Jak przebiega leasing samochodu osobowego

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych odmiennie określono zasady rozliczania leasingu, w zależności od konstrukcji umowy, która oddaje przedsiębiorcy przedmiot leasingu. Przedsiębiorca może rozliczać wydatki związane z samochodem osobowym w ramach leasingu operacyjnego (bieżącego) lub leasingu kapitałowego (finansowego). Podział ten ma znaczenie dla określenia skutków podatkowych występujących zarówno po stronie finansującego, jak i korzystającego.

Leasing operacyjny

Przy umowie leasingu operacyjnego ustalone opłaty, ponoszone przez korzystającego w podstawowym okresie umowy z tytułu używania środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, stanowią przychód finansującego i odpowiednio koszt uzyskania przychodów korzystającego, pod warunkiem, że finansujący w dniu zawarcia umowy nie korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym od osób prawnych: podmiotowego (np. nie jest jednostką budżetową), dla spółek z udziałem zagranicznym lub spółek działających w specjalnych strefach ekonomicznych. Jednocześnie umowa taka musi spełniać następujące warunki:

- została zawarta na czas oznaczony, stanowiący co najmniej 40 proc. normatywnego okresu amortyzacji, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym rzeczy ruchome lub wartości niematerialne i prawne, albo została zawarta na okres co najmniej 10 lat, jeżeli jej przedmiotem są podlegające odpisom amortyzacyjnym nieruchomości, oraz

- suma ustalonych w niej opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

Za normatywny okres amortyzacji rozumie się w odniesieniu do: środków trwałych - okres, w którym odpisy amortyzacyjne zrównują się z wartością początkową środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych - okres ustalony w przepisach podatkowych (np. od licencji na programy komputerowe 24 miesiące).

Nabycie auta

Jeżeli po upływie podstawowego okresu umowy leasingu (operacyjnego) finansujący przenosi na korzystającego własność samochodu osobowego, będących przedmiotem tej umowy, przychodem ze sprzedaży jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie sprzedaży. Kosztem uzyskania przychodów przy ustalaniu dochodu ze sprzedaży jest rzeczywista wartość netto, czyli wartość początkowa zaktualizowana zgodnie z odrębnymi przepisami, pomniejszona o sumę odpisów amortyzacyjnych.

Jeśli cena sprzedaży jest niższa od hipotetycznej wartości netto, czyli wartości początkowej, pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne obliczone według zasady degresywnej z uwzględnieniem współczynnika 3, przychód określa się w wysokości wartości rynkowej.

Wartość rynkową określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia.

Oznacza to, że w razie zaistnienia różnicy między ceną wykupu a hipotetyczną wartością netto samochodu ustala się przychód finansującego, czyli skutki obciążają tylko finansującego, a nie powodują powstania przychodu po stronie kupującego.

Wyłączenie z kosztów

Jednak to nie wszystko, na co trzeba zwrócić uwagę przy wykupie poleasingowego samochodu osobowego. Dodatkowo należy mieć na uwadze zasady ogólne dotyczące zakupu środków transportu wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zakup środka transportu, którego wartość przekracza 3,5 tys. zł, nie może być zaliczona bezpośrednio w koszty. Nabyty samochód osobowy o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż rok, wykorzystywany przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, podlega amortyzacji. Ponadto zaliczenie odpisów amortyzacyjnych od samochodu osobowego, jak również wydatków związanych z jego ubezpieczeniem do kosztów uzyskania przychodów, podlega ograniczeniom. Nie uważa się bowiem za koszty uzyskania przychodów odpisów z tytułu zużycia samochodu osobowego w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość 20 tys. euro oraz składek na ubezpieczenie samochodu osobowego w części przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje 20 tys. euro przeliczone na złote wg kursu sprzedaży walut obcych, ogłaszanych przez NBP z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia w wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia.

Istnieje jeszcze inne ograniczenie przy zaliczaniu wydatków eksploatacyjnych związanych z samochodem osobowym. Wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki z tytułu kosztów używania dla potrzeb działalności gospodarczej, samochodów osobowych niestanowiących składników majątku podatnika - w części przekraczającej kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu pojazdu dla celów podatnika oraz stawki za jeden kilometr przebiegu. Podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję przebiegu pojazdu. Jednak w przypadku gdy samochód wykorzystywany jest na podstawie umowy leasingu, zasada ta nie ma zastosowania. Oznacza to, że podatnik nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu w celu zaliczenia w koszty uzyskania przychodu wydatków związanych z ich eksploatacją, gdy używa pojazdu na podstawie umowy leasingu (niekupionego na firmę).

Leasing kapitałowy

Nieco inaczej przedstawia się sprawa zaliczenia do kosztów i przychodów wydatków związanych z wykorzystaniem samochodu osobowego w ramach leasingu kapitałowego. Do przychodów finansującego i odpowiednio do kosztów uzyskania korzystającego nie zalicza się opłat leasingowych, w części stanowiącej spłatę wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli między innymi umowa zawiera postanowienie, że odpisów amortyzacyjnych w podstawowym okresie umowy leasingu dokonuje korzystający. Leasing ten polega na oddaniu rzeczy w użytkowanie w zamian za raty leasingowe, gdzie przedmiot leasingu jest własnością finansującego, a amortyzuje go korzystający. W umowie leasingu może być zastrzeżenie o przeniesieniu tytułu własności do przedmiotu leasingu.

Zaletą tego typu leasingu jest to, że przedsiębiorca zwiększa wartość swojego majątku, nie ponosząc dodatkowych kosztów po zakończeniu okresu umowy, a zwiększona forma amortyzacji pozwala regulować koszty i dochody. Na leasingobiorcy spoczywa obowiązek utrzymania środka trwałego w sprawności technicznej. W przypadku leasingu finansowego przedmiot leasingu zaliczany jest do majątku leasingobiorcy i dlatego to leasingobiorca dokonuje odpisów amortyzacyjnych.

Odliczenie VAT

Ograniczenia, które istnieją w przypadku nabycia samochodów osobowych w ramach leasingu, występują także w podatku od towarów i usług.

CZYM JEST PODATKOWA UMOWA LEASINGU

Przez umowę leasingu rozumie się umowę nazwaną w kodeksie cywilnym, a także każdą inną umowę, na mocy której jedna ze stron, zwana finansującym, oddaje do odpłatnego używania albo używania i pobierania pożytków drugiej stronie, zwanej korzystającym, podlegające amortyzacji środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, a także grunty.

JAKIE WARUNKI OKREŚLAJĄ LEASING OPERACYJNY

- umowa musi być zawarta na czas oznaczony, który stanowi co najmniej 40 proc. normatywnego okresu amortyzacji,

- suma opłat ustalonych w umowie, pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług, musi odpowiadać co najmniej wartości początkowej przedmiotu umowy.

JAK ROZPOZNAĆ LEASING FINANSOWY

- umowa musi być zawarta na czas oznaczony,

- suma opłat ustalonych w umowie, pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług, musi odpowiadać co najmniej wartości początkowej przedmiotu umowy,

- umowa zawiera postanowienie, że odpisów amortyzacyjnych w podstawowym okresie umowy dokonuje korzystający.

KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODÓW

Spłacana rata w leasingu kapitałowym podzielona jest na część kapitałową i odsetkową. Część odsetkowa stanowi koszt uzyskania przychodu u korzystającego, a część kapitałowa traktowana jest jak kapitał przy operacji kredytowej - obniża zysk po opodatkowaniu korzystającego. Dodatkowo korzystający ma prawo wykupu (przeniesienia wartości) rzeczy oddanej mu w leasing.

Do przychodów finansującego i odpowiednio do kosztów uzyskania przychodów korzystającego nie zalicza się opłat leasingowych w części stanowiącej spłatę wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki:

- umowa leasingu została zawarta na czas oznaczony,

- suma ustalonych w umowie leasingu opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych,

- umowa zawiera postanowienie, że odpisów amortyzacyjnych w podstawowym okresie umowy leasingu dokonuje korzystający.

Jeżeli wysokość kwoty spłaty wartości środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych przypadających na poszczególne opłaty nie jest określona w umowie leasingu, ustala się ją proporcjonalnie do okresu trwania tej umowy.

Dodatkowo przy samochodach osobowych, podobnie jak w leasingu operacyjnym, ograniczeniu w zaliczeniu do kosztów podlegają wydatki do kwoty 20 tys. euro. Jeżeli umowa spełnia warunki leasingu kapitałowego to kosztami uzyskania przychodów dla korzystającego są:

- odpisy amortyzacyjne (od wartości nie większej niż równowartość 20 tys. euro) oraz część odsetkowa opłaty leasingowej,

- wydatki z tytułu eksploatacji, remontów, konserwacji, składki ubezpieczeniowe, jeżeli na podstawie umowy opłaca je korzystający (w granicach limitu, tj. w części przypadającej na równowartość 20 tys. euro).

Trzeba też wskazać, że wydatek z tytułu spłaty odsetek, będący częścią składową opłaty wstępnej przy zawarciu umowy leasingu kapitałowego na nabycie samochodu osobowego, należy uznać jako bezpośrednio związany z określonym przychodem. Będzie więc on stanowił koszt w momencie poniesienia, tj. w dacie dokonania płatności w tej części, jaka z zawartej umowy leasingu nie dotyczy spłaty wartości początkowej, czyli części kapitałowej.

W przypadku usługobiorców użytkujących samochody osobowe oraz inne pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, kwotę podatku naliczonego stanowi 60 proc. kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą. Suma kwot w całym okresie użytkowania samochodów i wspomnianych pojazdów, dotycząca jednego samochodu lub pojazdu, nie może jednak przekroczyć kwoty 6 tys. zł. W przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy przedsiębiorca nie traci prawa do już dokonanych odliczeń w ramach limitu. Gdy w trakcie trwania umowy leasingu operacyjnego podatnik skorzystał z odliczeń podatku naliczonego zawartego w ratach leasingowych udokumentowanych fakturami VAT, wystawionymi przez innego podatnika VAT, to rozwiązanie umowy nie powoduje utraty prawa do wcześniejszych odliczeń. Nie trzeba dokonywać korekty (zwrotu) VAT odliczonego od rat leasingowych. Jednocześnie nabycie samochodów osobowych po zakończeniu umowy leasingu, zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a leasingodawcą, będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego według limitu, czyli 60 proc. kwoty podatku określonej na fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca - nie więcej jednak niż 6 tys. zł.

BOGDAN ŚWIĄDER

bogdan.swiader@infor.pl

Podstawa prawna

- Art. 23 ust. 1 pkt 4, pkt 46-47 i ust. 3b oraz art. 23a-23j ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

- Art. 86 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).