Naginanie prawa dla dobra... podatnika

Sygnały dotyczące bałaganu przy wydawaniu wiążących interpretacji prawa podatkowego dotarły do „GP” od samych urzędników. Anonimowo skarżyli się, że przepisy dotyczące procedury są niejasne i w konsekwencji różnie stosowane. Postanowiliśmy to sprawdzić.

Wykładnia systemowa organów podatkowych

Większość izb skarbowych zapytanych o to, w jakim zakresie stosują przepisy Ordynacji podatkowej, przyznała się do stosowania nie tylko przepisów dotyczących wiążących interpretacji prawa podatkowego. Pięć izb skarbowych wprost przyznaje, że ich urzędnicy korzystają z działu IV Ordynacji podatkowej. Jest to obszerny dział określający zasady postępowania podatkowego.

Organy podatkowe same przyznają, że przepisy art. 14a-14d Ordynacji podatkowej w zasadzie nie odsyłają do odpowiedniego stosowania procedury podatkowej (z wyjątkiem odesłania do art. 169 par. 1 i 2 oraz art. 170 par. 1 Ordynacji).

Ale za stosowaniem niektórych przepisów działu IV Ordynacji w sprawach nieuregulowanych przemawia wykładnia systemowa. Taki argument podały izby skarbowe w Olsztynie, Warszawie, Katowicach, Krakowie i Opolu. Dla kontrastu Izba Skarbowa w Białymstoku stosuje tylko procedurę opisaną w art. 14a-14d.

W pozostałych odpowiedziach, choć nie bezpośrednio, izby skarbowe przyznają się do stosowania w wybranym zakresie przepisów postępowania podatkowego.

Uchylenie do ponownego rozpoznania

Jeżeli chodzi o weryfikację postanowień urzędów skarbowych, to izby też nie zawsze trzymają się przepisów. Zdarzają się przypadki korzystania z możliwości przewidzianych w przepisach dotyczących postępowań odwoławczych, czyli art. 233 Ordynacji podatkowej. W okresie od stycznia do końca lipca 2005 r. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia aż 17 postanowień dotyczących interpretacji. Takie przypadki zdarzały się też sporadycznie w przypadku Izby Skarbowej w Krakowie. Eksperci są zgodni: żaden przepis w tym przypadku takiego trybu weryfikacji nie przewiduje.

Każdy radzi sobie jak może

Z informacji przesłanych przez izby skarbowe wyłania się niepokojący obraz. Organom podatkowymi nie tylko trudno o jednolitość merytoryczną rozstrzygnięć. Nie są jednomyślne także co do zakresu stosowania procedury. Zasadniczo bałagan przy wydawaniu interpretacji i naruszenie przepisów należy ocenić negatywnie. Stosowanie przepisów o postępowaniu podatkowym ma zasadniczo zabezpieczyć interes fiskusa. Ale w odpowiedziach argumentem za stosowaniem Ordynacji podatkowej w szerszym zakresie było dobro podatnika. Organy podatkowe, chcąc szybko i sprawnie załatwić sprawę, muszą w obliczu niejasnego przepisu sobie jakoś radzić. I radzą sobie, naginając przepisy.

Wątpliwości mają również sądy

Trzeba wskazać, że przepisy te budzą też wątpliwości sądów. Wojewódzkie sądy administracyjne, które zaczęły wydawać pierwsze wyroki w sprawach interpretacji nie są zgodnie.

Część składów orzekających odrzuca skargi, uznając, że potrzebne jest dodatkowo odwołanie do organu II instancji, choć z przepisów wprost to nie wynika (np. sygn. akt IIISA/Wa1779/05). Zdarzają się też orzeczenia merytoryczne, gdzie sąd zmienił stanowisko organów podatkowych (np. wyrok sygn. akt III SA/Wa 1953/05.).

Przepisy dotyczące interpretacji są korzystne dla podatników, ale niecały rok funkcjonowania po zmianie obnażył ich niedoskonałości. Błędy i niedoróbki legislacyjne trzeba poprawić, a nie naginać prawo nawet dla dobra podatnika.

Aleksandra Tarka