REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Naczelny Sąd Administracyjny stawia na dowody podatników: Koniec z automatycznym zakładaniem i domniemaniem nadużycia prawa?

Jakub Sitarski
Radca prawny
Naczelny Sąd Administracyjny stawia na dowody podatników: Koniec z automatycznym zakładaniem i domniemaniem nadużycia prawa?
Naczelny Sąd Administracyjny stawia na dowody podatników: Koniec z automatycznym zakładaniem i domniemaniem nadużycia prawa?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W dniu 13 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) zakwestionował praktykę organów podatkowych, polegającą na bezrefleksyjnym oddalaniu wniosków dowodowych. NSA wydał w tym dniu istotny wyrok (I FSK 2150/19), w którym w ustnych motywach podjętego rozstrzygnięcia sprzeciwił się praktyce automatycznego domniemania nadużycia prawa podatkowego, podkreślając znaczenie konkretnych dowodów w procesie decyzyjnym organów. Orzeczenie NSA stanowi wartość dodaną dla wszystkich sporów podatkowych, w których organy nie respektują stawianych przez podatników wniosków dowodowych. Wyrok ten stanowi również swoiste ostrzeżenie dla organów podatkowych, podkreślając, że tego typu praktyki będą spotykać się z zasadniczą krytyką wymiaru sprawiedliwości.

Aktualne podejście NSA: dowody podatnika na pierwszym planie 

Wyrok NSA podkreśla, że organy podatkowe powinny gruntownie analizować i przede wszystkim respektować dowody przedstawione przez podatników, zamiast opierać się na domniemaniu nadużycia prawa. Bez wątpienia takie podejście ma na celu zapewnienie bardziej sprawiedliwej i rzetelnej oceny okoliczności faktycznych dotyczącej badanej przez organy sprawy podatkowej. NSA zwrócił uwagę, że jeśli wniosek dowodowy podatnika jest dla sprawy istotny, a okoliczności, na które taki wniosek został powołany nie zostały stwierdzone innym dowodem (lub stwierdzone zostały błędnie), to organ powinien taki dowód przeprowadzić. Sąd zaznaczył, że oczywiście organ, kierując się zasadą swobodnej oceny, może następnie uznać przeprowadzony dowód za niewiarygodny, niemniej pominięcie istotnego materiału mogącego przyczynić się do prawidłowego rozpoznania sprawy stanowi w ocenie Sądu o naruszeniu zasady prawdy materialnej.

Autopromocja

Koniec z automatycznym domniemaniem nadużycia prawa 

Sprawa zakończona wydaniem wyroku NSA dotyczy transakcji dokonywanych pomiędzy spółką a przedsiębiorstwem prowadzonym przez małżonka jednego ze wspólników. Zdaniem organów oraz sądu pierwszej instancji podatnik dokonał bezprawnego odliczenia podatku naliczonego z faktury dokumentującej dostawę towarów od powiązanego osobowo podmiotu. Podatnikowi zarzucono dokonanie nadużycia prawa podatkowego (zastosowano w sprawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT) i przyjęto, że dokonana transakcja była pozorowana, zaś udział podatnika w zakupie towarów był sztuczny.

Zastosowany przez organy przepis zakłada, że dla stwierdzenia istnienia nadużycia wymagane jest:
1) po pierwsze, aby dane transakcje, pomimo iż spełniają formalne przesłanki wskazane w ustawie, skutkowały uzyskaniem korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem tych przepisów,
2) po drugie, z ogółu obiektywnych okoliczności powinno wynikać, że zasadniczym celem tych transakcji jest uzyskanie korzyści podatkowej.

By można było jednak mówić o nadużyciu prawa w systemie VAT, powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W ocenie organów i sądu pierwszej instancji nielegalną korzyścią podatnika było odliczenie podatku naliczonego z otrzymanej faktury zakupowej. Stanowisko o dopuszczeniu się przez podatnika nadużycia prawa podjęto przy tym bez przesłuchania potencjalnego, dalszego nabywcy towaru. Organy pominęły też wskazywaną przez podatnika okoliczność, że podatnik był już umówiony na sprzedaż zakupionych towarów. Organy nie uznały za istotne tego, że potencjalny kontrahent wstrzymał się z zakupem towarów z uwagi na przekazaną przez podatnika informację o prowadzonych przez urząd skarbowy czynnościach kontrolnych. 

W ocenie podatnika brak przeprowadzenia przez organy wnioskowanych dowodów skutkował błędnym ustaleniem stanu faktycznego. Brak przesłuchania potencjalnego nabywcy skutkował zdaniem podatnika chybionym stwierdzeniem, że badane transakcje były sztuczne i pozorne. Podatnik zwrócił również uwagę na to, że teza o dopuszczeniu się nadużycia prawa postawiona została pomimo braku przesłuchania drugiego ze wspólników spółki cywilnej, który z podatnikiem nie był w żaden sposób powiązany, a który również podejmował decyzję w zakresie sprzedaży towarów.

W pismach procesowych podkreślono również, że zakup towarów od powiązanej osobowo spółki cywilnej finansowany był z zaciągniętych przez podatnika kredytów i pożyczek, oraz że podatnik poczynił nakłady na modernizację zakupionych urządzeń. Zdaniem podatnika, okoliczności te przesądzają o braku dopuszczenia się nadużycia prawa.

NSA stanął na stanowisku, że nadużycie prawa nie zostało na tym etapie sprawy udowodnione. Uchylając wyrok sądu pierwszej instancji oraz decyzję organu podatkowego NSA przyjął, że organy dopuściły się naruszenia art. 188 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a to dlatego że nie ustaliły wszystkich okoliczności badanej sprawy, przy czym stało się to z pominięciem istotnych wniosków dowodowych podatnika.

W ustnych motywach rozstrzygnięcia NSA zwrócił także uwagę na znaczenie zapadłego w dniu 25 maja 2023 r. wyroku TSUE w sprawie C-114/22, podkreślając, że zgodnie z tym wyrokiem art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy unijnej 2006/112 należy interpretować – w świetle zasad neutralności podatkowej i proporcjonalności – w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, na mocy których podatnik jest pozbawiony prawa do odliczenia naliczonego VAT z tego tylko powodu, że podlegająca opodatkowaniu transakcja gospodarcza jest uważana za pozorną i dotknięta nieważnością na podstawie przepisów krajowego prawa cywilnego, bez konieczności wykazania, iż zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie, w świetle prawa Unii, tej transakcji jako pozornej lub, w przypadku gdy rzeczona transakcja została faktycznie dokonana, że jest ona wynikiem oszustwa w zakresie VAT lub nadużycia prawa. 

Co to oznacza dla podatników? 

Dla podatników wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r. oznacza większą ochronę ich praw i możliwość skuteczniejszego przedstawiania dowodów na obronę swojego stanowiska. Orzeczenia NSA mają bowiem szerokie implikacje dla praktyki podatkowej, wpływając jednocześnie na sposób, w jaki organy podatkowe i sądy administracyjne będą podchodzić do podobnych spraw innych podatników. Należy mieć nadzieję, że omawiany wyrok NSA zachęcać będzie organy do swoistego „dialogu” z podatnikami, mając na celu budowanie systemu podatkowego opartego na wzajemnym szacunku i zrozumieniu. Przedwczesne postawienie przez organ tezy o nierzetelności podatnika, wypacza bowiem obiektywny charakter prowadzonego następnie postepowania wyjaśniającego. Z kolei niechęć organów do wysłuchania stanowiska podatnika prowadzi często do chybionych wniosków, wydania błędnych rozstrzygnięć, a w konsekwencji do daleko idących, często nieodwracalnych dla podatnika konsekwencji.

Jakub Sitarski. Radca prawny, Doradca podatkowy specjalizujący się w obsłudze prawno-podatkowej przedsiębiorstw. Pełnomocnik procesowy podatników w sporach z organami podatkowymi. Na co dzień związany z tematyką podatku VAT, PIT, CIT oraz akcyzy. Autor licznych publikacji oraz bloga o tematyce podatkowej.
LinkedIn:  https://www.linkedin.com/in/jakub-sitarski/

 

Dalszy ciąg materiału pod wideo
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Źródło zewnętrzne

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ulga na złe długi w VAT w 2024 r. Czy może z niej skorzystać podatnik stosujący metodę kasową?

Podatnik prowadzi przedsiębiorstwo rzemieślnicze, ma status małego podatnika i rozlicza VAT według metody kasowej. Czy w takiej sytuacji mały podatnik rozliczający VAT metodą kasową może skorzystać z ulgi na złe długi, gdy ma nieopłacone faktury?

11,532 mln uncji złota w skarbcu NBP. Ich wartość rośnie

W marcu 2024 r. wartość złota w posiadaniu Narodowego Banku Polskiego wzrosła o ponad 8,5 mld zł, choć same zasoby złota pozostały niezmienione w stosunku do lutego. Tak wynika z opublikowanych 19 kwietnia 2024 r. danych NBP o płynnych aktywach i pasywach w walutach obcych.

MF: awaria na e-Urząd Skarbowy. Twój e-PIT działa poprawnie ale trzeba się logować przez epit.podatki.gov.pl

W dniu 19 kwietnia 2024 r. w godzinach przedpołudniowych nastąpiła przerwa w działaniu witryny urzadskarbowy.gov.pl, spowodowana najprawdopodobniej jakąś awarią. Ministerstwo Finansów poinformowało, że usługa Twój e-PIT działa poprawnie tylko, że trzeba się logować wchodząc z linka epit.podatki.gov.pl.

MF przygotowało ustawę o obowiązkowym raportowaniu ESG, implementującą dyrektywę UE

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt ustawy implementujący dyrektywę UE o obowiązkowym raportowaniu ESG. MF szacuje, że koszty dla przedsiębiorstw objętych obowiązkiem raportowania w ciągu 10 lat wyniosą 8,7 mld zł.

Twój e-PIT – przedsiębiorca musi uważać! Może pozbawić korzyści finansowych, a nawet narazić na straty

Twój e-PIT, czyli oferowana przez MF usługa jest dla podatnika bardzo wygodna, bo deklarację rozliczeniową wypełnia za niego skarbówka. Ale z racji tego, że żaden system czy urzędnik nie ma pełnej wiedzy na temat zmian jakie zachodzą w życiu podatnika, może pozbawić go wymiernych korzyści finansowych, czyli mówiąc wprost – narazić na straty.

System kaucyjny a VAT. MKiŚ ma opinię MF

Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzyskało od Ministerstwa Finansów opinię, że VAT nie będzie naliczany dla opakowań jednorazowych, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, pojawi się tylko dla tych, które nie wrócą do systemu.

Podatek dla superbogaczy, by zwalczać uchylanie się od opodatkowania

Globalny podatek od superbogatych. Francuski minister finansów Bruno Le Maire poinformował, że wraz ze swoim brazylijskim odpowiednikiem Haddadem Fernando rozpoczyna wspólną inicjatywę, by na szczycie G20 w Waszyngtonie podjąć decyzję w sprawie minimalnego opodatkowania najbogatszych osób na świecie.

PFRON 2024. Zasady obliczania wpłat

Regulacje dotyczące dokonywania wpłat na PFRON zawarte są w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Warto też pamiętać, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, z dwoma poważnymi zmianami z 2016 i 2018 roku. Jakie zasady obliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązują aktualnie w kwietniu 2024 roku?

Praca w Wielkiej Brytanii – czy i kiedy trzeba rozliczyć podatek w Polsce? Jak rozliczyć się z brytyjskim urzędem?

Mimo wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nasi rodacy dalej wybierają ten kraj jako miejsce pracy. Destynacja ta jest wygodna pod wieloma względami. Jednym z nich jest łatwość dotarcia poprzez liczne połączenia samolotowe, dostępne prawie z każdego portu lotniczego w Polsce. Zebraliśmy garść informacji o rozliczeniu podatkowym w tym kraju. Warto je poznać zanim podejmiesz tam pracę.

Zmiany w e-Urzędzie Skarbowym 2024. Nie trzeba już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji podatkowych

Ministerstwo Finansów poinformowało 17 kwietnia 2024 r., że Krajowa Administracja Skarbowa wprowadziła nowe funkcjonalności konta organizacji w e-Urzędzie Skarbowym (e-US). Organizacje (np. spółki, fundacje, stowarzyszenia) nie muszą już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji drogą elektroniczną (UPL-1), by rozliczać się elektronicznie. Serwis e-Urząd Skarbowy pozwala teraz organizacji na składanie deklaracji podatkowych online bez podpisu kwalifikowanego i bez dodatkowego umocowania dla pełnomocnika.

REKLAMA