Ewidencję wyrobów akcyzowych należy uzgadniać z urzędem celnym

Tak orzekł Trybunał Konstytucyjny (TK) dnia 26 maja 2009 r., rozpatrując pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał odpowiadając na wątpliwości NSA potwierdził, że przepisy w tym zakresie są zgodne z konstytucją (sygn. P 58/07).

Spór rozstrzygnięty przez TK dotyczył rozporządzenia ministra finansów z dnia 6 kwietnia 2004 r. (D.U. Nr 74 poz. 668), które nakłada na kupującego wyroby w UE tzw. zharmonizowane (paliwo, gaz, alkohol, papierosy) podlegające akcyzie, obowiązek uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji tych zakupów. Trybunał orzekł, że naczelnik musi taką ewidencję pisemnie zatwierdzić.

Obowiązek uzgadniania zasad ewidencji z urzędem celnym zakwestionowała spółka z Krakowa, która zwróciła się do właściwego sobie Naczelnika Urzędu Celnego z prośbą o interpretację przepisów rozporządzenia ministra finansów określającego ten obowiązek.

Spółka otrzymała odpowiedź dla siebie negatywną, gdyż naczelnik urzędu potwierdził konieczność takich uzgodnień. Spółka złożyła więc zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA). Po oddaleniu zażalenia przez WSA, spółka zaskarżyła je do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), twierdząc, że "obowiązek ustalania z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji kupionych w UE towarów akcyzowych został nałożony przez ministra finansów bez upoważnienia ustawowego”.

NSA mając wątpliwości w tej materii, zwrócił się o wyjaśnienie sprawy przez TK. Sędziowie NSA nie byli pewni, czy rozporządzenie jest zgodne z art. 55 ust. 3 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym i konstytucją (art. 2 i 217).

Trybunał orzekła, że minister finansów, wydając rozporządzenie nakładające obowiązek uzgadniania z urzędem celnym sposobu prowadzenia ewidencji unijnych wyrobów opodatkowanych akcyzą, działał zgodnie z obowiązującym prawem.

W uzasadnieniu orzeczenia sędzia Maria Gintowt-Jankowicz podkreśliła, że upoważnienie ustawowe dawało ministrowi finansów prawo do określenia sposobu prowadzenia ewidencji towarów akcyzowych, tj. trybu postępowania, formy i metody pozwalającej na osiągnięcie założonego celu. Obowiązek uzgadniania wzoru ewidencji, sposobu jej prowadzenia i programu komputerowego to nic innego jak sprawdzenie, czy określone w rozporządzeniu elementy zostały zaproponowane przez podatnika. Nie ma tutaj miejsca na dowolność.