Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podwójna sankcja jest niezgodna z konstytucją

Aleksandra Tarka
inforCMS
Trybunał orzekł, że osoba fizyczna nie może być karana za ten sam czyn dwa razy. Stosowanie 30-proc. dodatkowego VAT i sankcji karnych skarbowych narusza konstytucję.

Sprawą podwójnej sankcji w przypadku naruszeń obowiązków przez podatników VAT Trybunał Konstytucyjny zajął się już drugi raz. I tak jak w wyroku z 1998 roku uznał nowy przepis art. 109 ust. 5 i 6 ustawy o VAT za niezgodny z konstytucją. Przypomnijmy, że chodzi o sytuacje, w których organy podatkowe stosowały do tej samej osoby za ten sam czyn sankcję w postaci dodatkowego zobowiązania na podstawie ustawy o VAT oraz sankcje karne z kodeksu karnego skarbowego.

Decyzja Trybunału

Trybunał orzekł wczoraj, że art. 109 ust. 5 i 6 ustawy o VAT w zakresie, w jakim dopuszcza zastosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn sankcji administracyjnej określonej przez ustawę o VAT jako dodatkowe zobowiązanie podatkowe i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe albo przestępstwa skarbowe jest niezgodny z konstytucyjną zasadą państwa prawnego.

W uzasadnieniu TK zauważył, że ustawodawca w nowej ustawie powtarza regulacje, co do której Trybunał wcześniej orzekł o zakresowej niekonstytucyjności. Ponieważ zachodzi nie tylko analogia w zakresie regulacji prawnej, ale także stanu faktycznego, TK swoje stanowisko oparł w dużej mierze na uzasadnieniu wyroku z 1998 roku, podzielając w pełni zawarte w nim stanowisko.

Jak podkreślił TK, przekazanie podatnikom czynności obliczania i rozliczania się z podatków oparto na założeniu zaufania do podatników. Zaufanie to obejmuje nie tylko kwestię uczciwości podatników, ale także dołożenia należytej staranności w obliczaniu wysokości tych zobowiązań.

Jak zauważył TK, sankcje za zaniżenie należności podatkowej w deklaracji wypełnionej przez podatnika, stosowane automatycznie, z mocy ustawy z tytułu jego winy obiektywnej, mają znaczenie przede wszystkim prewencyjne.

Jednak, jak podkreślił TK, podatnikami VAT są nie tylko zorganizowane podmioty, od których można oczekiwać profesjonalizmu także w zakresie rozliczania się z podatków. Podatnikami VAT są też osoby fizyczne. I w tym przypadku stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej, określanej jako dodatkowe zobowiązanie podatkowe i odpowiedzialności karnej skarbowej, narusza zasadę państwa prawa wyrażoną w art. 2 konstytucji. Kumulowanie odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe stanowi - jak powtórzył TK - wyraz nadmiernego fiskalizmu i nie uwzględnia w żadnym stopniu interesu podatnika, który poniósł wskazaną karę administracyjną.

Utrwalone orzecznictwo

Powołując się na utrwalone orzecznictwo TK skład orzekający wyjaśnił, że co prawda ustawodawcy przysługuje swoboda polityczna określania sankcji za naruszenie prawa. Tam, gdzie przepisy nakładają na osoby fizyczne lub prawne obowiązki, winien się również znaleźć przepis określający konsekwencję niespełnienia obowiązku, przypomniał Trybunał. Konstytucja nakłada na każdego obowiązek przestrzegania prawa, a ustawodawcy przysługuje swoboda określenia sankcji związanych z niedopełnieniem obowiązku. Swoboda ta nie jest jednak nieograniczona - przypomniał TK. Nie może więc stosować sankcji oczywiście nieadekwatnych lub nieracjonalnych albo też niewspółmiernie dolegliwych.

Jednocześnie TK potwierdził swoje wcześniejsze stanowisko w zakresie osób prawnych. W jego ocenie odpowiedzialność administracyjna podatnika niebędącego osobą fizyczną, polegająca na obciążeniu go dodatkowym zobowiązaniem podatkowym, przewidzianym w zaskarżonych przepisach, nie jest konkurencyjna z odpowiedzialnością karną skarbową, ponoszoną przez osoby fizyczne. Mówiąc najprościej, w tym przypadku inny podmiot, np. spółka, zostaje ukarany sankcją VAT, a osoba fizyczna odpowiedzialna za rozliczenie z fiskusem ponosi odpowiedzialność z ustawy karnej skarbowej. W tym przypadku nie zachodzi więc tożsamość podmiotów podlegających sankcjom.

Wygrali podatnicy

Przede wszystkim korzystny dla podatników wyrok TK pozbawi organy podatkowe możliwości stosowania podwójnych sankcji w stosunku do osób fizycznych w przyszłości. Jednak orzeczenie Trybunału mogą wykorzystać także podatnicy, wobec których takie sankcje zastosowano.

Jak wyjaśnia Adrian Jonca, doradca podatkowy z kancelarii Beinten Burkhard, podatnicy, których dotyczy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzające niezgodność przepisu nowej ustawy o VAT z art. 2 konstytucji, mogą ubiegać się, na podstawie art. 190 ust. 4 konstytucji RP, o uchylenie decyzji ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Przepisami określającymi zasady i tryb postępowania, o których mowa w art. 190 ust. 4 konstytucji, są przepisy Ordynacji podatkowej lub odpowiednio ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

- Jeżeli decyzja sankcyjna jest nieostateczna, na korzystny wyrok TK można powołać się w odwołaniu, żądając zarazem jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie - mówi Adrian Jonca. Podobnie, gdy decyzja jest już ostateczna, ale nie minął jeszcze termin do wniesienia skargi do WSA, na korzystny wyrok TK można powołać się w skardze do WSA, żądając stwierdzenia przez WSA nieważności obu decyzji organów podatkowych - wyjaśnia ekspert.

W sprawach, w których zapadł już niekorzystny wyrok WSA, ale nie minął jeszcze termin do wniesienia skargi kasacyjnej, na korzystny wyrok TK można się powołać w skardze kasacyjnej do NSA, żądając uchylenia wyroku WSA.

- Gdy decyzja jest ostateczna i minął już termin do wniesienia odwołania albo skargi do WSA, podatnikowi pozostaje złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie ze względu na korzystny wyrok TK, w ramach którego można domagać się uchylenia decyzji sankcyjnej i umorzenia postępowania w sprawie - podkreśla Adrian Jonca. Analogiczne postępowanie dotyczy spraw zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Jak wyjaśnia ekspert, również przed sądem można złożyć wniosek o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

W przypadku wznowienia postępowania wniosek o jego wznowienie można złożyć jedynie w ciągu miesiąca od dnia publikacji sentencji wyroku TK w Dzienniku Ustaw.

Nie było zaskoczenia

Korzystny wyrok TK nie jest specjalnym zaskoczeniem.

- Mając na uwadze rozstrzygnięcie przez TK dopuszczalności stosowania sankcji w VAT wobec osób fizycznych, odpowiadających w tym zakresie - za ten sam czyn - na gruncie kodeksu karnego skarbowego, należało oczekiwać rozstrzygnięcia tej sprawy w tym samym duchu co w sprawie K17/97 - mówi Andrzej Nikończyk, doradca podatkowy z Kancelarii Ożóg i Wspólnicy. W jego ocenie za uznaniem, w powyższym zakresie, przepisów ustawy o VAT za niekonstytucyjne przemawiają dotychczasowe stanowiska sądów administracyjnych, potwierdzające, że aktualne przepisy o sankcji w VAT stanowią kontynuację instytucji dodatkowego zobowiązania podatkowego, obowiązującego na gruncie poprzedniej ustawy.

I właśnie z tych powodów, zdaniem Andrzeja Nikończyka, należało oczekiwać stwierdzenia przez TK również niekonstytucyjności przepisów dotyczących ustalenia sankcji wobec osób fizycznych w tym zakresie, w jakim za te same czyny podlegają oni odpowiedzialności na gruncie kodeksu karnego skarbowego. Ekspert zwraca uwagę, że dodatkowym potwierdzeniem tego stanowisko była nawet praktyka niektórych organów podatkowych.

- Jeszcze przed wyrokiem zapadło wiele rozstrzygnięć organów podatkowych, które nie ustalają sankcji wobec osób fizycznych w związku z uznaniem aktualności powołanego orzeczenia TK dotyczącego poprzedniego stanu prawnego - podkreśla Andrzej Nikończyk.

Sygn. akt P 43/06

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ukaranie sankcją VAT i z kodeksu karnego skarbowego

 

Kumulowanie odpowiedzialności administracyjnej i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu i nie uwzględnia interesu podatnika, który poniósł wskazaną karę administracyjną - podkreślił Trybunał Konstytucyjny

ALEKSANDRA TARKA

aleksandra.tarka@infor.pl

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Uproszczenia w akcyzie dla producentów energii odnawialnej
    Będą uproszczenia w podatku akcyzowym dla małych producentów energii odnawialnej i dla samorządów korzystających z OZE – wynika z opublikowanej na stronie KPRM zapowiedzi nowelizacji ustawy akcyzowej.
    Podwójna nowelizacja przepisów kodeksu karnego skarbowego w 2022 r.
    Od 1 stycznia 2022 roku w życie weszło wiele zmian w przepisach, w szczególności w zakresie prawa podatkowego. Zmianami została objęta również ustawa – Kodeks karny skarbowy. Co ciekawe jednak, w trakcie roku doszło do ponownej nowelizacji tej ustawy a kolejne zmiany zaczęły obowiązywać od 1 lipca. Jakich zmian dokonano w kodeksie karnym skarbowym w 2022 roku? Poniżej wskazujemy na najciekawsze i najbardziej istotne zmiany, które warto znać.
    Slim VAT 3 a sprzedaż mieszana - co się zmieni?
    Slim VAT 3 wprowadza zmiany w systemie proporcji odliczania VAT w sprzedaży mieszanej. Znacząco zwiększona zostanie kwota, która pozwala na odliczenie 100% wysokości podatku naliczonego.
    Dzialy specjalne produkcji rolnej. Normy szacunkowe dochodu od 1 stycznia 2023 r.
    Rząd opublikował projekt rozporządzenia określającego normy szacunkowe dochodu działów specjalnych produkcji rolnej. Nowe stawki wchodzą w życie od 1 stycznia przyszłego roku. Dotyczą np. uprawy w szklarniach, uprawy grzybów oraz hodowli kotów rasowych.
    Jak wypłacić zysk ze spółki z o.o.
    Jak wspólnik spółki z o.o. może wypłacić zysk ze spółki, aby było najkorzystniej?
    Straty na lokatach bankowych w 2022 roku
    Nawet ponad 13% – takie realne straty mogą dać depozyty, które kończą się w trzecim kwartale 2022 r. Tak złych wyników w przypadku lokat nie mieliśmy od wielu lat. I choć sytuacja deponentów się poprawia, to i tak trudno liczyć na to, że bankowe lokaty uchronią nasz kapitał przed inflacją.
    SLIM VAT 3 i sankcja 20% VAT - zmiany w VAT od 2023 roku
    Zaprezentowana przez Ministerstwo Finansów w 2020 roku idea „SLIM VAT” doczekała się kolejnej odsłony. 8 sierpnia 2022 roku został opublikowany projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, tzw. SLIM VAT 3. Pakiet ten, tak jak poprzednie, ma na celu wprowadzenie kolejnych uproszczeń w zakresie rozliczenia VAT. Projekt ustawy zakłada również implementację wyroku TSUE z dnia 15 kwietnia 2021 roku w sprawie C-935/19 dotyczącego możliwości nakładania przez organy podatkowe 20 proc. sankcji VAT. Obecnie projekt trafił do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Konsultacje projektu potrwają do 26 sierpnia 2022 roku. Z kolei planowane wejście w życie nowych przepisów przewidziano na 1 stycznia 2023 roku.
    Inflacja w Polsce. Presja inflacyjna po 7 miesiącach 2022 roku nie słabnie
    Mimo oczekiwań wielu ekspertów na osłabienie dynamiki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, według najnowszych danych GUS, inflacja nadal przyspiesza, sięgając w lipcu 2022 r. 15,6 proc., a więc była nieznacznie wyższa niż miesiąc wcześniej i najwyższa od 1997 roku.
    Fiskus promuje sprzedaż alkoholu z powodu spadku wpływów z akcyzy ... w Japonii
    W Japonii fiskus ogłosił akcję "Sake Viva!", która ma na celu zwiększenie sprzedaży alkoholu w kraju, gdzie jego konsumpcja mocno spada, co powoduje obniżenie wpływów z akcyzy - podaje w czwartek BBC.
    Informacja o realizacji strategii podatkowej - obowiązek dużych firm i grup kapitałowych
    Ministerstwo Finansów przypomina o obowiązku poinformowania naczelnika urzędu skarbowego o adresie strony internetowej, na której umieszczone są informacje o realizowanej strategii podatkowej. Obowiązek dotyczy dużych przedsiębiorstw i grup kapitałowych.
    50% koszty uzyskania przychodu a minimalne wynagrodzenie za pracę
    Możliwość zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu w ramach m.in. umowy o pracę i umów cywilnoprawnych to sposób na obniżenie należności podatkowych.
    Modele SAAS, PAAS i IAAS – czym różnią się w konsekwencjach podatkowych?
    Czy zastanawiałeś się kiedyś nad świadczeniem usług za pośrednictwem chmury obliczeniowej? W skrócie polega to na dostarczaniu np. mocy obliczeniowej, ale również oprogramowania czy systemów w modelu usługowym. Problem jaki może pojawić się na Twojej drodze to wybór sposobu świadczenia tych usług oraz skutków podatkowych z nimi związanych.
    Dobrowolne zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przez podatnika
    Podatnik, który otrzymał decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego lub posiada nieostateczną decyzję organu I instancji, wyprzedzając działania organu podatkowego, może skorzystać z instytucji zabezpieczenia dobrowolnego. Jak to zrobić i na czym polega dobrowolne zabezpieczenie zobowiązania podatkowego przez podatnika?
    Wystawianie faktur – terminy ustawowe
    Faktura jest podstawowym dokumentem, który potwierdza transakcję zakupową. Stanowi podstawę do obliczeń podatkowych oraz określania zobowiązania podatkowego, w określonych okresach. Nic więc dziwnego, że ustawodawca zdecydował jak powinien wyglądać dokument faktury oraz w jakim czasie minimalnym oraz maksymalnym dokument taki powinien zostać wystawiony.
    Czy członek zarządu spółki może być jej pracownikiem?
    Członek zarządu spółki z o.o. może (choć nie musi) być zatrudniony w tej spółce na podstawie umowy o pracę. Okazuje się jednak, że nie zawsze jest to możliwe.
    Firma w mieszkaniu a koszty podatkowe w PIT
    Szczególnie w trudnych gospodarczo momentach wielu przedsiębiorców zastanawia się nad minimalizacją swoich kosztów. Jedną z opcji jest prowadzenie działalności gospodarczej z prywatnego mieszkania lub domu. Często oznacza to przeznaczenie części nieruchomości na cele biurowe – jak chociażby stworzenie sali spotkań czy gabinetu, a także ponoszenie części kosztów mediów na cele prowadzonej działalności gospodarczej. Czy takie wydatki, ponoszone w prywatnym domu podatnika, ale na cele firmowe mogą być rozliczane firmowo? Czy mają wpływ na wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych?
    Kasy fiskalne w myjniach samochodowych od 1 października 2022 r. Konieczny paragon
    Nie wystarczy pozwolić klientom na zeskanowanie elektronicznego kodu QR i przesłać im linku na podany adres e-mailowy. To nie to samo, co wydanie paragonu fiskalnego – stwierdził dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.
    50% kosztów uzyskania przychodów informatyka - jakie wymogi należy spełnić
    Polskie prawo przewiduje możliwość zastosowania preferencyjnych (50%) kosztów uzyskania przychodów przez specjalistów z branży IT, którzy w ramach realizowanych zadań działają w sposób twórczy. Jest to więc związane m.in. z grami komputerowymi i tworzeniem programów. Aby skorzystać z podwyższonych KUP, trzeba jednak spełnić konkretne przesłanki. Przedstawiamy działania po stronie pracodawcy, które pozwolą uniknąć powstania wątpliwości w razie kontroli ze strony Urzędu Skarbowego.
    Nowe przepisy dotyczące firm windykacyjnych. Co się zmieni? Od kiedy?
    Aktualnie windykacja należności, zwłaszcza ta w formie pozasądowej (polubownej), nie jest obwarowana kompleksową regulacją prawną. Odnosi się do zarówno do osoby windykatora, formy prowadzenia działalności, jak i zasad przeprowadzania windykacji pozasądowej. Bez odpowiednich regulacji może dochodzić do naruszeń ze strony firm windykacyjnych, których przedstawiciele popełniają czyny niezgodne z zasadami etyki (np. w wyniku nękania) lub niedozwolone w ramach windykacji. Właśnie dlatego ustawodawca zamierza wprowadzić nowe wymogi dla firm windykacyjnych. Wdrożenie tych zasad może wymusić znaczne przeobrażenia na podmiotach, które zajmują się odzyskiwaniem zaległych należności.
    Dane osobowe kandydatów do pracy a RODO - przechowywanie danych po rekrutacji
    Przedsiębiorca ma prawo przetwarzać dane kandydatów do pracy po zakończonej rekrutacji z uwagi na ewentualne roszczenia z tytułu dyskryminacji. Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 sierpnia 2022 r. W ten sposób WSA zakwestionował niekorzystną dla firm wykładnię Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wyrok jest nieprawomocny ale omawiana sprawa może doprowadzić do zmiany stanowiska dotyczącego przechowywania danych osobowych kandydatów.
    W lipcu spadła liczba ofert pracy
    W lipcu spadła liczba ofert pracy - wynika z przekazanego PAP Barometru Ofert Pracy. Według analizy wysoka inflacja i restrykcyjna polityka monetarna ograniczą aktywność inwestycyjną, co spowoduje wyhamowanie tempa powstawania nowych etatów.
    PIT-2, PIT-2A, PIT-3 - nowe wzory formularzy podatkowych od 2023 roku
    Ministerstwo Finansów przygotowało nowe wzory oświadczeń/wniosków PIT-2 (wersja 9), PIT-2A (wersja 8), PIT-3 (wersja 9), składanych przez podatników płatnikom dla celów obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, które będą miały zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2023 r. Konsultacje podatkowe tych wzorów rozpoczęły się 10 sierpnia 2022 r. i potrwają do 19 sierpnia 2022 r. Po zakończeniu tych konsultacji podatkowych, wzory formularzy, zostaną udostępnione do stosowania (opublikowane) w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zgodnie z art. 45b ustawy o PIT. Formularze te nie będą ogłoszone w drodze rozporządzenia Ministra Finansów publikowanego w Dzienniku Ustaw.
    Zmiany w prawie restrukturyzacyjnym od 2024 roku
    W 2024 roku – wraz z implementacją przez Polskę unijnej dyrektywy drugiej szansy – wejdą w życie kolejne zmiany w prawie restrukturyzacyjnym. – Nie będzie to rewolucja w naszym systemie, ale podkreślenie polityki drugiej szansy dla firm w trudnej sytuacji ekonomicznej – ocenia radca prawny Bartosz Sierakowski. W procesie restrukturyzacji pojawi się konieczność przeprowadzenia tzw. testu zaspokojenia, czyli prognozy możliwych wariantów zaspokojenia wierzycieli. To oznacza nowe obowiązki dla doradców restrukturyzacyjnych i prawdopodobnie wzrost kosztów całej procedury.
    Praca obywateli Ukrainy w Polsce a opodatkowanie PIT. Co trzeba wiedzieć po pół roku pobytu w Polsce
    Po rosyjskiej inwazji na Ukrainę miliony (dosłownie) obywateli Ukrainy mniej lub bardziej tymczasowo przeniosło się do Polski, aby szukać schronienia przed wojną. W rezultacie albo rozpoczęli pracę zdalną w Polsce dla swojego pracodawcy z siedzibą na Ukrainie albo po prostu podjęli pracę w Polsce. Wykonują oni swoją pracę z polskiego adresu zamieszkania i to wkrótce zrodzi problem dotyczący opodatkowania dochodów z tej pracy omówiony poniżej.
    Slim VAT 3 - znaczące zmiany w VAT
    Slim VAT 3 trafił do konsultacji publicznych. Jest to kolejny pakiet uproszczeń w rozliczeniach VAT dla przedsiębiorców. Na czym będą polegać proponowane zmiany?