Czy pracownikowi może przysługiwać 200% dodatek do wynagrodzenia

rada

Pracownikowi nie przysługuje 200%, lecz 100% dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych w takie dni. Potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego.

uzasadnienie

Za pracę w niedzielę pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikowi innego dnia wolnego od pracy w okresie 6 dni poprzedzających lub następujących po takiej niedzieli, a gdyby nie było to możliwe, to do końca okresu rozliczeniowego. Za pracę w święto dnia wolnego należy udzielić pracownikowi do końca okresu rozliczeniowego. Jeżeli udzielenie dnia wolnego za pracę w niedzielę lub święto nie było możliwe do końca okresu rozliczeniowego, pracownikowi przysługuje dodatek 100% za każdą godzinę pracy w tych dniach.

Dodatek w wysokości 100% przysługuje również pracownikowi za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. Nie ulega wątpliwości, że praca w niedzielę lub święto, za którą pracownikowi nie udzielono innego dnia wolnego, będzie przekroczeniem przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy o liczbę godzin pracy w tych dniach.

Na tej podstawie niektórzy specjaliści prawa pracy, jak również Główny Inspektorat Pracy wyrażają stanowisko, że istnieją dwa odrębne tytuły do wypłaty pracownikowi dwóch 100% dodatków za taką pracę. Każda godzina pracy w takiej sytuacji byłaby zatem „warta” 300% wynagrodzenia pracownika:

• 100% normalne wynagrodzenie za pracę,

• 100% dodatek z tytułu nieoddanej niedzieli lub święta,

• 100% dodatek z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy.

Zupełnie odmienne stanowisko w tym zakresie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 15 lutego 2006 r. (sygn. akt II PZP 11/05). Zdaniem Sądu, w razie nieudzielenia przez pracodawcę w okresie rozliczeniowym innego dnia wolnego od pracy w zamian za dozwoloną pracę świadczoną w niedzielę lub święto, pracownikowi przysługuje za każdą godzinę takiej pracy tylko jeden dodatek przewidziany w art. 151¹ § 1 pkt 1 k.p. Jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy, 100% dodatek z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasy pracy przysługuje wyłącznie, gdy pracownik nie nabył prawa do dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych na innej podstawie. Tymczasem w przypadku nieudzielenia pracownikowi innego dnia wolnego za pracę w niedzielę lub święto taki dodatek pracownikowi przysługuje na podstawie art. 151¹¹ § 2 lub 3 k.p., a zatem nie może mu już przysługiwać dodatek z tytułu pracy ponad przeciętną tygodniową normę.

Ponadto argumenty zwolenników teorii dwóch dodatków, że dodatek za pracę w niedzielę lub święto ma niejako „ekstra” zrekompensować pracownikowi pracę w dniu wolnym, są nieuzasadnione. Świadczyć o tym może dopuszczanie przez ustawodawcę możliwości wprowadzenia dozwolonej pracy w niedzielę i święta w zakładzie poprzez wprowadzenie pracy zmianowej. Należy więc uznać, że brak jest w Kodeksie pracy przepisów, na podstawie których istniałby obowiązek wypłaty pracownikowi 200% dodatku z pracę w godzinach nadliczbowych. Wprawdzie niewypłacanie dwóch 100% dodatków z tytułu jednoczesnej pracy w niedziele lub święto i przekroczenie normy średniotygodniowej może zostać zakwestionowane przez inspektora pracy, ale w razie odwołania lub zaistnienia sporu sprawa znajdzie swoje rozstrzygnięcie przed sądem. W praktyce zaś sądy, wydając wyroki, kierują się orzecznictwem Sądu Najwyższego.

• art. 151¹ § 2, art. 151¹¹ § 1-3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz.U. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 181, poz. 1288

Aleksander P. Kuźniar

specjalista w zakresie prawa pracy