REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Nowelizacja ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli

REKLAMA

W dniu 2 czerwca 2012 r. weszła w życie część przepisów ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli (Dz. U. z 2010 r. Nr 227, poz. 1482 ze zm., dalej „nowelizacja”) dotyczących postępowania kontrolnego przeprowadzanego przez Najwyższą Izbę Kontroli (dalej „NIK”). Przepisy nowelizacji mają znaczenie dla podmiotów kontrolowanych, w tym także dla podmiotów prywatnych, które mogą podlegać kontroli NIK na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 82 ze zm., dalej „ustawa o NIK”).


Nowelizacja wprowadza bardziej szczegółowe przepisy dotyczące procedury przeprowadzania kontroli, co wynikło z konieczności dostosowania regulacji dotyczących postępowania kontrolnego do systemu źródeł prawa ustanowionego w konstytucji. Zgodnie z konstytucją, normy wpływające na sferę praw i obowiązków obywateli powinny być zawarte w aktach prawa powszechnie obowiązującego. Natomiast w dotychczasowym stanie prawnym, szczegółowe regulacje dotyczące postępowania kontrolnego były zawarte w istotnej części w zarządzeniu Prezesa NIK. Nowelizacja zmierza zatem w tym zakresie do dostosowania przepisów do standardów konstytucyjnych.

REKLAMA

REKLAMA

W nowelizacji zrezygnowano z dotychczasowego rozwiązania polegającego na wytwarzaniu dwóch dokumentów pokontrolnych, tzn. protokołu kontroli i wystąpienia pokontrolnego. Obecnie, ustalenia kontrolne, w tym oceny, uwagi i wnioski będą ujmowane w jednym dokumencie, tzn. wystąpieniu pokontrolnym. Powinno ono zawierać m. in. zwięzły opis ustaleń kontrolnych, jak również ocenę kontrolowanej działalności oraz uwagi i wnioski dotyczące usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Ponadto, zgodnie z nowelizacją, tryb kwestionowania wyników kontroli ograniczony będzie tylko do zastrzeżeń składanych do wystąpienia pokontrolnego. Zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego może zgłosić kierownik jednostki kontrolowanej. Należy zaznaczyć, że w dotychczasowym stanie prawnym uprawnienie to przysługiwało także organom państwowym lub samorządowym, którym przekazano wystąpienie.

Oprócz powyższego, do 21 dni został wydłużony termin na zgłoszenie zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego. Wprowadzona zmiana ma na celu umożliwienie kierownikowi jednostki kontrolowanej dokładniejszego zapoznania się z wynikami kontroli przed złożeniem zastrzeżeń.

REKLAMA

Istotne jest, że ustawa o NIK, również po nowelizacji, nie przewiduje dalszego trybu odwoławczego, po rozpatrzeniu zastrzeżeń. W dotychczasowym stanie prawnym, sądy administracyjne zasadniczo wypowiadały się przeciwko możliwości kwestionowania działań NIK w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ma to związek między innymi z tym, że wystąpienia pokontrolne, również po nowelizacji, przynajmniej z założenia, nie mają charakteru władczego rozstrzygnięcia, lecz jedynie stwierdzają określony stan rzeczy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Na prawa podmiotów kontrolowanych (zwłaszcza podmiotów prywatnych), może wpływać jednak również sam sposób przeprowadzania czynności kontrolnych. Uprawnienia kontrolerów NIK są bowiem bardzo szerokie - mają oni m. in. prawo do swobodnego wstępu do obiektów kontrolowanych, przeprowadzania oględzin obiektów, wzywania i przesłuchiwania świadków, zwoływania narad w związku z przeprowadzaną kontrolą czy zasięgania w zakresie przeprowadzanej kontroli informacji i żądania dokumentów.

Na uwagę zasługują zatem przepisy nowelizacji, które poszerzają możliwość kwestionowania niektórych czynności podejmowanych w toku kontroli. Szczególnie uciążliwe i utrudniające prowadzenie działalności kontrolowanego, może być np. zabezpieczenie materiałów przez kontrolera. Obecnie, na odmowę zwolnienia materiałów spod zabezpieczenia, będzie przysługiwało zażalenie. Zażalenie będzie przysługiwało także na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej na świadka, który nie stawił się na wezwanie, oraz na postanowienie o odmowie przyjęcia zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego. Przepisy ustawy o NIK, również po nowelizacji nie przewidują jednak dalszego trybu odwoławczego po rozpatrzeniu zażalenia.

Nie można natomiast wykluczyć, że na gruncie nowych przepisów, w praktyce zostanie jednak dopuszczona w pewnym zakresie kontrola sądowoadministracyjna działań NIK, bezpośrednio oddziałujących na prawa i obowiązki podmiotów prywatnych. Sposobem na poszukiwanie prawnych możliwości ochrony interesów podmiotu kontrolowanego przez NIK, będącego przedsiębiorcą, może być także odwoływanie się do przepisów o kontroli zawartych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 2 tej ustawy, jej przepisy dotyczące kontroli powinny mieć pierwszeństwo przed ustawami szczególnymi. Jest to istotne, ponieważ powyższe przepisy przewidują pewne gwarancje dla przedsiębiorców, dotyczące np. czasu trwania kontroli, trybu jej przeprowadzania itp., mogące potencjalnie służyć łagodzeniu rygorów wynikających z ustawy o NIK.

Podsumowując, nowelizacja wprowadza istotne zmiany w dotychczasowym stanie prawnym w zakresie postępowania kontrolnego przeprowadzanego przez NIK. Najważniejsze zmiany wprowadzone nowelizacją dotyczą rezygnacji z wytwarzania dwóch dokumentów pokontrolnych na rzecz jednego wystąpienia pokontrolnego, zmiany trybu i sposobu wnoszenia zastrzeżeń do treści wystąpienia pokontrolnego oraz możliwości kwestionowania w drodze zażalenia niektórych czynności w postępowaniu kontrolnym.

Krzysztof Niepytalski

aplikant radcowski

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

 

Źródło: M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Wynajmujesz lokal ze współwłaścicielami? Od 2027 roku KSeF wymusi ważną zmianę. Skarbówka stawia sprawę jasno

Wynajem wspólnego lokalu użytkowego przez kilku współwłaścicieli to powszechna praktyka, która do tej pory często opierała się na prostym pełnomocnictwie dla jednej osoby. Jednak nadchodzący wielkimi krokami obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) od 1 stycznia 2027 roku wywraca dotychczasowe przyzwyczajenia do góry nogami. W najnowszej interpretacji indywidualnej fiskus bierze pod lupę najem w częściach ułamkowych i rozstrzyga kluczowy dylemat: czy pełnomocnik może wystawić jedną fakturę na pełną kwotę czynszu, oraz kto dokładnie musi wystąpić o nadanie numeru NIP.

Skarbówka przegrywa w sądzie. Ważny wyrok NSA w sprawie darowizn na streamach

Naczelny Sąd Administracyjny rozwiał wieloletnie wątpliwości twórców internetowych i organizatorów zbiórek. Wpłata od widza ukrytego za internetowym pseudonimem również może być uznana za darowiznę, a skarbówka nie może tego automatycznie podważać z powodu braku danych darczyńcy. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, by uniknąć problemów z rozliczeniem i jak bezpiecznie prowadzić zbiórki na żywo.

PIT-11 czy IFT-1 – jaką informację przygotować po zakończeniu roku dla cudzoziemca? Każdy płatnik powinien to wiedzieć

Jaką informację o uzyskanych przychodach powinien po zakończeniu roku otrzymać cudzoziemiec zarobkujący w Polsce? Dla płatników nie zawsze jest to oczywiste. Tymczasem obowiązują w tym zakresie jasne zasady.

Zakup leków można odliczyć w PIT. Kto może to zrobić i w jaki sposób?

Wielu podatników wciąż o tym nie wie, że może odzyskać nawet kilkaset złotych rocznie, odliczając w rocznym zeznaniu podatkowym PIT wydatki poniesione na leki. Umożliwia to ulga rehabilitacyjna, z której skorzystać mogą nie tylko osoby z niepełnosprawnością, ale również ich opiekunowie. Co ważne, obecne zasady rozliczania ulgi będą obowiązywać także w 2026 roku.

REKLAMA

Rezerwy na świadczenia pracownicze – tablice trwania życia 2025 a wycena aktuarialna rezerw

Rezerwy aktuarialne na świadczenia pracownicze zależą m.in. od dekrementu śmiertelności w populacji. Jak budowany jest model śmiertelności w aktuarialnej wycenie rezerw pracowniczych? Jak zmienią się rezerwy pośmiertne oraz rezerwy na ZFŚS po publikacji przez GUS najnowszych tablic trwania życia (TTŻ 2025)? Czy śmiertelność wpływa na pozostałe rezerwy na świadczenia pracownicze (jubileuszowe, emerytalne, rentowe itd.)?

Podatki seniorów na celowniku. Nadchodzi zmiana, która uderzy w budżet państwa

Starzenie się polskiego społeczeństwa wywoła w finansach publicznych znacznie głębszą wyrwę niż w innych rozwiniętych krajach – ostrzega Polski Instytut Ekonomiczny. Choć seniorów będzie przybywać, ich emerytury oraz posiadane mieszkania nie zrekompensują państwu gigantycznego ubytku w podatkach. Ekonomiści wskazują jednak na jedną grupę starszych Polaków, od której będzie zależeć stabilność całego systemu.

VAT w eksporcie i imporcie po nowemu – ważne uproszczenia i nowe zasady rozliczeń

Dwie nowelizacje ustawy o VAT wprowadzają istotne zmiany w rozliczaniu międzynarodowego obrotu towarowego. Przepisy wchodzą w życie etapami od listopada 2026 r., a w znacznej części od 1 stycznia 2027 r. – dotyczą przede wszystkim dokumentowania eksportu, rozliczania VAT importowego oraz stosowania uproszczeń celnych. Ich celem jest ograniczenie obowiązków administracyjnych i dostosowanie regulacji podatkowych do praktyki handlu międzynarodowego.

KSeF tworzy nową fakturę, ale czy również nową transakcję? Niebezpieczna luka między prawem a systemem

Krajowy System e-Faktur miał uprościć dokumentowanie transakcji gospodarczych i zwiększyć bezpieczeństwo rozliczeń podatkowych. Tymczasem jedno z przyjętych rozwiązań może prowadzić do poważnych problemów interpretacyjnych, szczególnie podczas kontroli podatkowych i celno-skarbowych. Chodzi o sytuację, w której przedsiębiorca wystawi fakturę na niewłaściwego nabywcę. Zamiast umożliwić poprawienie błędnych danych, KSeF wymaga wyzerowania pierwotnej faktury i wystawienia zupełnie nowej. Powstaje zatem zasadnicze pytanie: dlaczego błąd w identyfikacji kontrahenta ma być usuwany poprzez wystawienie dokumentu, który w obrocie gospodarczym może zostać odczytany jako potwierdzenie kolejnej transakcji?

REKLAMA

Zmiany w PIT, CIT, ryczałcie od 2027 r. Prezydent Nawrocki do 27 listopada ma czas na decyzję. Przedsiębiorcy powinni przeliczyć dwa warianty

Prezydent RP Karol Nawrocki ma czas do piątku 27 listopada, by zdecydować o ustawie, która łączy niższy PIT dla osób z dochodem powyżej 120 tys. zł z niższym limitem ryczałtu i wyższym CIT dla największych firm. Decyzja obejmie cały pakiet. Monika Piątkowska, doradca podatkowy w e-pity, radzi przeliczyć 2027 r. w obu wariantach. Ryczałtowcy blisko nowego limitu nie mogą czekać do lutego: jeśli ustawa wejdzie w życie, o ich prawie do ryczałtu zdecyduje przychód z 2026 r.

JPK CIT po pierwszym raportowaniu. Firmy już wiedzą, gdzie pojawiają się największe problemy

Pierwsze raportowanie JPK CIT jest już za nami. Dla firm objętych nowym obowiązkiem był to nie tylko test systemów księgowych i podatkowych, ale także organizacji procesów i jakości danych. Pierwsze doświadczenia pokazują, że o sprawnym wdrożeniu decyduje nie samo wygenerowanie pliku, lecz współpraca wielu zespołów, właściwe określenie źródeł danych oraz ich spójność z innymi obowiązkami raportowymi.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA