzygnęło to, czemu służy wypłata. Odszkodowanie zastępuje niewypłaconą pomoc, której celem było rekompensowanie strat gospodarczych związanych ze zwiększonym przywozem zbóż i nasion oleistych z Ukrainy. Dyrektor KIS stwierdził, że odszkodowanie z ugody „spełni w istocie funkcję tożsamą jak pomoc wynikająca z ww. Rozporządzenia”. Organ powiązał je z utraconymi korzyściami z własnej produkcji roślinnej spółki. W ocenie organu odszkodowanie wpisuje się więc w definicję przychodu z działalności rolniczej.
Podatek: co to oznacza w praktyce
Spółka nie wykaże kwoty z ugody w zeznaniu CIT-8 jako przychodu podatkowego, nie uwzględni jej w podstawie opodatkowania i nie zapłaci od niej podatku dochodowego. Tak brzmiało jej stanowisko, które dyrektor KIS zaakceptował w całości. Kwoty ugody w opublikowanej interpretacji nie ujawniono.
Przyjmijmy, że z ugody wpłynie 200 000 zł. Gdyby była to zwykła kwota opodatkowana, a spółka nie miała kosztów, strat ani odliczeń, które mogłyby obniżyć podstawę opodatkowania, CIT według stawki 19 proc. wyniósłby 38 000 zł. W opisanej interpretacji odszkodowanie pozostaje jednak poza opodatkowaniem, bo do przychodów z działalności rolniczej ustawy o CIT się nie stosuje.
Wyłączenie ma znaczenie także dla spółek, które obok uprawy prowadzą działalność opodatkowaną. Koszty, których nie da się przypisać do konkretnego źródła, dzielą one proporcją przychodów (art. 15 ust. 2 i 2a ustawy o CIT). Odszkodowanie może więc zmienić ten klucz i ograniczyć część kosztów wspólnych rozliczaną w działalności opodatkowanej. Interpretacja tego zagadnienia nie rozstrzyga.
Nie każde odszkodowanie jest rolnicze
Spółka rolnicza nie zawsze uniknie CIT od odszkodowania. W interpretacji z 28 września 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-1.4010.294.2023.1.BJ) dyrektor KIS ocenił sprawę spółki z o.o. prowadzącej wyłącznie działalność rolniczą, która otrzymała odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod inwestycję w terminal gazowy. Organ uznał, że takie odszkodowanie stanowi przychód podatkowy spółki (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT), uwzględniany przy ustalaniu dochodu podlegającego CIT. Różnica między obiema sprawami leży w tym, za co płaci się odszkodowanie: tam za utracony grunt, tu za niewypłaconą pomoc związaną z utraconymi przychodami ze sprzedaży plonów.
Trzeba też pamiętać o kilku zastrzeżeniach:
- Odsetki. Ugoda nie przewiduje odsetek, więc interpretacja ich nie obejmuje. Gdyby agencja dopłaciła odsetki, ich kwalifikację trzeba by ocenić osobno.
- Estoński CIT i działy specjalne. Wyłączenie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT nie obejmuje dochodów opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek ani dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Wniosków z interpretacji nie da się więc wprost przenieść na takie spółki.
- Rolnicy indywidualni. Interpretacja dotyczy wyłącznie CIT. W PIT podobny mechanizm przewiduje art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Sytuacji osoby fizycznej omawiane rozstrzygnięcie jednak nie przesądza.
- Treść ugody. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, bo ugody jeszcze nie zawarto. Może chronić spółkę, która o nią wystąpiła, jeżeli rzeczywiste okoliczności będą zgodne z opisem zdarzenia przyszłego, a spółka zastosuje się do otrzymanego rozstrzygnięcia (art. 14k–14m Ordynacji podatkowej). Interpretacja nie dotyczy też VAT.
W tej sprawie o wyniku przesądziło to, co świadczenie rekompensuje, a nie jego nazwa w ugodzie. Rolnicy, którzy mają podobny spór z ARiMR, mogą wyciągnąć z niej praktyczny wniosek: warto, by z treści ugody jasno wynikało, że kwota odpowiada należnej pomocy za utracone przychody z własnych upraw.
• art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 2 i 2a oraz art. 19 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.),
• art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.),
• art. 1 i art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z 30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Słowacji (Dz.Urz. UE L 168 z 3.07.2023, s. 22).
Powołane interpretacje
• interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 6 listopada 2026 r., sygn. 0111-KDIB1-3.4010.514.2026.1.MBD,
• interpretacja indywidualna dyrektora KIS z 28 września 2023 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.294.2023.1.BJ
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA




