Czy można wprowadzić środek trwały do ewidencji z datą wsteczną

RADA

Nie. Dla organów podatkowych wpisanie środka trwałego do ewidencji z datą wsteczną oznacza ujawnienie środka trwałego. Od ujawnionych środków trwałych nieobjętych dotychczas ewidencją dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji.

UZASADNIENIE

Opisany przez Państwa problem występuje w dużych podmiotach gospodarczych. Pojawia się często w firmach mających wiele oddziałów oraz centralny system księgowy. Obieg dokumentów między poszczególnymi komórkami firmy może spowodować opóźnienie we wprowadzaniu danych do jej systemu komputerowego. Na takie ryzyko narażone są też spółki, które prowadząc działalność gospodarczą na dużą skalę, przekazały obsługę księgową firmom zewnętrznym na zasadzie outsourcingu.

Systemy komputerowe wielu firm umożliwiają określenie zarówno daty rozpoczęcia użytkowania środka trwałego, jak i wprowadzenia go do ewidencji jako wcześniejszych w stosunku do momentu wprowadzenia tych informacji do systemu. Jeżeli wskutek przedłużającego się obiegu dokumentów wprowadzenie środka trwałego do ewidencji środków trwałych nastąpi z opóźnieniem, to będzie miało miejsce ujawnienie środka trwałego. Zdaniem organów podatkowych decydujące znaczenie ma tutaj data rzeczywistego wprowadzenia środka trwałego do ewidencji, a nie data wybrana przez spółkę jako moment wprowadzenia do ewidencji, nawet gdy ta wybrana przez spółkę data pokrywa się z faktycznym rozpoczęciem użytkowania środka trwałego.

Organy podatkowe opierają się na dyspozycji art. 16d ust. 2 updop, który stanowi, że składniki majątku podlegające amortyzacji wprowadza się do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zgodnie z art. 9 ust. 1 updop najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania. Prawo do zaliczania odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodu uzależnione jest od wprowadzenia tych składników majątkowych do ewidencji. Zwrot „do używania” oznacza faktyczne korzystanie ze środka trwałego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Późniejszy termin wprowadzenia uznaje się za ujawnienia środka trwałego (art. 16h ust. 1 pkt 4 updop). Ma to poważne konsekwencje. Od ujawnionych środków trwałych nieobjętych dotychczas ewidencją dokonuje się odpisów amortyzacyjnych dopiero od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ

Konsekwencją późniejszego wprowadzenia środka trwałego do ewidencji środków trwałych (w stosunku do momentu rozpoczęcia jego faktycznego użytkowania) jest możliwość dokonywania odpisów amortyzacyjnych stanowiących koszt uzyskania przychodu dopiero od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek ten został wprowadzony do tej ewidencji.

Możliwość stosowania przez osoby prawne procedur dopuszczających wprowadzanie do ewidencji środków trwałych z opóźnieniem wynika z ustawy o rachunkowości. Ustawa ta stanowi, że rozpoczęcie amortyzacji następuje nie wcześniej, niż po przyjęciu środka trwałego do używania. Dlatego niektóre systemy księgowe za podstawowy moment przy amortyzacji uznają faktyczne rozpoczęcie używania środka trwałego, pozwalając na zaewidencjonowanie tego zdarzenia nawet z datą wsteczną. Jest to jednak niezgodne z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych (identyczne zasady obowiązują w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Organy podatkowe nie akceptują praktyki opisanej w pytaniu. W razie kontroli tak prowadzonej ewidencji środków trwałych należy się spodziewać, że przeprowadzający tę kontrolę organ podatkowy zajmie takie samo stanowisko, jakie zostało wyrażone m.in. w piśmie z 18 października 2007 r. Wydał je Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie nr 1471/DPD1/423/106/06/MK. Naczelnik ustosunkował się w nim do zasad prowadzenia ewidencji środków trwałych przez podatnika, którego system księgowy umożliwiał wprowadzenie środków trwałych do ewidencji z datą wcześniejszą od daty wpisu. Pomimo że data ta odzwierciedlała faktyczne rozpoczęcie eksploatacji środka trwałego, organ podatkowy uznał, że w takiej sytuacji doszło do ujawnienia środka trwałego.

Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że co do zasady wpisów do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych Spółka dokonuje na podstawie dowodów OT. Zdarza się jednak, iż dowody OT sporządzane są z jedno-, dwu- lub trzymiesięcznym opóźnieniem po miesiącu faktycznego oddania składnika majątkowego do używania. Tym samym niektóre środki trwałe zostają wprowadzone do ewidencji również z opóźnieniem, tj. po miesiącu, w którym rozpoczęto użytkowanie danego środka trwałego. W przedstawionej sytuacji dochodzi zatem do ujawnienia środka trwałego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, iż stosowany przez Spółkę system księgowy umożliwia wprowadzenie danego środka trwałego z datą wcześniejszą - datą rozpoczęcia eksploatacji środka trwałego. Gdyby przyjąć stanowisko Spółki zaprezentowane we wniosku, art. 16d ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w stosunku do Spółki byłby praktycznie przepisem martwym. Nigdy bowiem ze względu na możliwości systemu komputerowego nie wystąpiłby w Spółce przypadek późniejszego wprowadzenia środka trwałego do ewidencji, pomimo że faktyczny moment zaewidencjonowania następowałby w miesiącach następnych po miesiącu, w którym dany środek trwały przyjęto do używania. Biorąc powyższe pod uwagę, w sprawie przedstawionej we wniosku ma miejsce ujawnienie środka trwałego.

• art. 16d ust. 2, art. 16h ust. 1 pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

Piotr Domański

konsultant podatkowy