Czy można odliczyć VAT z duplikatu faktury

Prawo do odliczenia VAT to jedno z podstawowych uprawnień podatnika. Zgodnie z przepisami, co do zasady podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Kwotę podatku naliczonego stanowi przede wszystkim suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług, potwierdzających dokonanie przedpłaty (zaliczki, zadatku, raty), jeżeli wiązały się one z powstaniem obowiązku podatkowego od komitenta z tytułu dostawy towarów będącej przedmiotem umowy komisu (z uwzględnieniem określonych rabatów). Zasadą jest też to, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę. W praktyce zdarzają się jednak sytuacje, w których pierwotne faktury muszą być zastąpione duplikatami. Taka sytuacja nie pozbawia podatnika prawa do odliczenia VAT. Duplikat faktury w zakresie prawa do odliczenia podatku ma moc równą fakturze pierwotnej.

Wystawianie duplikatów

Faktura to jeden z podstawowych dokumentów, które funkcjonują w obrocie prawnym. Podatnicy VAT co do zasady mają obowiązek wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.

Przepisy dotyczące VAT przewidują jednak możliwość wystawiania innych dokumentów związanych z pierwotnie wystawioną fakturą, w tym zastąpienie jej duplikatem, jednak tryb i przypadki wystawiania duplikatów faktur są ściśle określone w przepisach. Duplikat może zostać wystawiony przez sprzedawcę, jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu albo zaginie. Sprzedawca ponownie wystawia fakturę lub fakturę korygującą na wniosek nabywcy. Dane zawarte w nowym dokumencie muszą być zgodne z danymi zawartymi w kopii tej faktury lub faktury korygującej. Faktura i faktura korygująca wystawiona ponownie musi dodatkowo zawierać wyraz DUPLIKAT oraz datę jej wystawienia. Duplikat faktury i faktury korygującej wystawia się w dwóch egzemplarzach, przy czym oryginał otrzymuje nabywca, a kopię zatrzymuje sprzedawca. Zasady wystawiania duplikatów faktur dotyczą też odpowiednio not korygujących.

Rozliczenie z duplikatu

Duplikat faktury VAT ma taką samą moc jak oryginał faktury. Nie wpływa na prawo do odliczenia podatku. Powstaje tylko pytanie, kiedy podatnik może z takiego duplikatu rozliczyć VAT. W praktyce będzie to uzależnione od sytuacji faktycznej, tj. jest od tego, czy pierwotna faktura dotarła do podatnika i zaginęła czy uległa zniszczeniu przed rozliczeniem czy też nie wpłynęła do podatnika, ponieważ zginęła po drodze. Co do zasady bowiem, jeżeli podatnik nie skorzystał z prawa do odliczenia VAT z faktury VAT, bo faktura ta zaginęła zanim została zaewidencjonowana w rejestrze zakupów, wówczas prawo to będzie przysługiwało nadal, pod warunkiem że będzie w posiadaniu duplikatu tej faktury.

W przypadku gdy faktura pierwotna trafiła do podatnika, tj. odnotowano jej wpływ w dzienniku korespondencyjnym i następnie została zagubiona, obniżenia tego należy dokonać po otrzymaniu duplikatu. W tym celu podatnik musi dokonać korektę rozliczenia za okres, w którym odnotowano wpływ faktury pierwotnej, lub za miesiąc następny. To bowiem faktura otrzymana wówczas uprawniała do zastosowania odliczenia. Jeżeli natomiast faktura pierwotna w ogóle nie dotarła do podatnika, obniżenie podatku będzie możliwe dopiero w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzyma duplikat faktury, lub w miesiącu następnym.

Duplikaty elektroniczne

Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na posługiwanie się tzw. fakturami elektronicznymi. Zgodnie z przepisami faktury korygujące oraz duplikaty faktur do faktur wystawianych i przesłanych w formie elektronicznej przesyła się w tej samej formie. Czasami jednak problemy techniczne mogą wywołać wątpliwości, jak ma postąpić podatnik w przypadku odrzucenia faktury elektronicznej.

Organy podatkowe przypominają w takiej sytuacji, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje w momencie wydania towaru lub wykonania usługi. Gdy podatnik jest zobowiązany do udokumentowania transakcji fakturą, obowiązek podatkowy powstaje w dniu wystawienia faktury, a jeśli to nie nastąpi w ciągu siedmiu dni od wydania towaru lub wykonania usług, obowiązek podatkowy powstaje w tym siódmym dniu. Jak wyjaśniono w jednym z postanowień faktura VAT (zarówno papierowa, jak i elektroniczna) dokumentuje zdarzenie gospodarcze podlegające VAT, natomiast obowiązek podatkowy powstaje niezależnie od tego, czy obowiązek udokumentowania został dopełniony. Dlatego obowiązek podatkowy powstały z chwilą wydania towaru, nie później niż w siódmym dniu licząc od dnia wydania towaru, należy rozpoznać bez względu na fakt braku otrzymania komunikatu zwrotnego dotyczącego otrzymania drogą elektroniczną faktury VAT. W ocenie organu podatkowego, jeżeli wyjaśnienie przyczyn odrzucenia faktury elektronicznej wykaże, że została ona utracona w procesie przesyłania lub po jego dokonaniu, podatnik powinien wystawić na wniosek nabywcy duplikat faktury. Zarówno duplikat faktury, jak i faktura korygująca winny być wystawione w formie elektronicznej. Jeżeli jednak zajdą okoliczności formalne lub techniczne uniemożliwiające wystawienie i przesłanie tych dokumentów w formie elektronicznej, wówczas podatnik może je wystawić w formie papierowej, zamieszczając na nich adnotację, że odpowiednio faktura korygująca lub duplikat faktury dotyczy faktury wystawionej w formie elektronicznej (postanowienie Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z 28 września 2007 r., nr ZP/443-152/3/07).

WAŻNE

Podatnicy są obowiązani przechowywać oryginały i kopie faktur oraz faktur korygujących, a także duplikaty tych dokumentów do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokumenty przechowuje się w oryginalnej postaci, w podziale na okresy rozliczeniowe i w sposób pozwalający na ich łatwe odszukanie.

FAKTURY ELEKTRONICZNE RODZAJE ZABEZPIECZEŃ

Faktury mogą być wystawiane, przesyłane i przechowywane w formie elektronicznej, pod warunkiem że autentyczność ich pochodzenia i integralność ich treści będą zagwarantowane:

- bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub

- poprzez wymianę danych elektronicznych (EDI) zgodnie z umową w sprawie europejskiego modelu wymiany danych elektronicznych, jeżeli zawarta umowa, dotycząca tej wymiany, przewiduje stosowanie procedur gwarantujących autentyczność pochodzenia faktury i integralność danych.

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

- Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

- Rozporządzenie ministra finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798).

- Rozporządzenie ministra finansów z 14 lipca 2005 r. w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur (Dz.U. nr 133, poz. 1119).