Odliczenie tylko z podatkiem

Problem, jaki musiał rozwiązać Naczelny Sąd Administracyjny wczorajszą uchwałą, to sprawa poniekąd historyczna. Dotyczy jednak wielu podatników. Chodzi o możliwość odliczenia VAT związanego ze sprzedażą nieopodatkowaną VAT, czyli nieobjętą działaniem nieobowiązującej ustawy z dnia 8 maja 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym.

Do wprowadzenia kolejnej zmiany ustawy, czyli do 31 października 2001 r., podstawowy przepis pozwalający na obniżenie VAT stanowił tylko, że podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług (art. 19 ust. 1). Dopiero po tej dacie doprecyzowano go, zastrzegając, że dotyczy to tylko sprzedaży opodatkowanej.

Powstała rozbieżność, czy zmiana powyższa była tylko doprecyzowaniem, czy też zaostrzeniem warunków do odliczenia VAT. I właśnie na tle jednego z takich sporów, który trafił na wokandę NSA, sąd zdecydował się zadać pytanie prawne poszerzonemu składowi sędziów.

Na pytanie, czy do 30 października 2001 r. podatnik VAT mógł skorzystać z obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług nieopodatkowanych VAT, sąd odpowiedział przecząco. W uchwale podjętej w siedmioosobowym składzie sąd uznał, że podatnicy przy sprzedaży nieopodatkowanej takiego prawa nie mieli. Jak zauważył w uzasadnieniu, powodem wątpliwości była bardziej nowelizacja niż sama treść przepisów. A sama zmiana w ocenie poszerzonego składu była zmianą redakcyjną.

Swoje stanowisko sąd oparł na ogólnych zasadach, jakimi rządzi się VAT. Jak zauważył NSA, VAT jest podatkiem neutralnym, bo ostatecznie ciężar jego uiszczenia przerzucany jest na konsumenta. Żeby podatnik mógł odliczyć VAT, musi go zapłaci, czyli sprzedaż musi mieć związek z czynnościami opodatkowanymi. Przyjęcie odmiennego stanowiska byłoby w ocenie sądu pogwałceniem zasady neutralności VAT, co znajdywało i znajduje również potwierdzenie w regulacjach UE.