Przetargi na zbycie nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego

Zasady, na jakich jest możliwe zbycie nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, zostały określone w ustawie z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: ustawa o gospodarce nieruchomościami) oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów z 14 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości (dalej: rozporządzenie w sprawie przetargów).

Przy zbywaniu nieruchomości, których właścicielem jest podmiot władzy publicznej, musi być zachowana zasada jawności postępowania. Przejawia się ona w nakazie publikowania:

• wykazów nieruchomości przeznaczonych do zbycia,

• ogłoszeń o przetargu,

• zaproszeń do rokowań,

• wyników przetargu lub rokowań.

Zasada jawności znajduje też odbicie w treści przepisów dotyczących samego przebiegu przetargów i rokowań. Gwarantuje to jednakowe traktowanie wszystkich podmiotów przystępujących do przetargu.

Czynności przygotowawcze

Przed przystąpieniem do przeprowadzenia przetargu należy określić zasady zbywania nieruchomości. Dokonuje tego w drodze uchwały organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (odpowiednio rada lub sejmik). Do zbycia nieruchomości, których właścicielem jest Skarb Państwa, jest ponadto wymagana zgoda wojewody.

Właściwe organy sporządzają plany wykorzystania będących w ich gestii zasobów nieruchomości (zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują starostowie wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, zasobem gminnym - wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zasobem powiatowym - zarząd powiatu, a zasobem wojewódzkim - zarząd województwa). Organy te zapewniają wycenę nieruchomości przed ich zbyciem, a następnie sporządzają i publikują wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, do oddania w użytkowanie wieczyste, a także do oddania w użytkowanie, najem lub dzierżawę.

ZAPAMIĘTAJ!

Wykaz nieruchomości przeznaczonych do zbycia wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu, a informacje o wywieszeniu tego wykazu ogłasza się w prasie lokalnej oraz podaje do publicznej wiadomości w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, jak również na stronach internetowych właściwego urzędu (art. 35 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Ogłoszenie o przetargu

Przetargi na zbycie nieruchomości publicznych ogłasza, organizuje i przeprowadza właściwy organ. W przypadku nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jest nim starosta, natomiast przy zbywaniu nieruchomości będących własnością gminy, powiatu lub województwa odpowiednio: wójt (burmistrz lub prezydent miasta), starosta albo wojewoda, jako organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego (art. 38 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Właściwy organ organizujący przetarg podaje do publicznej wiadomości ogłoszenie o przetargu (określające warunki zbycia nieruchomości w drodze przetargu). Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w ogłoszeniu tym powinny być zawarte następujące informacje:

• dane zamieszczone w wykazie nieruchomości (m.in. oznaczenie nieruchomości, jej powierzchnia, opis, przeznaczenie i sposób zagospodarowania, cena, wysokość stawek procentowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego),

• czas, miejsce i warunki przetargu,

• terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów (dotyczy ogłoszenia kolejnego przetargu lub rokowań).

Ogłoszenie o przetargu również jest jawne (zostaje wywieszone w siedzibie urzędu), a informację o nim podaje się do publicznej wiadomości co najmniej na 30 dni przed wyznaczonym terminem przetargu. Jeśli cena wywoławcza nieruchomości przekracza równowartość 10 000 euro, ogłoszenie o przetargu musi być zamieszczone w prasie o zasięgu co najmniej powiatu, w którym jest położona nieruchomość, ukazującej się nie rzadziej niż raz w tygodniu, przy cenie wywoławczej powyżej 100 000 euro - w prasie codziennej ogólnokrajowej, co najmniej na 2 miesiące wcześniej, a przy cenie wywoławczej powyżej 10 000 000 euro - ogłoszenie należy zamieścić co najmniej dwukrotnie (przeliczenia na euro dokonuje się nie wcześniej niż na 7 dni przed terminem pierwszego ogłoszenia o przetargu, według średniego kursu NBP). Jednocześnie ogłoszenie o przetargu powinno być opublikowane na stronach internetowych właściwego organu (§ 6 ust. 1 i 4-7 rozporządzenia w sprawie przetargów).

ZAPAMIĘTAJ!

W jednym ogłoszeniu o przetargu można zamieszczać informacje o przetargach na więcej niż jedną nieruchomość, ale nie można zamieszczać terminów kolejnych przetargów lub rokowań na zbycie tej samej nieruchomości. Ogłoszenie o przeprowadzeniu kolejnego przetargu lub rokowań powinno nastąpić dopiero wtedy, gdy pierwszy przetarg nie wyłoni nabywcy nieruchomości (§ 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia w sprawie przetargów).

Istnieje możliwość odwołania ogłoszonego przetargu, ale jedynie z ważnych przyczyn. Informację o tym (wraz z podaniem przyczyny odwołania przetargu) należy niezwłocznie podać do wiadomości publicznej, w formie właściwej dla ogłoszenia o przetargu (art. 38 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Rodzaje przetargów

W przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziano cztery rodzaje (formy) przetargów:

1) ustny nieograniczony,

2) ustny ograniczony,

3) pisemny nieograniczony,

4) pisemny ograniczony.

Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny, a przetarg pisemny - wybór najkorzystniejszej oferty. Przetarg ograniczony jest przeprowadzany wtedy, gdy warunki przetargowe mogą być spełnione tylko przez ograniczoną liczbę podmiotów (np. zbywana nieruchomość ma ściśle oznaczony cel, na jaki może być wykorzystana), jednak w przepisach nie sprecyzowano, w jakich sytuacjach można ograniczyć krąg podmiotów mogących uczestniczyć w przetargu. O przeprowadzeniu przetargu w określonej formie decyduje jego organizator, przy czym ma on obowiązek uzasadnienia wyboru formy przetargu ograniczonego w ogłoszeniu o takim przetargu (art. 40 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

W przetargu mogą brać udział osoby, które w odpowiednim terminie wniosą wadium (pieniądze, obligacje Skarbu Państwa lub papiery wartościowe). Wysokość wadium nie może być niższa niż 5% ceny wywoławczej i wyższa niż 20% tej ceny. Wszelkie czynności związane z przeprowadzeniem przetargu są powierzane komisji przetargowej (od 3 do 7 osób), wyznaczonej przez organizatora przetargu organu (§ 4 ust. 1-3 i § 8 rozporządzenia w sprawie przetargów).

W przetargu ustnym uczestnicy zgłaszają ustnie kolejne postąpienia (oferty) ceny, dopóki mimo trzykrotnego wywołania nie ma dalszych postąpień. Wówczas przewodniczący komisji przetargowej zamyka przetarg i ogłasza imię i nazwisko albo nazwę lub firmę osoby, która wygrała przetarg. Przetarg jest ważny bez względu na liczbę jego uczestników, jeśli przynajmniej jeden z nich zaoferował co najmniej jedno postąpienie powyżej ceny wywoławczej (§ 14 rozporządzenia w sprawie przetargów).

W przetargu pisemnym uczestnicy składają pisemne oferty w terminie wyznaczonym przez organizatora, najpóźniej na 3 dni przed terminem przetargu. Do oferty muszą dołączyć kopię dowodu wniesienia wadium. Aby przetarg się odbył, wystarczy, że wpłynie tylko jedna oferta spełniająca warunki określone w ogłoszeniu o przetargu (§ 17 i 18 rozporządzenia w sprawie przetargów).

Właściwy organ jest zobowiązany podać wynik przetargu do publicznej wiadomości, wywieszając w siedzibie urzędu informację o jego wyniku. Każdy uczestnik przetargu może (w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku przetargu ustnego lub doręczenia zawiadomienia o wyniku przetargu pisemnego) zaskarżyć czynności związane z przeprowadzeniem przetargu (art. 40 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami):

• do wojewody (przy przetargach nieruchomości Skarbu Państwa),

• do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego (przy nieruchomościach danej jednostki).

Sprzedaż nieruchomości albo oddanie jej w użytkowanie wieczyste wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Podstawę do zawarcia takiej umowy stanowi protokół z przeprowadzonego przetargu albo protokół z rokowań przy zbyciu nieruchomości w trybie bezprzetargowym (art. 27 i art. 28 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

ZAPAMIĘTAJ!

Organizator przetargu musi zawiadomić osobę, która wygrała przetarg, o miejscu i terminie zawarcia umowy sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości (najpóźniej w ciągu 21 dni od dnia rozstrzygnięcia przetargu). Wyznaczony termin nie może być krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Jeśli osoba, która wygrała przetarg, nie stawi się (bez usprawiedliwienia) w oznaczonym czasie na podpisanie aktu notarialnego, organizator przetargu może odstąpić od zawarcia umowy z tą osobą - wówczas wpłacone wadium nie podlega zwrotowi (art. 41 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Kolejne przetargi i rokowania

Zgodnie z przepisem art. 40 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przetarg kończy się wynikiem negatywnym, jeżeli:

• nikt nie przystąpił do przetargu ustnego lub żaden z jego uczestników nie zaoferował postąpienia ponad cenę wywoławczą,

• nie wpłynęła ani jedna oferta w przetargu pisemnym lub żaden z uczestników nie zaoferował ceny wyższej od wywoławczej,

• komisja przetargowa stwierdziła, że żadna oferta nie spełnia warunków przetargu.

Jeżeli pierwszy przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, można przeprowadzić drugi przetarg, w okresie nie krótszym niż 30 dni, ale nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia jego zamknięcia. Zezwala się wówczas na obniżenie ceny wywoławczej nieruchomości, ustalonej w pierwszym przetargu, maksymalnie do 50%.

W przypadku gdy drugi przetarg również nie dał rozstrzygnięcia, organizator przetargu może organizować kolejne przetargi (na zasadach obowiązujących przy organizowaniu drugiego przetargu) albo zbyć nieruchomość w drodze rokowań - w okresie nie krótszym niż 30 dni, ale nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia zamknięcia drugiego przetargu (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

ZAPAMIĘTAJ!

Jeśli zostaną zachowane wymienione terminy, nie ma obowiązku ponownego sporządzania wykazu nieruchomości przeznaczonych do zbycia (art. 39 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Natomiast jeżeli w tych terminach nie zostanie zorganizowany kolejny przetarg lub nie zostaną przeprowadzone rokowania, w celu zbycia tej samej nieruchomości trzeba zorganizować ponownie pierwszy przetarg (§ 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie przetargów). Wówczas jednak powstaje obowiązek zweryfikowania operatu szacunkowego, na podstawie którego określono wartość nieruchomości i wyceniono ją (art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Oczywiście właściwy organ może także zrezygnować ze zbycia nieruchomości.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawy prawne

• Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 173, poz. 1218)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości (Dz.U. Nr 207, poz. 2108)