Pisma doręczane z urzędu skarbowego w ten sposób nie podlegają fikcji doręczenia - jakie konsekwencje?
REKLAMA
REKLAMA
Pełnomocnik spółki nie odebrał decyzji podatkowej z e-Urzędu Skarbowego. Skarbówka uznała, że po 14 dniach i tak nastąpiło skuteczne doręczenie - na zasadzie fikcji doręczenia. Spółka wniosła odwołanie z opóźnieniem. Sprawa trafiła aż do składu 7 sędziów NSA. Finał może szokować: fikcja doręczenia przez e-Urząd Skarbowy nie działa. Pismo musi być faktycznie odebrane z tego portalu. Konsekwencje takiej interpretacji są kolosalne.
- Najważniejsze - doręczenia pism z urzędu skarbowego:
- Dlaczego sprawa cyfrowego doręczenia trafiła do składu aż 7 sędziów?
- Doręczenie nie takie proste - było czy nie było odbioru pisma?
- Co finalnie orzekł NSA w sprawie doręczenia pisma przez e-Urząd Skarbowy?
- Fikcja doręczenia elektronicznego - dlaczego to nie działa tak samo jak na poczcie?
- Co wyrok NSA zmienia dla wysyłki i odbioru pism od skarbówki?
- Zamieszanie z e-doręczeniami, ePUAP, e-Urzędem Skarbowym i innymi systemami doręczeń - zwykłe doręczenie pisma się skomplikowało
- Fikcja elektronicznego doręczenia pisma przez e-urząd skarbowy - pytania i odpowiedzi (FAQ)
Najważniejsze - doręczenia pism z urzędu skarbowego:
- NSA w składzie 7 sędziów orzekł, że samo umieszczenie pisma na koncie pełnomocnika w e-Urzędzie Skarbowym nie wywołuje skutku doręczenia
- Fikcja doręczenia zastępczego nie działa w e-US – katalog z art. 150 Ordynacji podatkowej nie obejmuje takiej sytuacji
- Organ skarbowy wysłał decyzję podatkową na konto e-US pełnomocnika. Ten jej nie pobrał. Organ uznał, że decyzja i tak została doręczona. NSA: nie została
- Wyrok ma ogromne znaczenie dla osób korzystających z cyfrowych doręczeń pism, oraz ich pełnomocników, doradców podatkowych i adwokatów, którzy korzystają jednocześnie z ePUAP i e-Urzędu Skarbowego
Dlaczego sprawa cyfrowego doręczenia trafiła do składu aż 7 sędziów?
To nie był zwykły skład orzekający. NSA rozpoznał sprawę w składzie siedmiu sędziów. Taki skład oznacza, że Sąd uznał sprawę za mającą zasadnicze znaczenie dla praktyki stosowania prawa.
REKLAMA
REKLAMA
I rzeczywiście – problem dotyczy sytuacji, z którą mierzy się wielu pełnomocników w całym kraju, a także osoby, które same korzystają z doręczeń elektronicznych z urzędami. Od kiedy organy skarbowe zaczęły korzystać z e-Urzędu Skarbowego do doręczeń, pojawiły się pytania:
- Czy zgoda na e-US „nadpisuje" adres ePUAP wskazany w pełnomocnictwie?
- Czy fikcja doręczenia (znana z papierowych awizo) działa też w e-US?
- Co się stanie, jeśli pełnomocnik (czy sama reprezentowana osoba) nie pobierze pisma?
Doręczenie nie takie proste - było czy nie było odbioru pisma?
Historia zaczęła się od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 24 czerwca 2024 r., dotyczącej rozliczeń VAT spółki za okres sierpień–grudzień 2013 r. Decyzję wysłano tego samego dnia na konto pełnomocnika spółki w systemie e-Urząd Skarbowy.
Problem polegał na tym, że pełnomocnik nie odebrał tej decyzji. System wysłał powiadomienia, ale nikt pisma faktycznie nie pobrał. Organ zastosował więc fikcję doręczenia – uznał, że decyzja została doręczona z dniem 8 lipca 2024 r., czyli po upływie 14 dni od umieszczenia jej w systemie.
REKLAMA
Spółka dowiedziała się o decyzji później. W listopadzie 2024 r. wniosła odwołanie i jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Argumentowała, że decyzja w ogóle nie powinna była trafić przez e-US – bo w pełnomocnictwie szczególnym wskazano adres ePUAP jako adres do doręczeń.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. WSA w Krakowie przyznał rację organowi. Spółka złożyła skargę kasacyjną do NSA.
Co finalnie orzekł NSA w sprawie doręczenia pisma przez e-Urząd Skarbowy?
NSA uchylił zarówno wyrok WSA w Krakowie, jak i postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W sentencji wyroku zasądził też zwrot kosztów postępowania. Kluczowe wnioski orzeczenia:
Zgoda na e-US nie zastępuje adresu z pełnomocnictwa
NSA stwierdził, że wyrażenie przez pełnomocnika zgody na doręczanie korespondencji na konto w e-Urzędzie Skarbowym (na podstawie art. 35e ustawy o KAS) nie uchyla możliwości doręczenia pisma pod adres wskazany w pełnomocnictwie. Innymi słowy: zgoda na e-US nie kasuje adresu ePUAP.
Organ może doręczyć pismo przez e-US, ale to uprawnienie – nie obowiązek, i nie jedyna droga.
Fikcja doręczenia w e-US nie działa
To najważniejsza teza wyroku. NSA wskazał, że art. 150 Ordynacji podatkowej zawiera zamknięty (enumeratywny) katalog przypadków doręczenia zastępczego. Katalog ten nie przewiduje fikcji prawnej dla pisma jedynie udostępnionego na koncie e-US.
Sąd podkreślił wprost: przepisu o fikcji doręczenia nie wolno interpretować rozszerzająco i stosować do sytuacji, których nie obejmuje – zwłaszcza gdy w aktach sprawy jest prawidłowo wskazany adres elektroniczny (ePUAP).
Liczy się faktyczne pobranie, nie samo udostępnienie
Doręczenie przez e-US może być skuteczne – ale tylko wtedy, gdy pełnomocnik faktycznie pobierze (odbierze) pismo. Samo umieszczenie dokumentu na koncie i upływ czasu nie wystarczą.
Data doręczenia to dzień faktycznego odbioru pisma w e-Urzędzie Skarbowym. A ciężar udowodnienia, że pełnomocnik skutecznie odebrał korespondencję, spoczywa na organie podatkowym – nie na stronie, którą reprezentuje.
Fikcja doręczenia elektronicznego - dlaczego to nie działa tak samo jak na poczcie?
NSA wyraźnie zaznaczył, że fikcja doręczenia jest instytucją wyjątkową i dolegliwą. Wiąże bowiem skutki prawne z tym, że ktoś pisma nie odebrał. Przy papierowej korespondencji działa to tak: listonosz zostawia awizo, drugie awizo – i po 14 dniach pismo uznaje się za doręczone.
Ale w e-Urzędzie Skarbowym nie ma analogicznego mechanizmu przewidzianego w Ordynacji podatkowej. NSA odmówił „doczytania" takiego mechanizmu do ustawy. Nie zgodził się, żeby organ stosował fikcję tam, gdzie ustawodawca jej nie przewidział.
Co wyrok NSA zmienia dla wysyłki i odbioru pism od skarbówki?
Doradcy podatkowi i adwokaci
Wyrok ma bezpośrednie przełożenie na codzienną praktykę. Jeśli ktoś wyraził zgodę na doręczenia w e-US, ale w pełnomocnictwie wskazał adres ePUAP – organ nie może traktować braku pobrania pisma z e-US jako fikcji doręczenia po upływie terminu 14 dni. Musi wysłać je na adres z pełnomocnictwa.
To ważne zwłaszcza dla pełnomocników obsługujących wiele spraw jednocześnie. W praktyce wielu z nich mogło przeoczyć powiadomienie z e-US, nie logując się do systemu regularnie.
Podatnicy, osoby fizyczne i spółki
Dla stron postępowań podatkowych wyrok oznacza dodatkową ochronę. Jeśli decyzja „wisiała" w e-US, ale nikt jej nie pobrał – nie rozpoczął się bieg terminu na odwołanie. Organ musi doręczyć ją skutecznie inną drogą.
Organy skarbowe
Będą musiały zweryfikować swoje praktyki doręczeniowe. W sprawach, w których stosowały fikcję doręczenia przez e-US wobec pełnomocników mających wskazany adres ePUAP, mogą teraz spodziewać się zaskarżeń.
Skutki orzeczenia mogą być katastrofalne w skutkach dla organów skarbowych - można bowiem się powołać nawet na to, że decyzje doręczone fikcją doręczenia poprzez e-Urząd Skarbowy nigdy nie zostały odebrane, zatem nie weszły w życie i nie obowiązują.
Zamieszanie z e-doręczeniami, ePUAP, e-Urzędem Skarbowym i innymi systemami doręczeń - zwykłe doręczenie pisma się skomplikowało
Wyrok NSA wpisuje się w szerszy problem, z którym od miesięcy mierzą się urzędy, pełnomocnicy i obywatele. Organy publiczne mają obowiązek stosować e-Doręczenia. Jeśli odbiorca nie ma skrzynki do e-Doręczeń, Poczta Polska drukuje pismo i dokonuje doręczenia w ramach Publicznej Usługi Hybrydowej (PUH). Jednocześnie w systemie podatkowym funkcjonuje e-Urząd Skarbowy z własnym mechanizmem doręczeń. Natomiast jak się okazuje - tam nie działa już fikcja doręczenia.
To nagromadzenie systemów – ePUAP, e-US, e-doręczenia, PUH i inne – prowadzi do sytuacji, w których ani strony, ani organy nie mają pewności, który kanał jest właściwy. Wyrok NSA w składzie 7 sędziów porządkuje przynajmniej jedną kwestię: fikcja doręczenia nie rozciąga się na e-US.
Fikcja elektronicznego doręczenia pisma przez e-urząd skarbowy - pytania i odpowiedzi (FAQ)
Jakie mogą być skutki wyroku NSA w sprawie braku fikcji doręczenia pism w e-Urzędzie Skarbowym?
Katastrofalne - jeżeli w innych postępowaniach ktokolwiek nie odebrał pisma od organu podatkowego albo końcowej decyzji w swojej sprawie, a doręczenie zdaniem urzędu nastąpiło przez e-Urząd Skarbowy poprzez fikcję doręczenia, to na podstawie nowego wyroku NSA można uznać, że takie pismo lub decyzja nigdy nie zostało skutecznie doręczone. A skoro tak, to nie obowiązuje, nie weszło w życie i nie może wywoływać skutków prawnych.
Czy doręczenie decyzji przez e-Urząd Skarbowy jest w ogóle możliwe?
Tak, ale tylko wtedy, gdy pełnomocnik faktycznie pobierze (otworzy) pismo. Samo umieszczenie go na koncie nie wystarczy do uznania za doręczone po upływie 14 dni na odbiór.
Co to jest fikcja doręczenia?
To mechanizm prawny, który pozwala uznać pismo za doręczone mimo braku jego faktycznego odebrania – np. po dwukrotnym awizowaniu przesyłki pocztowej. W przypadku e-Urzędu Skarbowego NSA uznał, że taka fikcja nie ma zastosowania.
Czy zgoda na e-US kasuje adres ePUAP z pełnomocnictwa?
Nie. NSA stwierdził, że wyrażenie zgody na doręczenia w e-US nie uchyla możliwości doręczenia pod adres wskazany w pełnomocnictwie.
Kto musi udowodnić, że pismo zostało doręczone?
Organ podatkowy. Ciężar wykazania skutecznego doręczenia spoczywa na nim, nie na pełnomocniku.
Co się stanie, jeśli organ zastosował fikcję doręczenia w e-US?
W świetle tego wyroku takie doręczenie jest nieskuteczne. Decyzja pozostaje niedoręczona, a terminy procesowe (np. na odwołanie) nie zaczęły biec.
Czy ten wyrok wiąże inne sądy?
Wyrok wydano w składzie 7 sędziów NSA, co nadaje mu szczególną wagę interpretacyjną. Choć formalnie nie jest uchwałą mającą moc zasady prawnej, inne składy orzekające będą się do niego odwoływać i bardzo prawdopodobne, że stosować w innych podobnych sprawach.
Czy to dotyczy tylko pełnomocników?
Wyrok bezpośrednio dotyczył pełnomocnika (doradcy podatkowego i adwokata), ale jego logika ma zastosowanie szerzej – do każdej sytuacji, w której organ próbuje stosować fikcję doręczenia w e-US.
Źródło: Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 3 sierpnia 2026 r. w składzie 7 sędziów, sygn. akt I FSK 1307/25)
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA
